Οι γιορτές είναι στιγμές σύνδεσης, χαράς και αφθονίας. Για εμάς. Για τον σκύλο μας, όμως, η Πρωτοχρονιά συχνά μοιάζει με μια «δοκιμασία αντοχής».
Της: Έπης Τρίμη
Το σπίτι είναι γεμάτο άγνωστους ανθρώπους, δυνατές μυρωδιές, αλλαγές ρουτίνας, έντονους ήχους και ένα τραπέζι γεμάτο πειρασμούς που δεν επιτρέπεται να αγγίξει. Η ζητιανιά δεν είναι αγένεια στο μυαλό του τετράποδου φίλου μας αλλά επικοινωνία και αξίζει να την αντιμετωπίσουμε με σεβασμό, γνώση και φιλοζωική στάση.
Ένας σκύλος που ζει σε σταθερή ρουτίνα, που γνωρίζει τον χώρο του και έχει μάθει πού μπορεί να χαλαρώνει, νιώθει πολύ πιο ασφαλής όταν η καθημερινότητα αλλάζει. Όταν το γιορτινό τραπέζι στήνεται χωρίς να έχει προβλεφθεί ο δικός του ρόλος μέσα στον χώρο, ο σκύλος αναγκάζεται να αυτοσχεδιάσει. Και ο πιο εύκολος αυτοσχεδιασμός είναι να πλησιάσει εκεί όπου συγκεντρώνεται η προσοχή, δηλαδή στο τραπέζι.
Ο ρόλος της όσφρησης στον σκύλο
Η όσφρηση παίζει καθοριστικό ρόλο σε όλα τα κατοικίδια. Για τον σκύλο, το φαγητό δεν είναι απλώς κάτι νόστιμο αλλά ένας καταιγισμός πληροφοριών. Κρέας, λιπαρά, αλάτι, ψημένα υλικά, όλα αυτά στέλνουν ισχυρά σήματα στον εγκέφαλό του. Όταν αυτά τα σήματα συνδυάζονται με ανθρώπινα χαμόγελα, ομιλίες και κινήσεις χεριών, το μήνυμα γίνεται ακόμη πιο έντονο. Δεν ζητιανεύει επειδή πεινάει, αλλά επειδή το περιβάλλον του λέει ότι «κάτι σημαντικό συμβαίνει εδώ».
Η σωστή διαχείριση δεν έχει να κάνει με απαγορεύσεις, αλλά με καθοδήγηση. Όταν ο σκύλος έχει φάει πριν το τραπέζι, όχι βιαστικά αλλά με τρόπο που του προσφέρει ικανοποίηση και απασχόληση, το κίνητρο για επιμονή μειώνεται σημαντικά. Όταν παράλληλα του έχει δοθεί ένας ήρεμος χώρος όπου μπορεί να αποσυρθεί χωρίς να νιώθει αποκλεισμένος, τότε το τραπέζι παύει να είναι το μοναδικό του σημείο αναφοράς.
Ο ρόλος των καλεσμένων
Μεγάλο ρόλο παίζουν και οι καλεσμένοι, συχνά χωρίς να το συνειδητοποιούν. Ένα βλέμμα, ένα χάδι, μια κουβέντα ή ένα χαμόγελο τη στιγμή που ο σκύλος πλησιάζει αρκούν για να ενισχύσουν τη συμπεριφορά του γούνινου υπέροχου πλάσματος. Όταν κάθε άτομο αντιδρά διαφορετικά, ο σκύλος μπερδεύεται και επιμένει να ζητιανεύει. Γι΄αυτό και ζητήστε όλοι να σεβαστούν τους κανόνες του σπιτιού σας.
Ο Ian Dunbar, κτηνίατρος και ένας από τους πιο γνωστούς σύγχρονους ειδικούς στη συμπεριφορά σκύλων, επισημαίνει ότι οι σκύλοι δεν χρειάζονται τιμωρία για να μάθουν, αλλά σαφή καθοδήγηση. Όπως τονίζει, όταν δεν δείχνουμε στον σκύλο τι περιμένουμε από εκείνον, θα επιλέξει μόνος του τη συμπεριφορά που του φαίνεται πιο λογική και στην περίπτωση του γιορτινού τραπεζιού, αυτό συνήθως σημαίνει να πλησιάσει το φαγητό.
Η βασική του συμβουλή είναι να δίνουμε στον σκύλο μια ξεκάθαρη, εναλλακτική συμπεριφορά που να τον ωφελεί περισσότερο από τη ζητιανιά. Ένας σκύλος που έχει μάθει ότι η ηρεμία, η παραμονή στο κρεβάτι του ή η απασχόληση με ένα παιχνίδι φέρνουν θετικά αποτελέσματα, σταδιακά παύει να ενδιαφέρεται για το τραπέζι.
Από την πλευρά της κλινικής συμπεριφοράς, η Patricia McConnell σύμβουλος συμπεριφοράς σκύλων με δεκαετίες εμπειρίας, επισημαίνει ότι οι γιορτές αποτελούν για πολλά ζώα πηγή έντονου στρες. Η συμβουλή της είναι να βλέπουμε τη ζητιανιά όχι ως πρόβλημα φαγητού, αλλά ως ένδειξη συναισθηματικής υπερφόρτωσης. Όταν το περιβάλλον είναι γεμάτο κόσμο, θόρυβο και μυρωδιές, ο σκύλος συχνά πλησιάζει το τραπέζι αναζητώντας ασφάλεια και προβλεψιμότητα. Η ίδια προτείνει να δίνουμε στον σκύλο τη δυνατότητα επιλογής: να μπορεί να αποσυρθεί σε έναν ήσυχο χώρο χωρίς να νιώθει απομονωμένος ή τιμωρημένος. Όταν το άγχος μειώνεται, η ανάγκη για ζητιανιά μειώνεται μαζί του.
Στο ίδιο πνεύμα, η Victoria Stilwell, επαγγελματίας εκπαιδεύτρια σκύλων και γνωστή υπέρμαχος της φιλοζωικής εκπαίδευσης, υπογραμμίζει ότι ο ρόλος των ανθρώπων είναι καθοριστικός. Η εμπειρία της δείχνει πως ακόμη και ο πιο ήρεμος σκύλος μπορεί να μπερδευτεί όταν δέχεται αντικρουόμενα μηνύματα από διαφορετικούς καλεσμένους. Η συμβουλή της είναι απλή αλλά ουσιαστική και δεν είναι άλλη από τη συνέπεια. Όταν όλοι οι άνθρωποι στον χώρο αγνοούν τη ζητιανιά και ενισχύουν μόνο την ήρεμη συμπεριφορά, ο σκύλος μαθαίνει γρήγορα ότι το τραπέζι δεν είναι πηγή ανταμοιβής. Αντίθετα, η προσοχή και η επιβράβευση έρχονται όταν βρίσκεται χαλαρός στον χώρο του.
Η τιμωρία, οι φωνές ή η απομόνωση όχι μόνο δεν λύνουν το πρόβλημα, αλλά συχνά το επιδεινώνουν. Ο σκύλος μπορεί να σταματήσει προσωρινά, αλλά το στρες αυξάνεται και η επόμενη φορά γίνεται δυσκολότερη. Αντίθετα, όταν ο σκύλος νιώθει ότι έχει επιλογές, ότι δεν χρειάζεται να διεκδικήσει και ότι οι ανάγκες του λαμβάνονται υπόψη, η συμπεριφορά αλλάζει φυσικά.
Η Πρωτοχρονιά είναι μια εξαιρετική ευκαιρία να δούμε τη σχέση μας με τον σκύλο λίγο πιο βαθιά. Όχι ως θέμα υπακοής, αλλά ως θέμα συνύπαρξης. Ένας σκύλος που δεν ζητιανεύει δεν είναι «πιο καλός σκύλος». Είναι ένας σκύλος που νιώθει ασφαλής και ενταγμένος στο σπίτι με τρόπο που σέβεται τη φύση του. Και αυτό, τελικά, είναι η ουσία της φιλοζωίας.
