Ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ, ένας από τους τελευταίους μεγάλους θρύλους του κλασικού Χόλιγουντ, πέθανε σήμερα σε ηλικία 89 ετών στον ύπνο του, στο σπίτι του στο Σάντανς της Γιούτα. Όπως ανέφεραν οι New York Times, ο βραβευμένος με Όσκαρ ηθοποιός και σκηνοθέτης «έφυγε» περιτριγυρισμένος από αγαπημένα του πρόσωπα, σε έναν τόπο που αγάπησε όσο λίγοι.
Σε ανακοίνωση εκπροσώπου του σημειώνεται: «Ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ άφησε την τελευταία του πνοή σε ένα μέρος που λάτρευε, πλαισιωμένος από ανθρώπους που στάθηκαν δίπλα του σε όλη τη διαδρομή. Θα μας λείψει πολύ».
Από τη θεατρική σκηνή στη μεγάλη οθόνη
Ο Ρέντφορντ γεννήθηκε το 1936 στην Καλιφόρνια. Μετά από σπουδές στις καλές τέχνες, αποφάσισε να δοκιμάσει την τύχη του στην υποκριτική. Το θεατρικό του ντεμπούτο έγινε το 1958 με το έργο Tall Story στο Μπρόντγουεϊ. Ακολούθησαν τηλεοπτικές εμφανίσεις σε σειρές όπως The Naked City και Route 66, ενώ το 1960 απέσπασε τον πρώτο του πρωταγωνιστικό ρόλο στη σειρά Maverick.
Η μεγάλη του θεατρική επιτυχία ήρθε με το έργο Ξυπόλυτοι στο Πάρκο (1963), όπου πρωταγωνίστησε στο πλευρό της Ελίζαμπεθ Άσλι. Η παράσταση έμελλε να αποτελέσει και το «διαβατήριο» του για τον κινηματογράφο, αφού το 1967 μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη με συμπρωταγωνίστρια την Τζέιν Φόντα.
Οι πρώτες μεγάλες επιτυχίες
Η κινηματογραφική του καριέρα ξεκίνησε ουσιαστικά το 1962 με το War Hunt, μια ανεξάρτητη παραγωγή. Στα μέσα της δεκαετίας του ’60, εμφανίστηκε σε ταινίες όπως το Inside Daisy Clover με τη Νάταλι Γουντ, που του χάρισε τη Χρυσή Σφαίρα «Πιο Υποσχόμενου Ηθοποιού».
Το 1969 ήρθε η ταινία που θα τον καθιέρωνε: Οι Δύο Ληστές (Butch Cassidy and the Sundance Kid), στο πλευρό του Πωλ Νιούμαν. Ο ρόλος του Σάντανς Κιντ όχι μόνο τον έκανε διάσημο διεθνώς, αλλά και έδωσε το όνομά του αργότερα στο Σάντανς, το φεστιβάλ που ο ίδιος ίδρυσε.
Ακολούθησαν ταινίες που έγραψαν ιστορία, όπως το Downhill Racer και το Tell Them Willie Boy Is Here, που του χάρισαν βραβεία BAFTA. Η δεκαετία του ’70 ήταν δική του: Jeremiah Johnson (1972), The Candidate (1972), και φυσικά The Way We Were (1973) με τη Μπάρμπρα Στρέιζαντ, μία από τις πιο κλασικές ταινίες ρομαντικού δράματος όλων των εποχών.
Με την Μπάρμπαρα Στρέιζαντ
Το «Κεντρί» και η απόλυτη καθιέρωση
Το 1973, η συνεργασία του ξανά με τον Πωλ Νιούμαν και τον σκηνοθέτη Τζορτζ Ρόι Χιλ στο The Sting (Το Κεντρί) τον ανέβασε στην κορυφή. Η ταινία απέσπασε τέσσερα Όσκαρ και έγινε μία από τις πιο εμπορικές επιτυχίες της δεκαετίας. Ο Ρέντφορντ απέδειξε πως μπορούσε να συνδυάζει γοητεία και δραματική ένταση με αφοπλιστική φυσικότητα.
Ακολούθησαν Ο Μεγάλος Γκάτσμπυ (1974), Οι Τρεις Μέρες του Κόνδορα (1975) και Όλοι οι άνθρωποι του Προέδρου (1976), όπου υποδύθηκε τον δημοσιογράφο Μπομπ Γούντγουορντ στο πλευρό του Ντάστιν Χόφμαν, σε μια από τις πιο εμβληματικές πολιτικές ταινίες που καταγράφουν το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ.
Από ηθοποιός σε σκηνοθέτη
Το 1980, ο Ρέντφορντ έκανε το μεγάλο βήμα πίσω από την κάμερα. Η πρώτη του σκηνοθετική δουλειά, Ordinary People (Συνηθισμένοι Άνθρωποι), αποδείχθηκε θρίαμβος: τέσσερα Όσκαρ, ανάμεσά τους και το δικό του για Καλύτερη Σκηνοθεσία. Οι κριτικοί μίλησαν για την ευαισθησία με την οποία αποτύπωσε το οικογενειακό δράμα και τη δύναμη που ανέδειξε από τους ηθοποιούς του.
Ακολούθησαν σημαντικές δουλειές όπως το Quiz Show (1994), που επίσης προτάθηκε για Όσκαρ, και το The Horse Whisperer (1998), όπου σκηνοθέτησε και πρωταγωνίστησε δίπλα στη νεαρή τότε Σκάρλετ Γιόχανσον.
Μια καριέρα γεμάτη ανατροπές
Στη δεκαετία του ’80, ο Ρέντφορντ έπαιξε σε ταινίες που άφησαν το στίγμα τους, όπως το Out of Africa (1985), που κέρδισε επτά Όσκαρ, παρότι ο ίδιος παραδέχθηκε αργότερα ότι δεν ήταν η αγαπημένη του ταινία. Στις επόμενες δεκαετίες πειραματίστηκε με διαφορετικά είδη: από την Ανήθικη Πρόταση (1993) μέχρι το θρίλερ Spy Game (2001) με τον Μπραντ Πιτ.
Το 2013, στην ταινία All Is Lost (Όλα Χάθηκαν), χωρίς σχεδόν καθόλου διαλόγους, απέδειξε ότι ακόμη και στα 77 του μπορούσε να καθηλώσει το κοινό με την παρουσία του. Η ερμηνεία του απέσπασε διθυραμβικές κριτικές.
Το Φεστιβάλ Sundance και η παρακαταθήκη του
Πέρα από την υποκριτική και τη σκηνοθεσία, ο Ρέντφορντ άφησε τεράστιο αποτύπωμα με την ίδρυση του Φεστιβάλ Sundance. Ξεκινώντας τη δεκαετία του ’80, το φεστιβάλ έδωσε φωνή στον ανεξάρτητο κινηματογράφο και ανέδειξε δημιουργούς όπως οι αδελφοί Κοέν, ο Κουέντιν Ταραντίνο και ο Ντάρεν Αρονόφσκι.
Η συμβολή του στο σινεμά δεν ήταν μόνο καλλιτεχνική, αλλά και πολιτιστική: στήριξε νέους δημιουργούς, προώθησε ταινίες με χαμηλό προϋπολογισμό και άλλαξε τον τρόπο που το Χόλιγουντ αντιμετώπιζε τις ανεξάρτητες παραγωγές.
Ο ακτιβιστής
Ο Ρέντφορντ ήταν γνωστός και για την ακτιβιστική του δράση. Υπερασπίστηκε το περιβάλλον, μίλησε για τα ανθρώπινα δικαιώματα και συμμετείχε σε πρωτοβουλίες που προωθούσαν την κοινωνική δικαιοσύνη. Πίστευε πως η τέχνη δεν μπορεί να είναι αποκομμένη από την κοινωνία και προσπάθησε να χρησιμοποιήσει τη φήμη του για να δώσει βήμα σε ζητήματα που συχνά έμεναν στο περιθώριο.
Η προσωπική του ζωή
Με την πρώτη του σύζυγο, Λόλα βαν Γουάγκενεν, απέκτησε τέσσερα παιδιά. Η δεύτερη σύζυγος του ήταν η Σίμπιλ Ζάγκαρς (Sibylle Szaggars), Γερμανίδα καλλιτέχνις η οποία εννήθηκε στη Γερμανία και δραστηριοποιείται ως ζωγράφος και multimedia καλλιτέχνις, με έργα που συχνά αντλούν έμπνευση από τη φύση και τη σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον. Οι δυο τους γνωρίστηκαν στα τέλη της δεκαετίας του ’90 και έζησαν μαζί πολλά χρόνια πριν παντρευτούν. Παντρεύτηκαν το 2009, σε μια ιδιωτική τελετή στη Γερμανία. Μέχρι τον θάνατό του, η Σίμπιλ Ζάγκαρς ήταν στο πλευρό του και στάθηκε δίπλα του τόσο στην προσωπική του ζωή όσο και στα καλλιτεχνικά και ακτιβιστικά του εγχειρήματα.
Η Συμπίλ έμεινε μαζί του ως την τελευταία του πνοή
Μια κληρονομιά που θα μείνει ζωντανή
Ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ υπήρξε πολλά περισσότερα από ένας γοητευτικός πρωταγωνιστής. Ήταν ένας άνθρωπος που επαναπροσδιόρισε τον ρόλο του σταρ, ανοίγοντας δρόμους για νέες γενιές δημιουργών. Με δύο Όσκαρ, αμέτρητες επιτυχίες και μια καριέρα που διήρκεσε πάνω από πέντε δεκαετίες, παραμένει ένα από τα πιο σεβαστά πρόσωπα στην ιστορία του σινεμά.
Η απώλειά του σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής. Όμως οι ερμηνείες του, οι ταινίες που σκηνοθέτησε, το φεστιβάλ που ίδρυσε και οι αξίες που υπηρέτησε, θα συνεχίσουν να εμπνέουν θεατές και δημιουργούς σε όλο τον κόσμο.
Όπως έγραψε ένας κριτικός, «ο Ρέντφορντ δεν ήταν απλώς ένας σταρ· ήταν μια ιδέα για το τι μπορεί να είναι ο κινηματογράφος όταν συναντά το όραμα και την ακεραιότητα».
