Την έλεγαν το απόλυτο σύμβολο του Χόλιγουντ. Ήταν η γυναίκα που έκανε την κάμερα να τη λατρεύει, το κοινό να την αποθεώνει και τους άνδρες να την ποθούν. Πίσω όμως από το εκτυφλωτικό χαμόγελο, τα λευκά φορέματα και την εικόνα της «ξανθιάς θεάς», η Μέριλιν Μονρόε ζούσε έναν εντελώς διαφορετικό εφιάλτη. Έναν εφιάλτη που ξεκινούσε από την παιδική της ηλικία, περνούσε μέσα από ψυχικά τραύματα, εξαρτήσεις, ερωτικές απογοητεύσεις και έναν μόνιμο φόβο που δεν την εγκατέλειψε ποτέ: ότι θα είχε το ίδιο τέλος με τη μητέρα της. «Για χρόνια φοβόμουν πως θα αποδειχθεί ότι είμαι σαν τη μητέρα μου και θα καταλήξω στο τρελοκομείο», είχε πει η ίδια. Σήμερα, 100 χρόνια μετά τη γέννησή της, η Μέριλιν δεν αντιμετωπίζεται πια μόνο ως ο μύθος του αμερικανικού σινεμά, αλλά ως μια βαθιά τραυματισμένη γυναίκα που πάλεψε μέχρι τέλους με τους προσωπικούς της δαίμονες.
Το παιδί που μεγάλωσε χωρίς σπίτι
Πριν γίνει η Μέριλιν Μονρόε, ήταν η Νόρμα Τζιν. Ένα κορίτσι που γεννήθηκε μέσα σε ένα οικογενειακό περιβάλλον σημαδεμένο από ψυχικές ασθένειες, αστάθεια και βία. Ο παππούς της από την πλευρά της μητέρας της πέθανε σε ψυχιατρικό ίδρυμα στις αρχές του 20ού αιώνα, ενώ η γιαγιά της υπέφερε από σοβαρή μανιοκαταθλιπτική ψύχωση και, σύμφωνα με βιογραφικές αναφορές, είχε επιχειρήσει να πνίξει τη μικρή Μέριλιν όταν ακόμη ήταν βρέφος. Η μητέρα της, Γκλάντις, παρουσίαζε έντονα ψυχιατρικά συμπτώματα και μόλις 12 ημέρες μετά τη γέννηση της κόρης της την παρέδωσε σε ανάδοχη οικογένεια. Από εκεί και πέρα, η ζωή της μικρής Νόρμα Τζιν έγινε μια ατελείωτη μετακίνηση: ανάδοχα σπίτια, ορφανοτροφεία, προσωρινές οικογένειες, άνθρωποι που έρχονταν και έφευγαν. Δεν είχε σπίτι. Δεν είχε σταθερότητα. Δεν είχε την οικογένεια που αναζητούσε μέχρι την τελευταία της ανάσα.
Το τραύμα που δεν έφυγε ποτέ
Σαν να μην έφτανε η εγκατάλειψη, η παιδική της ηλικία σημαδεύτηκε και από ένα ακόμη βαθύτερο τραύμα. Σε ηλικία μόλις οκτώ ετών, υπέστη σεξουαλική κακοποίηση από άνδρα που ζούσε στο ίδιο σπίτι με την ανάδοχη οικογένειά της. Η ίδια είχε περιγράψει αργότερα εκείνη τη στιγμή με λόγια που συγκλονίζουν: «Όταν με αγκάλιασε, κλώτσησα και πάλεψα όσο πιο δυνατά μπορούσα, αλλά δεν μπορούσα να βγάλω ήχο». Οι βιογράφοι της θεωρούν ότι εκείνο το τραύμα δεν έφυγε ποτέ από μέσα της. Πίσω από τη γυναίκα που έγινε το απόλυτο σύμβολο του σεξ, πολλοί έβλεπαν ένα παιδί που συνέχιζε να ζητά αγάπη, ασφάλεια και αποδοχή.
Η εμμονή με την ψυχανάλυση και ο φόβος της «τρέλας»
Η ψυχανάλυση έγινε για τη Μέριλιν κάτι περισσότερο από θεραπεία. Έγινε τρόπος επιβίωσης. Από νεαρή ηλικία είχε στραφεί στη φροϋδική σκέψη, έχοντας διαβάσει από τα 21 της χρόνια την «Ερμηνεία των Ονείρων» του Σίγκμουντ Φρόιντ. Το 1951 ξεκίνησε συστηματική θεραπεία, επηρεασμένη και από τον Λι Στράσμπεργκ, που πίστευε πως η υποκριτική συνδέεται βαθιά με την ψυχολογική αποκάλυψη του εαυτού. Όμως πίσω από την αναζήτηση αυτογνωσίας υπήρχε ένας πολύ συγκεκριμένος φόβος. Η Μέριλιν ήταν πεπεισμένη ότι κάποια μέρα θα ακολουθούσε την ίδια διαδρομή με τη μητέρα και τους συγγενείς της: προς την ψυχική κατάρρευση και τον εγκλεισμό.
Η συνάντηση με την Άννα Φρόιντ
Το καλοκαίρι του 1956, ενώ βρισκόταν στην Αγγλία για τα γυρίσματα της ταινίας «Ο Πρίγκιπας και η Χορεύτρια», πέρασε μία εβδομάδα στο σπίτι της Άννας Φρόιντ, κόρης του Σίγκμουντ Φρόιντ, στο βόρειο Λονδίνο. Η ψυχιατρική εκτίμηση που προέκυψε ήταν εξαιρετικά βαριά. Σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, γινόταν λόγος για: «συναισθηματική αστάθεια, υπερβολική παρορμητικότητα, τάση προς κατάθλιψη σε περιπτώσεις απόρριψης και παρανοϊκά στοιχεία με σχιζοφρενικά χαρακτηριστικά». Άλλοι γιατροί αργότερα θεώρησαν πως μπορεί να έπασχε από διπολική διαταραχή.
Οι άνδρες, οι απογοητεύσεις και η εξάρτηση
Η ζωή της δεν ήταν μόνο δημόσια επιτυχία. Ήταν και διαδοχικές προσωπικές αποτυχίες. Οι γάμοι της με τον Τζιμ Ντόχερτι, τον Τζο ΝτιΜάτζιο και τον Άρθουρ Μίλερ δεν της έδωσαν τη σταθερότητα που αναζητούσε. Οι ερωτικές απογοητεύσεις, η πίεση των στούντιο, η ανάγκη να είναι πάντα «η Μέριλιν» και όχι ο εαυτός της, άρχισαν να τη συνθλίβουν. Τα παυσίπονα και τα υπνωτικά, που αρχικά της χορηγήθηκαν για τη χρόνια ενδομητρίωση από την οποία υπέφερε, μετατράπηκαν σταδιακά σε ψυχικό καταφύγιο. Και αργότερα, σε εξάρτηση. «Ένα πηγάδι χωρίς πάτο» Ο τελευταίος ψυχαναλυτής της, ο δρ Ραλφ Γκρίνσον, περιέγραφε τη Μέριλιν με λόγια που προκαλούν ανατριχίλα. Σε αδημοσίευτη επιστολή μετά τον θάνατό της έγραφε ότι: «Τα υπνωτικά ήταν ο τρόπος της να ξεφεύγει από τη δυστυχία της ζωής». Και την χαρακτήριζε: «ένα πηγάδι χωρίς πάτο». Σύμφωνα με τον ίδιο, τίποτα δεν μπορούσε να καλύψει τα συναισθηματικά κενά που είχε αφήσει μέσα της η απουσία οικογένειας. Η σχέση τους είχε γίνει σχεδόν εξαρτητική. Από το 1960 τον επισκεπτόταν σχεδόν καθημερινά, ενώ ο ίδιος είχε ξεπεράσει ακόμη και τα όρια της κλασικής θεραπευτικής σχέσης, βάζοντάς τη μέσα στην οικογενειακή του ζωή, δίνοντάς της πρόσβαση στη σύζυγο και τα παιδιά του. Η υπεύθυνη δημοσίων σχέσεών της, Πατ Νιούκομπ, είχε πει: «Η Μέριλιν έψαχνε πάντα μια οικογένεια».
Τα 800 χάπια και το τραγικό τέλος
Στους τελευταίους δύο μήνες της ζωής της, σύμφωνα με αρχεία που αποκαλύφθηκαν αργότερα, της είχαν συνταγογραφηθεί περισσότερες από 800 δόσεις φαρμάκων. Μια ποσότητα που θεωρείται ικανή να σκοτώσει έναν άνθρωπο πολλές φορές. Στις 4 Αυγούστου 1962, η Μέριλιν Μονρόε βρέθηκε νεκρή στο σπίτι της στο Λος Άντζελες από υπερβολική δόση βαρβιτουρικών. Ήταν μόλις 36 ετών. Ο ιατροδικαστής μίλησε για πιθανή αυτοκτονία, αν και οι θεωρίες γύρω από τον θάνατό της – από ατύχημα μέχρι δολοφονία – δεν έπαψαν ποτέ να κυκλοφορούν. Μετά τον θάνατό της, ο Γκρίνσον έγραψε στην Άννα Φρόιντ: «Δεν μπόρεσα να νικήσω όλες τις καταστροφικές δυνάμεις που είχαν ξυπνήσει μέσα της από τις τρομερές εμπειρίες του παρελθόντος της».
Η Μέριλιν που βλέπουμε σήμερα
Σήμερα, έξι δεκαετίες μετά τον θάνατό της, η εικόνα της έχει αλλάξει. Δεν είναι πια μόνο η «χαζή ξανθιά» του Χόλιγουντ. Είναι μια γυναίκα που μίλησε – όσο της επέτρεπε η εποχή της – για την ψυχική υγεία, τη μοναξιά, την κακοποίηση και τον πόνο. Λίγο πριν πεθάνει, είχε ζητήσει από τον δικηγόρο της να εξετάσει οργανώσεις που παρείχαν ψυχιατρική βοήθεια σε παιδιά, καθώς σκεφτόταν να δημιουργήσει δικό της ίδρυμα στήριξης. Δεν πρόλαβε. Όμως, με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννησή της, το νοσοκομείο Mount Sinai της Νέας Υόρκης εγκαινιάζει πρόγραμμα ψυχικής υποστήριξης για ανθρώπους των τεχνών στο όνομά της. Ίσως γιατί σήμερα, περισσότερο από ποτέ, ο κόσμος βλέπει επιτέλους όχι μόνο τον μύθο της Μέριλιν Μονρόε, αλλά και τη γυναίκα που έκρυβε πίσω του.
