Ένα από τα λιγοστά σωζόμενα έργα του Λεονάρντο ντα Βίντσι εκτίθεται εδώ και αρκετούς μήνες στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης (MET), χωρίς επίσημες ανακοινώσεις, εγκαίνια ή ιδιαίτερη δημοσιότητα. Το γεγονός προκάλεσε έκπληξη στον κόσμο της τέχνης, καθώς πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους ζωγράφους όλων των εποχών και για ένα έργο εξαιρετικά σπάνιο.
Ο πίνακας «Madonna of the Yarnwinder» (γνωστός και ως «Lansdowne Madonna») έχει τοποθετηθεί στη Gallery 609, στον δεύτερο όροφο του μουσείου, ανάμεσα σε έργα της ιταλικής Αναγέννησης. Παρότι βρίσκεται σε κοινή θέα από την άνοιξη, πολλοί επισκέπτες αλλά και ειδικοί δεν είχαν αντιληφθεί την παρουσία του, καθώς το MET δεν εξέδωσε ούτε δελτίο Τύπου για τη νέα αυτή προσθήκη.
Ένα από τα λιγότερα από 20 έργα του Λεονάρντο
Οι ιστορικοί της τέχνης εκτιμούν ότι έχουν διασωθεί λιγότεροι από είκοσι πίνακες που αποδίδονται στον Λεονάρντο ντα Βίντσι. Αυτό καθιστά κάθε δημόσια έκθεσή τους εξαιρετικά σημαντικό πολιτιστικό γεγονός.
Η συγκεκριμένη «Παναγία με τη ρόκα» χρονολογείται γύρω στο 1501 και αποδίδεται στον «Λεονάρντο ντα Βίντσι και το εργαστήριό του», διατύπωση που σημαίνει ότι ο μεγάλος δημιουργός συμμετείχε ενεργά στην εκτέλεση του έργου μαζί με τους μαθητές του. Σύμφωνα με τον κορυφαίο μελετητή του Λεονάρντο, Martin Kemp, τόσο αυτός ο πίνακας όσο και μία ακόμη εκδοχή του βασίζονται σε πρωτότυπα σχέδια του ίδιου του καλλιτέχνη.
Από ιδιωτική συλλογή στο κοινό
Το έργο ανήκει στον Αμερικανό συλλέκτη έργων τέχνης Kenneth C. Griffin, ο οποίος το έχει παραχωρήσει στο MET με μακροχρόνιο δανεισμό.
Πριν φτάσει στη Νέα Υόρκη, ο πίνακας είχε παρουσιαστεί σε κορυφαία μουσεία, όπως το Art Institute of Chicago και το Μουσείο του Λούβρου, στο πλαίσιο της μεγάλης επετειακής έκθεσης για τον Λεονάρντο το 2019.
Γιατί προκάλεσε τόση έκπληξη;
Η διακριτική τοποθέτηση του έργου στο μουσείο ξένισε πολλούς ειδικούς. Στο παρελθόν, κάθε εμφάνιση έργου του Λεονάρντο αποτελούσε διεθνές πολιτιστικό γεγονός.
Χαρακτηριστικά, όταν η «Μόνα Λίζα» ταξίδεψε στη Νέα Υόρκη το 1963, συνοδεύτηκε από αυστηρά μέτρα ασφαλείας και προκάλεσε τεράστιες ουρές επισκεπτών. Αντίθετα, η «Madonna of the Yarnwinder» εκτίθεται εδώ και μήνες σχεδόν αθόρυβα, με αποτέλεσμα πολλοί επισκέπτες να περνούν δίπλα της χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι βρίσκονται μπροστά σε ένα από τα ελάχιστα αυθεντικά έργα του Λεονάρντο που είναι σήμερα προσβάσιμα στο κοινό.
Η σιωπηλή αυτή παρουσία προσδίδει ακόμη μεγαλύτερη γοητεία στο έργο, επιτρέποντας στους λάτρεις της τέχνης να το απολαύσουν χωρίς τον συνωστισμό που συνήθως συνοδεύει κάθε δημιουργία του κορυφαίου αναγεννησιακού δασκάλου.
