Παύλος Ντε Γκρες: Το μήνυμα στα γενέθλιά του που προκάλεσε αίσθηση – «Σημασία έχει η ίδια η ζωή»
Ο Παύλος Ντε Γκρες γιόρτασε τα 59α γενέθλιά του, επιλέγοντας να στείλει ένα δημόσιο μήνυμα με κοινωνικό και ανθρώπινο χαρακτήρα, που προκάλεσε συζητήσεις.
Μία ημέρα πριν από τα γενέθλιά του, ο Παύλος Ντε Γκρες προχώρησε σε μια εκτενή τοποθέτηση για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, με αφορμή την πίεση που βιώνουν οι νέοι άνθρωποι και τις τραγικές ιστορίες που έχουν συγκλονίσει την κοινή γνώμη γύρω από τις Πανελλήνιες εξετάσεις. Όπως ανέφερε, το βασικό ερώτημα είναι αν η κοινωνία θα συνεχίσει να μεγαλώνει τους νέους «μέσα στον φόβο» ή αν θα τολμήσει να δημιουργήσει ένα πιο σύγχρονο και ανθρώπινο εκπαιδευτικό σύστημα.
«Πριν από λίγες ημέρες, η κοινωνία μας βρέθηκε ξανά αντιμέτωπη με μια τραγωδία που συγκλονίζει κάθε γονέα: δύο νεαρά κορίτσια φέρονται να έχασαν τη ζωή τους, μέσα σε ένα κλίμα αφόρητης ψυχολογικής πίεσης και άγχους γύρω από τις Πανελλαδικές εξετάσεις. Ανεξαρτήτως των ακριβών συνθηκών κάθε περίπτωσης, κανείς δεν μπορεί πλέον να αγνοήσει το τεράστιο ψυχικό βάρος που κουβαλούν σήμερα οι έφηβοί μας.
Λαμβάνω καθημερινά πολλές επιστολές, μηνύματα και ηλεκτρονική αλληλογραφία για ποικίλα ζητήματα. Όμως πρόσφατα, μία επιστολή μιας μητέρας με άγγιξε ιδιαίτερα. Ως πατέρας πέντε παιδιών, τη διάβασα όχι απλώς με προσοχή, αλλά με βαθιά κατανόηση και ειλικρινή ανησυχία. Πίσω από κάθε λέξη της κρύβεται η ίδια αγωνία που βιώνουν σήμερα χιλιάδες ελληνικές οικογένειες: ο φόβος ότι τα παιδιά μας μεγαλώνουν πιστεύοντας πως η αξία τους καθορίζεται μέσα σε λίγες ώρες εξετάσεων.
Με γνώμονα την επικείμενη παρέμβαση σχετικά με το σχολείο και το εξεταστικό σύστημα εισαγωγής, θα ήθελα να καταθέσω ορισμένες σκέψεις και προβληματισμούς, μέσα από την εμπειρία που βιώνουν τα παιδιά μας αλλά και οι οικογένειές τους στην πορεία προς τις εξετάσεις.
Πιστεύω πως υπάρχουν ορισμένες σαφείς περιοχές που χρειάζονται ουσιαστική βελτίωση.
Πρώτον, η υπερβολική βαρύτητα που δίνεται σε μία και μόνο εξεταστική διαδικασία. Το μέλλον ενός νέου ανθρώπου φαίνεται να εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από την επίδοσή του σε λίγες ημέρες εξετάσεων. Είναι σαφές πως ολόκληρη η δομή και η φιλοσοφία των Πανελλαδικών χρειάζονται επικαιροποίηση.
Δεύτερον, ο έντονος ανταγωνισμός. Η ανάγκη για ολοένα υψηλότερες βαθμολογίες, σε συνδυασμό με τον περιορισμένο αριθμό θέσεων, δημιουργεί ασφυκτική πίεση και τεράστιο άγχος για μαθητές και οικογένειες.
Τρίτον, ο εξετασιοκεντρικός χαρακτήρας του συστήματος. Συχνά δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στην αποστήθιση και στη βαθμολογία παρά στην ουσιαστική γνώση, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, στη δημιουργικότητα και στην καλλιέργεια της προσωπικότητας των παιδιών. Η συζήτηση που έχει ήδη ξεκινήσει για το Εθνικό Απολυτήριο κινείται προς μία σωστή και αναγκαία κατεύθυνση.
Τέταρτον, η εξάντληση των μαθητών. Ο συνδυασμός σχολείου, φροντιστηρίων, ιδιαίτερων μαθημάτων και πολύωρης μελέτης στερεί από τους νέους μας προσωπικό χρόνο, δημιουργικότητα, ξεκούραση και ισορροπία.
Και τέλος, η επικίνδυνη αίσθηση πως μία αποτυχία είναι οριστική. Πολλά παιδιά μεγαλώνουν πιστεύοντας ότι ένα αρνητικό αποτέλεσμα στις Πανελλαδικές καθορίζει ολόκληρη τη ζωή τους. Αυτό είναι βαθιά λανθασμένο. Καμία εξέταση δεν μπορεί να καθορίσει την αξία, το μέλλον ή την προσωπικότητα ενός νέου ανθρώπου.
Βεβαίως, η οικογένεια και η κοινωνία έχουν επίσης πρωταγωνιστικό ρόλο. Όμως οι Πανελλαδικές αποτελούν ένα σύστημα που πιέζει τους πάντες. Το αδιάκοπο κυνήγι του ενός βαθμού, που ξεκινά ουσιαστικά από τα πρώτα σχολικά χρόνια και κορυφώνεται στην εφηβεία, εξαντλεί όχι μόνο τους μαθητές αλλά και ολόκληρες οικογένειες.
Φροντιστήρια, ιδιαίτερα μαθήματα, διαρκές άγχος, ασφυκτικά προγράμματα και μια καθημερινότητα οργανωμένη αποκλειστικά γύρω από τις εξετάσεις δημιουργούν μια κοινωνία εγκλωβισμένη στη λογική του βαθμού και της εισαγωγής στο πανεπιστήμιο.
Ίσως, εάν σταδιακά απελευθερωνόμασταν από ένα τέτοιο σύστημα, πρώτα τα παιδιά, έπειτα οι οικογένειες και τελικά η ίδια η κοινωνία να μπορούσαν να αναπνεύσουν πιο ελεύθερα και να διαμορφώσουν ένα νέο, πιο υγιές και πιο ανθρώπινο πλαίσιο ζωής.
Ίσως σήμερα να μην έχουμε ακόμη όλες τις απαντήσεις για το ποιο σύστημα θα μπορούσε να αντικαταστήσει πλήρως τις Πανελλαδικές εξετάσεις. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να ξεκινήσει ένας σοβαρός εθνικός διάλογος για εναλλακτικές λύσεις.
Μία τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά το ακραίο ψυχολογικό και οικονομικό βάρος που καλούνται να σηκώσουν οι νέοι μας μόνο και μόνο για να αποκτήσουν πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση μέσα στην ίδια τους τη χώρα.
Η Ελλάδα διαθέτει λαμπρούς νέους ανθρώπους. Το ερώτημα είναι αν θα συνεχίσουμε να τους μεγαλώνουμε μέσα στον φόβο ή αν θα τολμήσουμε να οικοδομήσουμε ένα εκπαιδευτικό σύστημα πιο σύγχρονο, πιο ανθρώπινο και πιο κοντά στις πραγματικές ανάγκες της εποχής μας — ένα σύστημα που θα τους προσφέρει επιλογές, ελπίδα και τη δυνατότητα να επιτύχουν με διαφορετικούς τρόπους».
