Συμβαίνει χρόνια το φαινόμενο για το οποίο αποφάσισα να γράψω: η μεταπώληση βιβλίων, ειδικά των νέων κυκλοφοριών. Η μάστιγα των καιροσκόπων, ιδανικά θα επέλεγα για τίτλο. Τι με ώθησε να γράψω το άρθρο; Η πώληση ενός βιβλίου μου και μάλιστα σε ευτελή τιμή. Βιβλίο: Το “μαγαζάκι” με τα αντίτυπα προώθησης. Η μεταπώληση αδιάβαστων νέων κυκλοφοριών.
Γράφει η δημοσιογράφος Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Αλλά θα επιστρέψω για αρχή στις νέες κυρίως κυκλοφορίες. Συγγραφέας κι εγώ, θα αντιλαμβάνεστε και θα ταυτιστείτε όσοι είσαστε δημιουργοί. Παραλαμβάνεις ένα πακέτο προώθησης με νέες κυκλοφορίες, όπως εγώ κι εκατοντάδες που ασχολούνται με τις κριτικές βιβλίων, αλλά αυτό θα το θίξω σ’ ένα άλλο άρθρο. Βιβλία που μόλις βγήκαν από το τυπογραφείο, που ακόμη δεν έχουν προλάβει να «τοποθετηθούν» σε βιτρίνες, πάγκους και ράφια βιβλιοπωλείων. Πριν καν τα ξεφυλλίσεις, τα βλέπεις ήδη να κυκλοφορούν σε αγγελίες προς πώληση. Όχι «μετά από μήνες», ούτε «έπειτα απ’ την ανάγνωση», τα βλέπεις ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΚΙΟΛΑΣ ΜΕΡΑ.
Αυτό δεν είναι πώληση από «δεύτερο χέρι», αυτό αγαπητοί μου είναι ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΑ & ΑΙΣΧΟΚΕΡΔΕΙΑ! Είναι η στιγμή που το «Τιμής Ένεκεν» χάνει τη συμβολική του αξία και μετατρέπεται ειδεχθή πώληση, χωρίς καν απόδειξη!. Και μαζί του, παίρνει η μπάλα και χάνεται η εμπιστοσύνη μεταξύ: εκδότη, δημιουργού, αναγνώστη κι όσων πραγματικά κάνουν ποιοτική δουλειά στην κοινότητα των βιβλιοφίλων.
ΔΙΟΤΙ σου παρέχεται ένα βιβλίο «δωρεάν» δεν είναι απλώς ένα κομμάτι χαρτί που λαμβάνεις αλλά είναι και η ψυχή κάθε δημιουργού! Είναι μια άτυπη συμφωνία: δέχεσαι ένα βιβλίο ώστε να μιλήσεις γι’ αυτό. Για να το διαβάσεις, να το κρίνεις, να το συστήσεις ή να πεις έντιμα ότι δεν σε σου άρεσε τεκμηριωμένα. Όχι για να το ξεπετάξεις και να το μεταπουλήσεις όσο σου κατέβει. Εκεί η πράξη παύει να είναι επιλογή βιβλιόφιλου και γίνεται κίνηση εμπόρου χωρίς καν απόδειξη και μετά αναρωτιούνται οι εκδότες γιατί δεν υπάρχουν τακτικοί αναγνώστες!
Και, το χειρότερο δεν το ανάφερα καν! Δεν είναι καν η πώληση αλλά το αποτύπωμα που αφήνουν, όταν κάποιοι στήνουν «μαγαζάκι» με αντίτυπα προώθησης! Δεν εκθέτουν μόνο τον εαυτό τους, αλλά προσβάλουν και δημιουργούν καχυποψία ότι όσοι μιλούν για βιβλία στα social media το κάνουν για να γεμίζουν τζάμπα τα ράφια τους και να τα εξαργυρώνουν σε δεύτερη μοίρα!
Στοχοποιούνται άνθρωποι που πραγματικά διαβάζουν με συνέπεια, γράφουν με κόπο, χτίζουν την αξιοπιστία τους με χρόνο και ψυχή.
Και ναι, εδώ υπάρχει και μια ευθύνη που δεν γίνεται να την προσπεράσουμε: των εκδοτών και των γραφείων τύπου, γιατί αν βλέπετε το ίδιο μοτίβο να επαναλαμβάνεται και συνεχίζετε να τροφοδοτείτε τα ίδια χέρια με πακέτα, τότε δεν «προωθείτε» βιβλία. Χρηματοδοτείτε μια στρεβλή αγορά. Το έχω συζητήσει άπειρες φορές, μάλλιασε η γλώσσα μου αλλά στου κουφού την πόρτα βγες από το παράθυρό.
Η άνεση του «στέλνω παντού για να ακούγεται» έχει κόστος. Δυστυχώς το τίμημα το πληρώνει ο συγγραφέας, ο εκδότης που παραπονιέται για τις πωλήσεις, το πληρώνει ο αναγνώστης παλεύοντας με τιμές που ανέβηκαν στα ύψη και αναγκάζεται να μειώσει τη λίστα του και στο τέλος ίσως αφήσει και το ακριβό σπορ γιατί πλέον η ανάγνωση ας μη γελιόμαστε έγινε είδος προς πολυτέλεια, και εν συνεχεία το πληρώνουν τα βιβλιοπωλεία και φυσικά στο τέλος αμαυρώνεται η αξιοπιστία του χώρου.
Κάποιος θα πει: «Δικά τους είναι, ας τα κάνουν ό,τι θέλουν». Όχι, αγαπητέ μου, δεν είναι τόσο απλό. Γιατί το αντίτυπο προώθησης δεν είναι απλώς αντικείμενο, είναι πνευματικός μόχθος, είναι ώρες συγγραφής, αγωνίας, επιμέλειας, σελιδοποίησης, ρίσκου, κόστους. Είναι μια επένδυση σε μια αγορά ήδη πιεσμένη. Όταν μια κίνηση εμπιστοσύνης γίνεται τιμή σε αγγελία, δεν «ξεσκαρτάρεις» τη βιβλιοθήκη, πουλάς την ίδια την προσπάθεια της βιβλιοφιλικής κοινότητας.
Και η κοινότητα, όσο κι αν μοιάζει άυλη, είναι συγκεκριμένη: είναι οι αναγνώστες που διψάνε για ιστορίες που εντέλει ποτέ δεν θα διαβάσουν. Είναι οι νέοι αναγνώστες που θέλουν να ξεκινήσουν να διαβάζουν και βλέπουν ότι ακόμη και το «δωρεάν» μετατρέπεται σε «χρυσάφι». Είναι οι δημιουργοί που βλέπουν το έργο τους να περνάει από το «καλωσόρισες» στο «πόσο κοστίζει;» Και το τελικό ερώτημα που εγείρεται είναι τι κοινωνία βιβλίου θέλουμε να χτίσουμε;
Οι εκδότες μπορούν για αρχή να μην στέλνουν σωρηδόν τα αντίτυπα δεξιά κι αριστερά επειδή φυτρώνουν σαν τα μανιτάρια νέοι λογαριασμοί, μπορούν να ζητήσουν διαφάνεια, να γίνεται μια στοιχειώδη καταγραφή, συγκεκριμένο διάστημα πριν από οποιαδήποτε μεταβίβαση. Μπορούν να σταματήσουν να μπερδεύουν το «πολλές αποστολές» με το «σωστή στόχευση». Μπορούν να επενδύσουν σε αξιολόγηση συνεργασιών και όχι σε τυφλή διανομή, ώστε όταν εντοπίζεται το επαναλαμβανόμενο μοτίβο μεταπώλησης, να καταπολεμείτε.
Οι δημιουργοί περιεχομένου μπορούν να βάλουν έναν προσωπικό κώδικα: αν δεν το θέλω, δεν το πουλάω ακόμη δεν κυκλοφόρησε, χάρισε το, αντάλλαξε το, δώστε σε μια βιβλιοθήκη, σ’ ένα σχολείο, σε μια δομή, σε έναν άνθρωπο που θα το ανοίξει με λαχτάρα, μην γίνεστε μαυραγορίτες εις βάρος άλλων.
Και οι πλατφόρμες μεταπώλησης μπορούν να βοηθήσουν χωρίς να γίνουν αστυνομία: με σαφείς κατηγορίες, με δυνατότητα σήμανσης «αντίτυπο προώθησης», με διευκόλυνση αναφοράς ύποπτων μοτίβων, γιατί ελλοχεύει η στιγμή που θα ξεχωρίσει η ήρα από το σιτάρι στον βωμό της «εκμετάλλευσης».
Γιατί στο τέλος, η φιλαναγνωσία δεν είναι «πάγκος λαϊκής», είναι μαγικά, αναγνωστικά, ταξίδια που την μετατρέπουν κάποιοι επιτήδειοι σε χρηματιστήριο.
Βιβλίο: Το “μαγαζάκι” με τα αντίτυπα προώθησης. Η μεταπώληση αδιάβαστων νέων κυκλοφοριών
