Στις 8 Ιανουαρίου συμπληρώνονται 51 χρόνια χωρίς την Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου. Τι κι αν έχει περάσει μισός αιώνας από τον θάνατό της, παραμένει ζωντανή μέσα από τα τραγούδια της. Η σπουδαία στιχουργός έζησε μια πολυτάραχη ζωή και έγραψε τη δική της ιστορία, μια ιστορία που σίγουρα δεν χωράει μέσα σε λέξεις.
Η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου αποτελεί την πρώτη και πιο επιτυχημένη Ελληνίδα στιχουργό που χάραξε μια σημαντική πορεία στο ελληνικό τραγούδι και χάρισε κομμάτια, που δεν θα σταματήσουν ποτέ να ακούγονται γιατί είναι βγαλμένα από την ίδια τη ζωή, τη δική της ζωή. Και μπορεί να μην ήταν στρωμένη με ροδοπέταλα, μιας και πέρασε από πολλές φουρτούνες και ταραχές, όμως η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου έβρισκε κάθε φορά τον τρόπο να πατήσει στα πόδια της και να κοιτάξει μπροστά. Με γνώμονα την καρδιά κι όχι το μυαλό, έζησε με ένταση, παραδόθηκε στα πάθη της και «λύγισε», όταν είδε τους ανθρώπους της να χάνονται… Αλλά σηκώθηκε ξανά και δεν σταμάτησε να γράφει μέχρι το τέλος της. Η ιστορία της συγκλονιστική σαν ένα βιβλίο γεμάτο εκπλήξεις, ανατροπές, αναγνώριση, χαρά και πόνο, πολύ πόνο. «Αλίμονο στον άνθρωπο που ζει με αναμνήσεις. Είναι σωστός θάνατος, όταν θυμάσαι τις ευχάριστες μέρες που δεν θα ξανάρθουν», είχε δηλώσει κι εμείς συμφωνούμε.
Τα πρώτα χρόνια της ζωής της στη Μικρά Ασία
Το 1893 γεννιέται στο Αϊδίνι της Μικράς Ασίας η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου ή καλύτερα η Ευτυχία Χατζηγεωργίου-Οικονόμου, όπως ήταν τα ονόματα των γονιών της. Πριν ακόμα ενηλικιωθεί, έρχεται αντιμέτωπη με τον θάνατο, αφού «φεύγει» από τη ζωή ο πατέρας της. Η μικρή Ευτυχία είχε μεγάλη αδυναμία στον μπαμπά της, συνεπώς ο θάνατός του της προκάλεσε βαθιά θλίψη και καθόρισε την παιδική ηλικία της. Ωστόσο, τα δύσκολα δεν είχαν τελειώσει ακόμα για εκείνη ή μάλλον μόλις άρχιζαν…
Ο γάμος από προξενιό και η εγκατάσταση στην Ελλάδα
Ούσα θύμα των παραδόσεων και των εθιμοτυπικών της εποχής, η Ευτυχία Χατζηγεωργίου – Οικονόμου αναγκάζεται να παντρευτεί με προξενιό σε ηλικία 18 ετών. Ήταν νέα, φρέσκια και πολλά αγόρια ενδιαφερόντουσαν για εκείνη, ωστόσο η οικογένειά της αποφάσισε να την παντρέψει με έναν άνδρα μεγαλύτερό της κατά 20 χρόνια εν ονόματι Κωστή Νικολαΐδη. Ο γάμος γίνεται παρά την αντίθεση της Ευτυχίας Νικολαΐδη – πλέον – και, μάλιστα, δημιουργούν τη δική τους οικογένεια. Η ίδια φέρνει στον κόσμο δύο κορίτσια, την Καίτη και τη Μαίρη. Κι ενώ η ζωή κυλά και η Ευτυχία Νικολαΐδη ασχολείται με το σπίτι, τα παιδιά της ενώ παράλληλα μελετάει πολύ, έχοντας έφεση στα γράμματα, ο τουρκικός στρατός εισβάλλει στη Σμύρνη με αποτέλεσμα χιλιάδες οικογένειες να ξεριζωθούν, εγκαταλείποντας τα σπίτια τους. Τότε, η Ευτυχία Νικολαΐδη μαζί με τις δύο κόρες της και τη μητέρα της – το στήριγμά της – έρχονται στην Ελλάδα και ένα νέο κεφάλαιο ξεκινάει.
Η αγάπη για το θέατρο
Με την άφιξή της στην Ελλάδα παίρνει τη ζωή στα χέρια της και αρχίζει να αναζητά δουλειά για να συντηρήσει την οικογένειά της. Παρά τις σπουδές της στη διδασκαλία, η Ευτυχία αποφασίζει να γίνει ηθοποιός, πηγαίνοντας κόντρα στα στερεότυπα της εποχής. Παράλληλα, γράφει ποιήματα, μιας και η γραφή αποτελεί την πρώτη και παντοτινή – όπως έδειξε η ίδια η ζωή – αγάπη της. Στο θέατρο γνωρίζει τον Βασίλη Τσιτσάνη, που γίνεται δάσκαλός της στον στίχο. Ακόμα μία γνωριμία που φαίνεται να σήμαινε πολλά για την Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου ήταν ο ηθοποιός Νίκος Αλεξίου. Ο ίδιος τη βοήθησε πολύ στα πρώτα βήματά της στον χώρο της υποκριτικής, ωστόσο δεν ήταν λίγοι εκείνοι που μουρμούριζαν πως ανάμεσά τους υπήρχε κάτι παραπάνω από μια απλή συνεργασία. Αυτή η φημολογούμενη σχέση μπορεί να μην προχώρησε, όμως ο πρώτος γάμος της Ευτυχίας είχε ήδη τελειώσει.
Το αστείρευτο ταλέντο στη στιχουργική και ο εθισμός στον τζόγο
Η Ευτυχία λάτρευε από μικρή την ποίηση, όμως δεν τολμούσε να γράψει τα δικά της ποιήματα. Η αρχή γίνεται το 1948, όταν ο τζόγος έχει μπει για τα καλά στη ζωή της και εκείνη χρειάζεται χρήματα προκειμένου να πληρώσει τα χρέη της πριν την «πνίξουν». Τότε, επιστρατεύει όλες τις δυνάμεις της και αρχίζει να γράφει στίχους σε χαρτοπετσέτες, πακέτα από τσιγάρα ακόμα και στα χέρια της με σκοπό να τους πουλήσει σε μεγάλους καλλιτέχνες και να βγάλει χρήματα. Μπορεί τα περισσότερα από τα τραγούδια της να έγιναν τεράστιες επιτυχίες και να ακούγονται μέχρι σήμερα, όμως εκείνη χρειαζόταν μόλις μία ημέρα για να τα γράψει. «Συνήθως γράφω τα τραγούδια μου μέσα σε μια μέρα», είχε δηλώσει σε συνέντευξή της. Ακόμα, είχε τονίσει πως πρώτα γράφει τους στίχους και μετά ακούει τη μουσική: «Δεν μπορώ να γράψω, όταν μου δώσουν τη μουσική. Γράφω πρώτα τους στίχους. Όταν ο συνθέτης κατορθώσει να μπει στο πετσί του στιχουργού δημιουργείται μια επιτυχία. Είναι λάθος να γράφεται πρώτα η μουσική. Δεσμεύεται ο στιχουργός και το τραγούδι βγαίνει όπως-όπως». Η Ευτυχία πουλούσε τα τραγούδια της έναντι 200 και 300 δραχμών ενώ αποποιούταν τα πνευματικά δικαιώματά της. Αυτή είναι και η αιτία που παραμένει άγνωστος ο συνολικός αριθμός των τραγουδιών που έχει γράψει. Δεν είχε βλέψεις να γίνει διάσημη, απλά ήθελε να παίζει χαρτιά, που ήταν το μεγάλο πάθος της. Στα φύλλα έβρισκε την πολυπόθητη γαλήνη σε κάθε δύσκολη στιγμή της ζωή της. Αυτή η αγάπη έμελλε να την «καταστρέψει», μιας και είχε φτάσει στο σημείο να πουλάει τους στίχους της για ελάχιστα χρήματα απλά και μόνο για να παίξει μια παρτίδα πόκα. Δεδομένου ότι ξεκίνησε να γράφει στίχους στα 50 ονομάστηκε «γριά» του ελληνικού πενταγράμμου. Η Ευτυχία αποτύπωνε στο χαρτί τα συναισθήματα και τα βιώματά της, στιγμές από τα γεμάτα εμπόδια μονοπάτια που διέσχισε. Τις ιστορίες της ερμήνευσαν καταξιωμένοι καλλιτέχνες, που μπορεί να «έφυγαν» από τη ζωή, όμως παραμένουν αξέχαστοι. Όπως, άλλωστε, και εκείνη.
Ο θυελλώδης έρωτας με τον Γιώργο Παπαγιαννόπουλο
Ο άνδρας που σημάδεψε της ζωή της Ευτυχίας δεν ήταν άλλος από τον Γιώργο Παπαγιαννόπουλο, έναν αστυφύλακα με καλλιτεχνικά ενδιαφέροντα και γνώσεις. Ο έρωτάς τους ήταν θυελλώδης και έφτασε στα σκαλιά της εκκλησίας. Η ίδια πήρε το όνομά του, με το οποίο έμεινε στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού. Ο Γιώργος Παπαγιαννόπουλος αποτελούσε την ήρεμη δύναμη του σπιτιού, βρισκόταν πάντα στο πλευρό της συζύγου του και την αγκάλιαζε τόσο στα σωστά όσο και στα λάθη της. Οι δυο τους υπήρξαν αγαπημένοι από την αρχή της σχέσης τους μέχρι τη στιγμή που τους χώρισε ο θάνατος. Η ζωή έδειξε ακόμα μια φορά το σκληρό πρόσωπό της στη Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου. Ο σύζυγός της «σβήνει» το 1956, με εκείνη να είναι συντετριμμένη. Μόνη παρηγοριά της οι κόρες της.
Ο θάνατος της κόρης της την ισοπέδωσε
Η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου πέρα από τον μεγάλο πόνο που βίωσε, όταν έχασε τον πατέρα της σε νεαρή ηλικία και έπειτα τον σύζυγό της, Γιώργο Παπαγιαννόπουλο, κλήθηκε να αντιμετωπίσει ακόμα ένα τραγικό γεγονός: Τον θάνατο της κόρης της. Η ίδια λάτρευε τα παιδιά της, όμως η μοίρα θέλησε να τη βάλει σε ακόμα μία δοκιμασία. Η Μαίρη, η μικρότερη από τις δύο κόρες της, αρρωσταίνει βαριά και παρά το γεγονός ότι νοσηλεύεται έχοντας τους καλύτερους γιατρούς στο πλευρό της, τελικά πεθαίνει σε ηλικία 40 ετών. Υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο κλείνοντας τα μάτια της για πάντα. Αυτός ο θάνατος ισοπέδωσε την Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, που κατέρρευσε στο άκουσμα των δυσάρεστων νέων. Η ίδια έχασε τη γη κάτω από τα πόδια της και εκ τότε η ζωή της ντύθηκε στα μαύρα. Το τραγούδι που αφιέρωσε στην κόρη της ήταν το «Δύο πόρτες έχει η ζωή», το οποίο μπορεί να γράφτηκε πριν από τον θάνατό της, όμως περιέγραφε τον πόνο της απώλειας. Η αείμνηστη στιχουργός είχε δηλώσει γι’ αυτό το τραγούδι: «Μέσα σε αυτό το τραγούδι, ένιωσα για πρώτη φορά την οδύνη, σαν χάνεις μια αγαπημένη ύπαρξη και ύστερα μένεις μόνη. Σε αυτούς τους στίχους έχω κλεισμένη όλη μου τη ζωή – ή μάλλον τη ζωή της ζωής μου, την κόρη μου, τη Μαίρη».
Το τέλος μιας γυναίκας που έγραψε τη δική της ιστορία
Σε συνέντευξη που έδωσε στα 70 χρόνια της η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου είχε ερωτηθεί: «Για τον εαυτό σας κυρία Παπαγιαννοπούλου δεν θα μας πείτε κάτι;». Τότε, η ίδια έχει δώσει την εξής αποστομωτική απάντηση: «Τι να σας πω εγώ; Μιλάνε τα τραγούδια μου… Η επιτυχία τους οφείλεται στην ειλικρίνεια και τη φυσικότητα που τα έγραψα». Κι είχε δίκιο. Ακόμα και σήμερα οι στίχοι της διηγούνται τη ζωή πολλών ανθρώπων. Αυθεντικοί, ουσιώδεις, γεμάτοι συναισθήματα που «ξυπνούν» μνήμες. Στις 7 Ιανουαρίου του 1972, σε ηλικία 79 ετών, η καρδιά της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου παύει να χτυπάει. Ωστόσο, ούτε ο θάνατος μπόρεσε να τη σταματήσει, μιας και η καλλιτεχνική αξία της αναγνωρίστηκε, αποτελώντας μέχρι σήμερα μία από τις σπουδαιότερες Ελληνίδες στιχουργούς.
