Η Γαλλοϊταλίδα ηθοποιός Κλαούντια Καρντινάλε, θρυλική μορφή του σινεμά της δεκαετίας του 1960 και ευρύτερα γνωστή για τους εμβληματικούς ρόλους της στις ταινίες «Ο Γατόπαρδος» και «Κάποτε στη Δύση», έφυγε την Τρίτη 23 Σεπτεμβρίου σε ηλικία 87 ετών, στη Νεμούρ, κοντά στο Παρίσι, όπου διέμενε. Την απώλεια ανακοίνωσε το βράδυ ο μάνατζέρ της μέσω του Γαλλικού Πρακτορείου.
Η –γεννημένη στην Τύνιδα– αγαπημένη μούσα του Βισκόντι και του Φελίνι στάθηκε δίπλα στους σημαντικότερους πρωταγωνιστές του 20ού αιώνα – από τον Μπαρτ Λάνκαστερ και τον Αλέν Ντελόν έως τον Χένρι Φόντα, τον Ζαν-Πολ Μπελμοντό και τον Μαρτσέλο Μαστρογιάννι.
«Μας αφήνει την παρακαταθήκη μιας ανεξάρτητης και εμπνευσμένης γυναίκας, τόσο με τη ζωή της όσο και με την καλλιτεχνική της πορεία» τόνισε ο μάνατζέρ της, Λοράν Σαβρί.
Claudia Cardinale – Once Upon a Time a Compliment
Η γαλλική εφημερίδα Le Figaro υπενθύμισε τα λόγια του Τζέισον Ρόμπαρντς, του θρυλικού Τσεγιέν στο «Κάποτε στη Δύση» του Σέρτζιο Λεόνε. Στην εκθαμβωτική Κλαούντια Καρντινάλε, λίγο πριν ξεψυχήσει από σφαίρα στην κοιλιά, λέει:
«Δεν φαντάζεσαι πόση χαρά μπορεί να νιώσει ένας άντρας μόνο και μόνο κοιτάζοντας μια γυναίκα σαν εσένα. Μονάχα να σε κοιτάζει… Κι αν κάποιος τολμήσει να σου τσιμπήσει τα οπίσθια, κάνε πως δεν έγινε τίποτα – θα είναι πανευτυχής».
Όλοι όσοι χάνονταν μέσα στο μαύρο βλέμμα της, ίσως το πιο αισθησιακό στην ιστορία του σινεμά, ένιωθαν κι εκείνοι ευτυχισμένοι. Το 1968 η Καρντινάλε εμφανίζεται στο φιλμ ως απόλυτο σύμβολο του σεξ, με ένα μικρό καπέλο που συγκρατεί τις μπούκλες από τον πλούσιο κότσο της και ένα δαντελένιο φόρεμα να ανεμίζει. Οι νότες του Ένιο Μορικόνε απογειώνονται· εκείνη φέρνει τον πολιτισμό, εκείνη είναι η θεά.
Στα 87 της χρόνια, η μελαχρινή σταρ που μόλις έφυγε, δεν περνούσε ποτέ απαρατήρητη. Ακόμη και δίπλα στη θρυλική ξανθιά Μπριζίτ Μπαρντό, στη γουέστερν κωμωδία Les Pétroleuses (1971), στεκόταν ισάξια.
Η ταινία εκείνη ήταν μια γαλλοϊταλική παραγωγή, όπως και η ίδια η Καρντινάλε. Μια αληθινά μεσογειακή γυναίκα, που στην παιδική της ηλικία την αποκαλούσαν «η Βερβέρα». Γρήγορα απέκτησε τον τίτλο «η αρραβωνιαστικιά της Ιταλίας». Με καταγωγή από Σικελούς παππούδες, η Κλοντ Ζοζεφίν Ροζ Καρντινάλε γεννήθηκε στις 15 Απριλίου 1938 στην Τύνιδα, τότε γαλλικό προτεκτοράτο. Ο πατέρας της εργαζόταν στους σιδηροδρόμους.
Ο βιασμός και ο γιος που κράτησε μυστικό
Ως πρωτότοκη από τέσσερα παιδιά, έζησε ανέμελα τα πρώτα χρόνια της, άγρια και ατίθαση σαν αγοροκόριτσο. Όμως, το 1957 βίωσε μια τραυματική εμπειρία: έπεσε θύμα βιασμού. Από αυτό το γεγονός γεννήθηκε ο γιος της, Πάτρικ, τον οποίο κράτησε κρυφό για να μη σκιάσει τη σταδιοδρομία της.
Η ζωή της άλλαξε όταν κέρδισε τον τίτλο της «Ομορφότερης Ιταλίδας της Τύνιδας» σε διαγωνισμό του ιταλικού κινηματογραφικού γραφείου και ταξίδεψε ως τουρίστρια στη Μόστρα της Βενετίας. Οι φωτογράφοι μαγεύτηκαν από τη φρεσκάδα της. Το όνομα «Κλαούντια» έμεινε για πάντα.
Claudia Cardinale – Tribute
Η πρώτη της εμφάνιση στην κάμερα έγινε με μια μικρή συμμετοχή στο «Le Pigeon» του Μάριο Μονιτσέλι, δίπλα στους Βιτόριο Γκάσμαν, Μαρτσέλο Μαστρογιάνι και Τοτό. Αν και επέστρεψε στα μαθήματά της με πρόθεση να γίνει δασκάλα, σύντομα η λάμψη της κυριάρχησε.
Από το 1961 και μετά, η παρουσία της σε ταινίες με τον Ζαν-Πολ Μπελμοντό, τον Ζακ Περρέν, τον Τζαν Μαρία Βολοντέ την καθιέρωσε. Παρά τις δυσκολίες με τη γλώσσα, το ταλέντο της ήταν αδιαμφισβήτητο. Με τον παραγωγό και σύζυγό της (1966–1975) Φράνκο Κριστάλντι, που κατηύθυνε την καριέρα της, έπαιξε σε έργα όπως το «Austerlitz» του Αμπέλ Γκανς και το «Ρόκο και τα αδέλφια του» του Βισκόντι.
Θρίαμβοι στη μεγάλη οθόνη
Ακολούθησαν ερμηνείες που άφησαν εποχή: «Ο Γατόπαρδος» (1963), «8½» του Φελίνι και «Η Ροζ Πάνθηρας» του Μπλέικ Έντουαρντς. Την ίδια χρονιά ο Ντέιβιντ Νίβεν της είπε το αλησμόνητο κομπλιμέντο: «Κλαούντια, μαζί με τα μακαρόνια, είσαι η ωραιότερη ιταλική επινόηση».
Στα χρόνια που ακολούθησαν έπαιξε σε δεκάδες διεθνείς παραγωγές, δίπλα σε Τζον Γουέιν, Ρίτα Χέιγουορθ, Λι Μάρβιν, Ρόμπερτ Ράιαν. Το 1972 συνεργάστηκε ξανά με τον Μπελμοντό στη «Scoumoune», με φλογερά κόκκινα μαλλιά. Από το 1974 έως το 2011 έζησε με τον σκηνοθέτη Πασκουάλε Σκουιτιέρι, με τον οποίο απέκτησε την κόρη της, Κλαούντια.
Τη δεκαετία του ’80 έπαιξε με τον Κλάους Κίνσκι στο «Fitzcarraldo» του Χέρτσογκ. Η πορεία της μέτρησε περισσότερες από 150 ταινίες, ενώ τιμήθηκε με τον Χρυσό Λέοντα στη Βενετία (1993) και τη Χρυσή Άρκτο στο Βερολίνο (2002).
Η άλλη της πλευρά – Ο ακτιβισμός
Πέρα από την υποκριτική, η Καρντινάλε υπήρξε δραστήρια ακτιβίστρια. Στήριξε την UNESCO, συμμετείχε σε καμπάνιες κατά της μυοπάθειας και του AIDS, στάθηκε δίπλα στον Ροκ Χάντσον λίγο πριν φύγει, και συνεργάστηκε με την Amnesty International. Υπερασπίστηκε τα δικαιώματα των γυναικών, την προστασία του περιβάλλοντος και μίλησε ανοιχτά ενάντια στις υπερβολές της πλαστικής χειρουργικής.
Το 2023 ιδρύθηκε το Ίδρυμα Claudia Cardinale για τη στήριξη νέων καλλιτεχνών. Με το εκτυφλωτικό της χαμόγελο και τη φωνή με τη χαρακτηριστική βραχνάδα, η Καρντινάλε παρέμεινε μέχρι το τέλος διαχρονικό σύμβολο της μεσογειακής ομορφιάς και της κινηματογραφικής αίγλης.
