Υπήρχε μια εποχή που το καλοκαίρι στην Αθήνα δεν ξεκινούσε πραγματικά αν δεν άνοιγαν οι πόρτες των θερινών κινηματογράφων. Πριν από τα multiplex, τις πλατφόρμες streaming και τις τηλεοράσεις υψηλής ευκρίνειας, οι πιο όμορφες κινηματογραφικές βραδιές είχαν φόντο τον έναστρο ουρανό, το άρωμα του γιασεμιού και τον χαρακτηριστικό ήχο της μηχανής προβολής.
Από τα τέλη της δεκαετίας του ’50 μέχρι και τα χρόνια του ’60, τα θερινά σινεμά αποτελούσαν αγαπημένη συνήθεια για μικρούς και μεγάλους. Ήταν κάτι πολύ περισσότερο από ένας χώρος προβολής ταινιών. Ήταν τόπος συνάντησης, φλερτ, οικογενειακής εξόδου και καλοκαιρινής απόδρασης μέσα στην ίδια την πόλη.
Οι αυλές ήταν γεμάτες γλάστρες με βασιλικούς και γεράνια, ενώ οι μάντρες ήταν σκεπασμένες από αναρριχώμενα γιασεμιά που σκόρπιζαν το άρωμά τους σε κάθε προβολή. Οι μεταλλικές ή ξύλινες καρέκλες περίμεναν υπομονετικά τους θεατές, ενώ στην είσοδο δέσποζαν οι ζωγραφισμένες αφίσες των ταινιών, φιλοτεχνημένες στο χέρι από καλλιτέχνες που μετέτρεπαν κάθε αφίσα σε μικρό έργο τέχνης.
Η προβολή ξεκινούσε μόλις έπεφτε ο ήλιος. Τα φώτα χαμήλωναν, ο προτζέκτορας άναβε και ο γνώριμος ήχος της μπομπίνας γινόταν το σήμα ότι η κινηματογραφική μαγεία άρχιζε. Πολλοί θυμούνται ακόμη τον χαρακτηριστικό ήχο των τζιτζικιών να συνοδεύει τις πιο συγκινητικές σκηνές, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα που καμία κλειστή αίθουσα δεν μπορούσε να προσφέρει.
Τα διαλείμματα είχαν τη δική τους ιεροτελεστία. Ο περιπτεράς ή ο υπεύθυνος του κυλικείου περνούσε ανάμεσα στις σειρές με παγωμένες πορτοκαλάδες, γκαζόζες, βυσσινάδες, στραγάλια, πασατέμπο και φρεσκοψημένο ποπ κορν. Για τα παιδιά, όμως, η μεγαλύτερη χαρά ήταν το ξυλάκι παγωτό ή το υποβρύχιο βανίλια που πολλές φορές σερβιριζόταν σε ποτήρι με παγωμένο νερό.
Τα θερινά σινεμά ήταν και ο απόλυτος προορισμός των ερωτευμένων. Πόσα πρώτα βλέμματα δεν ανταλλάχθηκαν στις τελευταίες σειρές, πόσα χέρια δεν πιάστηκαν διακριτικά μέσα στο σκοτάδι και πόσοι έρωτες δεν γεννήθηκαν κάτω από το φως της μεγάλης οθόνης. Δεν ήταν τυχαίο ότι αρκετοί τα αποκαλούσαν «οι πιο ρομαντικές αυλές της Αθήνας».
Στη μεγάλη οθόνη προβάλλονταν ελληνικές ταινίες με τον Αλέκο Αλεξανδράκη, την Αλίκη Βουγιουκλάκη, τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ, τη Ρένα Βλαχοπούλου και τον Λάμπρο Κωνσταντάρα, αλλά και μεγάλες ξένες παραγωγές με τη Σοφία Λόρεν, τον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, την Ελίζαμπεθ Τέιλορ και τον Κερκ Ντάγκλας. Για πολλούς Αθηναίους, το θερινό σινεμά ήταν το μοναδικό «ταξίδι» στον κόσμο που μπορούσαν να κάνουν κάθε καλοκαίρι.
Ιδιαίτερα αγαπημένα ήταν τα σινεμά που είχαν θέα την Ακρόπολη. Το Σινέ Παρί, το Θησείον και αρκετοί ακόμη κινηματογράφοι πρόσφεραν μια μοναδική εμπειρία: πίσω από την οθόνη υψωνόταν φωτισμένος ο Ιερός Βράχος, χαρίζοντας στις προβολές μια σχεδόν κινηματογραφική σκηνογραφία.
Οι γειτονιές ζωντάνευαν από νωρίς. Παιδιά έπαιζαν μέχρι να αρχίσει η ταινία, ηλικιωμένοι συζητούσαν στις εισόδους, ενώ οι γονείς αντάλλασσαν νέα με φίλους και γνωστούς. Το θερινό σινεμά ήταν ένας μικρός κοινωνικός πυρήνας, εκεί όπου όλοι γνώριζαν όλους.
Με την πάροδο των χρόνων, πολλά από εκείνα τα σινεμά έκλεισαν. Στη θέση τους χτίστηκαν πολυκατοικίες, καταστήματα ή χώροι στάθμευσης. Ωστόσο, όσα κατάφεραν να επιβιώσουν συνεχίζουν μέχρι σήμερα να αποτελούν ζωντανά κομμάτια της ιστορίας της πόλης και να θυμίζουν πως κάποτε η ψυχαγωγία είχε άλλη γεύση, πιο αργή, πιο ανθρώπινη και πιο ρομαντική.
Ίσως γι’ αυτό όσοι έζησαν εκείνες τις βραδιές λένε πως το πραγματικό καλοκαίρι δεν μύριζε αντηλιακό ούτε θαλασσινό αλάτι. Μύριζε γιασεμί, ζεστό ποπ κορν και φιλμ που γυρνούσε μέσα σε έναν παλιό προτζέκτορα, κάτω από έναν ουρανό γεμάτο αστέρια. Είναι μια εικόνα που, όσο κι αν αλλάζουν οι εποχές, παραμένει αναλλοίωτη στη μνήμη όσων την έζησαν.
