Η ιστορία της Αθανασίας Σάμαρη-Κρικέτου, ευρύτερα γνωστής ως Αγία Αθανασία του Αιγάλεω, αποτελεί ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα φαινόμενα θρησκευτικής εξαπάτησης στην Ελλάδα του 20ού αιώνα. Γεννημένη το 1928 στην Παλιά Μανωλάδα Ηλείας, ήταν ένα από τα επτά παιδιά μιας πολύτεκνης οικογένειας. Οι γονείς της ζούσαν σε συνθήκες φτώχειας, στην περιοχή Σαμαραίϊκα, και προσπαθούσαν να τα βγάλουν πέρα. Το μικρό κορίτσι, από νωρίς, συμμετείχε στις καθημερινές εργασίες για να συνεισφέρει στο νοικοκυριό, ξεκινώντας ως βοσκοπούλα στο κοπάδι ενός θείου της. Σε ηλικία 12 ετών, σύμφωνα με τις δικές της καταθέσεις, βίωσε το πρώτο της όραμα στο βουνό: μια φωτεινή μορφή με μελί ρούχα, που της αποκάλυψε την παρουσία της Παναγίας. Ένα περιστατικό με έναν τσοπάνη που βρισκόταν κοντά και δεν είδε τίποτα άλλο ενίσχυσε τον μύθο της και άρχισε να καλλιεργεί την εικόνα της ως επίλεκτης του Θεού. Σύντομα, η ιστορία της διαδόθηκε στην Παλιά Μανωλάδα και η νεαρή Αθανασία, παρά την αγραμματοσύνη της, απέκτησε φανατικούς υποστηρικτές.
Από τη Μανωλάδα στην Αμαλιάδα: Η αρχή της δημοτικότητας
Το 1948 η Αθανασία μετακομίζει στην Αμαλιάδα για να βοηθήσει τον θείο της σε ένα καφενείο. Εκεί, τα σημάδια στο στήθος της και τα ανορθόγραφα μηνύματα που υποστήριζε ότι έστελνε η Παναγία προσέλκυσαν πλήθη πιστών. Η φήμη της φτάνει γρήγορα στον Μητροπολίτη Ηλείας, Γερμανό, ο οποίος, μαζί με ιερείς, επισκέπτεται την Αθανασία και μένει εντυπωσιασμένος από τις “εμφανίσεις” της Παναγίας στα όνειρά της και τα σημάδια στο δέρμα της. Η νεαρή αρρωσταίνει ξαφνικά και πεθαίνει, προκαλώντας σοκ στην κοινότητα. Ωστόσο, λίγες ημέρες μετά, ανασταίνεται, σύμφωνα με τις δικές της διηγήσεις, και αφηγείται το ταξίδι της στον άλλο κόσμο, όπου είδε την Παναγία να την οδηγεί στα Καλάβρυτα. Αυτή η “ανάσταση” αποτέλεσε το πρώτο βήμα για τη δημιουργία της αυτοκρατορίας της ως Αγίας.
Η εγκατάσταση στο Αιγάλεω και η ακμή της
Μετά τον γάμο της με τον Σπύρο Κρικέτο, η Αθανασία μετακομίζει στο Αιγάλεω. Εκεί, τα οράματα επαναλαμβάνονται και η φήμη της εξαπλώνεται. Ο κόσμος συρρέει στο σπίτι της, για να ζητήσει θαύματα ή θεραπεία, αφήνοντας χρυσά τάματα, κοσμήματα και μετρητά. Το σπίτι μετατρέπεται σε τόπο προσκυνήματος, ενώ η Αθανασία χρησιμοποιεί το λιβάνι, το σταυρό και τις υποτιθέμενες επικλήσεις της Παναγίας για να ενισχύσει το κύρος της. Η οικονομική επιτυχία της Αγίας αρχίζει να γίνεται εμφανής: μέσα στη δεκαετία του ’80 η προσωπική της περιουσία φτάνει τα 400.000.000 δραχμές. Οι εφημερίδες και η τηλεόραση ασχολούνται μαζί της, αλλά η Αθανασία συνεχίζει ακάθεκτη, με τη στήριξη χιλιάδων πιστών που την υπερασπίζονται δημόσια, ακόμα και έξω από τα δικαστήρια.
Η αυτοκρατορία των θαυμάτων και οι καταγγελίες
Η Αγία Αθανασία επεκτείνει τις δραστηριότητές της σε τεράστιες εκτάσεις γης στις Λιβανάτες, όπου οι πιστοί εργάζονται ως εθελοντές για να κερδίσουν την ευλογία της. Το καθεστώς που δημιούργησε είναι σχεδόν φεουδαρχικό: οι πιστοί που εισέρχονται στον χώρο της προσφέρουν την περιουσία τους και, στην ουσία, παραδίδονται πλήρως στη διαχείριση της Αγίας. Παράλληλα, οι πρώτες καταγγελίες για απάτη και κακομεταχείριση πιστών οδηγούν την Αθανασία στα δικαστήρια. Ωστόσο, η επιρροή της στους πιστούς και η ισχυρή ομάδα νομικών που τη στηρίζει την κρατούν αλώβητη. Οι φανατικοί της πιστοί φροντίζουν να την υποστηρίζουν και να την προστατεύουν από οποιαδήποτε προσπάθεια δίωξης.
Το ίδρυμα «Παναγία Φανερωμένη» και οι φυλακισμένοι
Στη Μάνδρα, η Αθανασία ιδρύει το περίφημο ίδρυμα «Παναγία Φανερωμένη», το οποίο χαρακτηρίζεται από ψηλούς μαντρότοιχους και αυστηρή φύλαξη. Μέσα σε αυτόν τον χώρο ζούσαν κυρίως μοναχικοί, ηλικιωμένοι και νεαρές ορφανές κοπέλες, οι οποίες συχνά βίωναν κακουχίες, ασιτία και υποχρεωτική χρήση ηρεμιστικών. Για να εισέλθει κανείς, έπρεπε να παραδώσει περιουσιακά στοιχεία, ενώ η έξοδος από τον χώρο ήταν περιορισμένη, γεγονός που οδήγησε σε καταγγελίες και διερεύνηση από τις αρχές. Η κατάσταση κορυφώνεται με τον θάνατο του ιερέα Αντώνη Μαλαθούνη το 1995, γεγονός που προκάλεσε μεγάλες αντιδράσεις και νέες καταγγελίες κατά της Αγίας. Παρά τη σοβαρότητα των γεγονότων, η Αθανασία δεν καταδικάστηκε ποτέ σε καμία δίκη, ενώ τα ίχνη της μετά από τα εγκεφαλικά της ελάχιστα εμφανίζονται σε φωτογραφίες.
Ο μύθος, η πτώση και ο θάνατος
Η ζωή της Αθανασίας Σάμαρη-Κρικέτου συνδυάζει μυστήριο, θρησκευτική πίστη και εξαπάτηση. Από βοσκοπούλα στην Ηλεία, μέχρι την πανίσχυρη Αγία στο Αιγάλεω, η διαδρομή της χαρακτηρίζεται από εκμετάλλευση της πίστης των ανθρώπων και συγκέντρωση τεράστιας περιουσίας. Η τελευταία δεκαετία της ζωής της είναι ήρεμη και απομονωμένη. Αφού υπέστη πολλαπλά εγκεφαλικά, περιορίζεται σε αναπηρικό καροτσάκι και η επικοινωνία της με τον έξω κόσμο περιορίζεται σχεδόν στο μηδέν. Τελικά, στις 28 Φεβρουαρίου 2020, η Αγία Αθανασία φεύγει από τη ζωή σε ηλικία 92 ετών, αφήνοντας πίσω της μια αμφιλεγόμενη κληρονομιά γεμάτη δήθεν θαύματα, εκατομμύρια δραχμές και αδιανόητα αντικείμενα αξίας που συνέλεξε από τους πιστούς της.
