Η γκαλερί Crux παρουσιάζει από τις 11 Νοεμβρίου 2026 τη δεύτερη ατομική έκθεση του Φλαμανδού καλλιτέχνη Jan Fabre, με τίτλο «Thinking Models & Night Diary Drawings». Την επιμέλεια της έκθεσης έχει αναλάβει η ιστορικός τέχνης Κατερίνα Κοσκινά, η οποία προσκαλεί το κοινό σε μια εκ των έσω ανάγνωση της σκέψης και της καλλιτεχνικής δημιουργίας του Fabre.
Στο επίκεντρο βρίσκονται ζητήματα όπως η δημιουργική ελευθερία του καλλιτέχνη, η ανάγκη προστασίας της τέχνης και των ανθρώπων της, αλλά και η σημασία της μνήμης και του προσωπικού βιώματος. Στον χώρο της γκαλερί παρουσιάζονται έργα από δύο ενότητες που δημιουργήθηκαν τη δεκαετία του 1990.
Όπως επισημαίνει η επιμελήτρια, τα τέσσερα μοντέλα καταφυγίων της ενότητας Thinking Models διακρίνονται για τη χρήση μικτών τεχνικών, με βασικό συνθετικό στοιχείο το τσιμέντο. Πρόκειται για δωμάτια μη προσβάσιμα στο κοινό, τα οποία λειτουργούν ως προσωπικά νοητικά καταφύγια, όπου ο καλλιτέχνης παρουσιάζει οραματικά σχέδια για την προστασία της τέχνης και των ανθρώπων της.
Τα έργα αποκαλύπτουν τους σύνθετους τρόπους σκέψης του και κατέχουν ιδιαίτερη θέση στην καλλιτεχνική του πορεία, καθώς δημιουργήθηκαν στην αρχή της καλλιτεχνικής του ωριμότητας και παραμένουν επίκαιρα. Αποτελούν, σε μεγάλο βαθμό, «αποκρυσταλλώσεις» των βιωμάτων και των προθέσεών του.
Η σειρά ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν ο Fabre, ως νέος καλλιτέχνης, προσέφερε καταφύγιο στο εργαστήριό του σε Χιλιανούς μετανάστες. Τα τέσσερα έργα είχαν παρουσιαστεί το 2006 στο Φλαμανδικό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο της έκθεσης Denkmodellen (Thinking Models), σε επιμέλεια του Flor Bex. Εκείνη ήταν η μοναδική δημόσια παρουσίασή τους πριν από την έκθεσή τους στην Crux.
Οι δύο ενότητες έχουν ως κοινό παρονομαστή την αναζήτηση της σύνδεσης ανάμεσα στους απόκρυφους, ιδιωτικούς μικρόκοσμους του καλλιτέχνη και στα έργα τέχνης. Ενώ τα Thinking Models παραπέμπουν σε περίκλειστους, υπόγειους χώρους καταφυγίου για προστασία και περισυλλογή, τα Night Diary Drawings εκθέτουν τις σκέψεις και τους στοχασμούς του καλλιτέχνη μέσα από τον γραπτό λόγο και την εικόνα.
Και οι δύο ενότητες λειτουργούν ως παράθυρα προς απρόσιτες περιοχές, προκαλώντας τον θεατή να ανακαλύψει τη μυστική και άρρητη σχέση ανάμεσα στον εσωτερικό κόσμο του δημιουργού και την καλλιτεχνική του πρακτική.
Για την ενότητα Night Diary Drawings, η Κατερίνα Κοσκινά σημειώνει ότι ο Jan Fabre είναι ο πρώτος καλλιτέχνης που χρησιμοποίησε συστηματικά και συνεχίζει να χρησιμοποιεί το κοινό στυλό Bic για τη δημιουργία έργων τέχνης. Ξεκίνησε αυτή την πρακτική στα τέλη της δεκαετίας του 1970, όταν δεν είχε ακόμη συμπληρώσει τα 20 χρόνια του.
Αν και η αρχική επιλογή του συγκεκριμένου μέσου οφειλόταν σε οικονομικούς και πρακτικούς λόγους, καθώς το Bic προσέφερε έναν φθηνό και εύχρηστο τρόπο έκφρασης, ο Fabre αξιοποίησε την τεχνική σε πολύ πιο σύνθετα έργα, εγκαταστάσεις μεγάλων διαστάσεων, ποιητικές δράσεις και performances, ανοίγοντας τον δρόμο και σε άλλους καλλιτέχνες.
Τα μονοχρωματικά έργα της σειράς αποτυπώνονται ως «αποφθέγματα» του καλλιτέχνη, στοχασμοί που αφορούν την τέχνη, τη λειτουργία της και τον ρόλο της. Παρουσιάζονται για πρώτη φορά στην Crux και αποτελούν μέρος της εν εξελίξει σειράς Night Diary Drawings, ενός διαρκούς εγχειρήματος λογοτεχνικής και εικαστικής δημιουργίας, το οποίο ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και συνεχίζεται έως σήμερα.
Ο Jan Fabre αφιερώνει τόσο την έκθεση όσο και τον κύκλο τεσσάρων μονολόγων του στο Θέατρο Σταθμός στην Αθήνα, που πραγματοποιείται από τις 6 έως τις 21 Νοεμβρίου 2026, στη μνήμη του Ντένη Ζαχαρόπουλου (1952–2026). Ο ιστορικός τέχνης, επιμελητής και διανοητής υπήρξε αγαπημένος φίλος του καλλιτέχνη, με τον οποίο τον συνέδεαν ένας πολυετής διάλογος και η βαθιά πίστη στην ελευθερία της τέχνης.
Jan Fabre – Πληροφορίες για τον εικαστικό
Ο Jan Fabre, γεννημένος το 1958 στην Αμβέρσα, θεωρείται στο Βέλγιο και διεθνώς μία από τις πιο καινοτόμες και πολυσχιδείς προσωπικότητες της σύγχρονης καλλιτεχνικής σκηνής. Με πορεία που ξεπερνά τα 40 χρόνια, έχει αφήσει το αποτύπωμά του ως εικαστικός, θεατρικός καλλιτέχνης και συγγραφέας.
Ο ίδιος χαρακτηρίζει τον εαυτό του καλλιτέχνη της συνοχής, καθώς συνδυάζει στοιχεία από διαφορετικούς κλάδους, ακολουθώντας μια τεκμηριωμένη θεωρία και πρακτική σε όλους τους τομείς της δημιουργίας. Μέσα από αυτή τη διεπιστημονική προσέγγιση προσφέρει συνεχώς νέες ερμηνείες, ενώ έχει διαμορφώσει ένα έντονα προσωπικό εικαστικό ρεπερτόριο, ένα συνεκτικό σύμπαν με επαναλαμβανόμενα σύμβολα και μοτίβα.
Ο Jan Fabre έγινε ο πρώτος σύγχρονος καλλιτέχνης που πραγματοποίησε ατομικές εκθέσεις σε σημαντικά ιδρύματα, όπως το Μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι το 2008 και το Ερμιτάζ στην Αγία Πετρούπολη το 2017.
Η καλλιτεχνική του δραστηριότητα εκτείνεται πέρα από τους παραδοσιακούς χώρους των γκαλερί, με έργα σε δημόσιους χώρους και σημαντικά μνημεία, όπως το Βασιλικό Παλάτι (2002), τα Βασιλικά Μουσεία Καλών Τεχνών στις Βρυξέλλες (2013), ο Καθεδρικός Ναός της Παναγίας στην Αμβέρσα (2015), η Εκκλησία του Αγίου Αυγουστίνου στην Αμβέρσα (AMUZ, 2018) και ο Καθεδρικός Ναός της Νάπολης (2023).
Με την έκθεση The Quiet Source στη Scuola Grande di San Rocco, το 2026, ο Fabre συνομιλεί στη Βενετία με τον J. Tintoretto, στο πλαίσιο της 61ης Μπιενάλε, έως τις 22 Νοεμβρίου 2026.
