Το κόκκινο που μας κάνει να νιώθουμε δυναμικές, το μαύρο που μας προσφέρει ασφάλεια και οι φωτεινές αποχρώσεις που τραβούν τα βλέμματα. Η ψυχολόγος Άντζελα Τζάνου εξηγεί πώς συνδέονται οι χρωματικές επιλογές μας με τα συναισθήματα, την αυτοέκφραση και την ανάγκη μας να είμαστε ορατές.
Έχεις παρατηρήσει ότι κάποιες ημέρες θέλεις να φορέσεις κάτι έντονο και φωτεινό, ενώ άλλες αναζητάς το μαύρο, το γκρι ή άλλες πιο διακριτικές αποχρώσεις; Οι επιλογές μας μπροστά στην ντουλάπα μοιάζουν συχνά αυθόρμητες, όμως μπορεί να συνδέονται με το πώς αισθανόμαστε, με την εικόνα που θέλουμε να παρουσιάσουμε στους άλλους, αλλά και με την ανάγκη μας να ξεχωρίσουμε ή να προστατεύσουμε τον προσωπικό μας χώρο.
Η τάση του dopamine dressing, δηλαδή η επιλογή ρούχων με στόχο να ενισχύσουμε τη διάθεσή μας, έχει φέρει ξανά στο προσκήνιο τη σχέση μόδας και ψυχολογίας. Ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ένα συγκεκριμένο χρώμα αυξάνει αυτόματα την ντοπαμίνη ή προκαλεί ένα συγκεκριμένο συναίσθημα. Το χρώμα δεν λειτουργεί σαν μαγικό κουμπί ευτυχίας. Μπορεί, όμως, να αποκτήσει προσωπικό νόημα και να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε και εκφράζουμε τον εαυτό μας.
Γιατί κάποιες ημέρες επιλέγουμε έντονα χρώματα και άλλες το μαύρο;
Οι χρωματικές προτιμήσεις δεν αποτελούν απαραίτητα ένα σταθερό χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς μας. Μπορεί να αλλάζουν ανάλογα με τη διάθεση, τις περιστάσεις και το πώς θέλουμε να αισθανόμαστε ή να παρουσιαζόμαστε στον κόσμο.
Τα σκούρα χρώματα μπορεί να μας προσφέρουν αίσθηση διακριτικότητας, ασφάλειας ή ελέγχου. Άλλες φορές, απλώς μας αρέσουν αισθητικά ή ταιριάζουν στην περίσταση. Αντίστοιχα, τα έντονα χρώματα μπορούν να εκφράζουν ενέργεια, τόλμη και διάθεση για πειραματισμό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όποιος τα φοράει επιθυμεί απαραίτητα να τραβήξει την προσοχή.
Όπως εξηγεί η ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια Gestalt Άντζελα Τζάνου, η ορατότητα δεν σημαίνει πάντα και προσβασιμότητα. Ένας άνθρωπος μπορεί να επιλέξει ένα εκτυφλωτικό χρώμα και ταυτόχρονα να μη θέλει να έρθει σε στενή επαφή με τους γύρω του. Το ντύσιμο δεν στέλνει ένα μοναδικό, καθολικό μήνυμα. Η σημασία του εξαρτάται από το πρόσωπο, την περίσταση και την προσωπική του εμπειρία.
Μπορεί ένα φωτεινό χρώμα να μας φτιάξει τη διάθεση;
Η ιδέα ότι το κίτρινο φέρνει χαρά, το κόκκινο δύναμη και το μπλε ηρεμία είναι ιδιαίτερα δημοφιλής. Ωστόσο, η σχέση ανάμεσα στα χρώματα και στα συναισθήματα είναι πιο σύνθετη. Οι πολιτισμικές συνήθειες, οι προσωπικές αναμνήσεις και οι εμπειρίες μας επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε κάθε απόχρωση.
Ένα κόκκινο φόρεμα, για παράδειγμα, μπορεί να κάνει μια γυναίκα να αισθανθεί δυναμική και τολμηρή. Αυτό δεν σημαίνει ότι το κόκκινο προκαλεί από μόνο του αυτή την αλλαγή. Μπορεί να έχει σημασία η απόφαση να φορέσει κάτι που την εκφράζει, να δοκιμάσει μια διαφορετική εικόνα ή να επιτρέψει στον εαυτό της να ξεχωρίσει.
Με άλλα λόγια, το χρώμα μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο αυτοέκφρασης και ως υπενθύμιση του τρόπου με τον οποίο θέλουμε να σταθούμε απέναντι στην ημέρα μας. Δεν εγγυάται ότι θα αλλάξει τη διάθεσή μας, αλλά μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας επιλογής που μας κάνει να αισθανόμαστε πιο κοντά στον εαυτό μας.
Η μικρή ψυχολογική διαπραγμάτευση μπροστά στην ντουλάπα
Σκέψου τη στιγμή που στέκεσαι μπροστά σε ένα κόκκινο φόρεμα. Το κρατάς στα χέρια σου και αναρωτιέσαι αν θέλεις να τραβήξεις τα βλέμματα. Αν αισθάνεσαι έτοιμη, μπορεί να το φορέσεις με ενθουσιασμό. Αν, αντίθετα, προτιμάς να περάσεις απαρατήρητη, ίσως επιλέξεις κάτι πιο διακριτικό και νιώσεις ανακούφιση.
Αυτή η καθημερινή απόφαση μπορεί να αποκαλύπτει κάτι για τις ανάγκες της συγκεκριμένης στιγμής. Θέλουμε να εκφραστούμε περισσότερο ή να κρατήσουμε αποστάσεις; Αναζητούμε αυτοπεποίθηση ή άνεση; Έχουμε διάθεση για αλλαγή ή χρειαζόμαστε οικείες επιλογές;
Δεν χρειάζεται να αναλύουμε ψυχολογικά κάθε ρούχο που φοράμε. Έχει, όμως, ενδιαφέρον να παρατηρούμε τι μας κάνει να αισθανόμαστε άνετα και τι επιλέγουμε επειδή πιστεύουμε ότι πρέπει να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες των άλλων.
Όταν το στιλ γίνεται μια «στολή» προστασίας
Το να αγαπά κάποιος το μαύρο ή να αποφεύγει τα έντονα χρώματα δεν αποτελεί από μόνο του ένδειξη ψυχολογικής δυσκολίας. Μπορεί να είναι απλώς θέμα γούστου, πρακτικότητας ή προσωπικού στιλ.
Αξίζει, ωστόσο, να αναρωτηθούμε τι συμβαίνει όταν μια επιλογή παύει να είναι ελεύθερη και γίνεται άκαμπτος κανόνας. Αν, για παράδειγμα, η ιδέα να φορέσουμε κάτι διαφορετικό προκαλεί έντονη δυσφορία επειδή φοβόμαστε την κριτική ή τα βλέμματα των άλλων, ίσως πίσω από αυτή την αντίδραση να υπάρχει μια ανάγκη προστασίας.
Οι τρόποι με τους οποίους ντυνόμαστε μπορεί να έχουν διαμορφωθεί από προηγούμενες εμπειρίες, κοινωνικές προσδοκίες ή περιόδους κατά τις οποίες η διακριτικότητα μάς έκανε να αισθανόμαστε ασφαλείς. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε σταθερή προτίμηση κρύβει κάποιο τραύμα. Σημαίνει απλώς ότι μπορούμε να εξετάζουμε με περιέργεια αν οι επιλογές μας εξακολουθούν να μας εξυπηρετούν ή αν περιορίζουν την ελευθερία μας.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν πρέπει να εγκαταλείψουμε το μαύρο για να φορέσουμε χρώμα. Είναι αν αισθανόμαστε ελεύθερες να επιλέγουμε αυτό που μας αρέσει, χωρίς να καθοδηγούμαστε αποκλειστικά από τον φόβο της έκθεσης ή της κριτικής.
Το χρώμα ως τρόπος να εκφράζουμε τον εαυτό μας
Η μόδα δεν είναι μόνο τάσεις, συνδυασμοί και αισθητική. Είναι και ένας τρόπος επικοινωνίας, μέσα από τον οποίο μπορούμε να πειραματιστούμε με την εικόνα μας και να εκφράσουμε πλευρές της προσωπικότητάς μας που δεν αποτυπώνονται πάντα με λόγια.
Δεν χρειάζεται να φορέσεις κίτρινο για να γίνεις πιο χαρούμενη ούτε κόκκινο για να νιώσεις πιο δυναμική. Μπορείς να επιλέξεις το μαύρο επειδή σε εκφράζει, ένα έντονο φόρεμα επειδή σε ενθουσιάζει ή μια ουδέτερη απόχρωση επειδή σήμερα σου προσφέρει την άνεση που χρειάζεσαι.
Ίσως, τελικά, η πιο ενδιαφέρουσα ερώτηση μπροστά στην ντουλάπα να μην είναι «ποιο χρώμα θα μου φτιάξει τη διάθεση;», αλλά «τι θέλω να εκφράσω σήμερα και με ποια επιλογή αισθάνομαι περισσότερο ο εαυτός μου;».
