Στις 26 Ιουλίου συμπληρώνονται τριάντα τέσσερα χρόνια από την ημέρα που η Ελλάδα αποχαιρέτησε μία από τις σημαντικότερες πρωταγωνίστριες που ανέβηκαν ποτέ στη θεατρική σκηνή και τη μεγάλη οθόνη. Η Τζένη Καρέζη δεν υπήρξε απλώς μία σπουδαία ηθοποιός. Ήταν μια γυναίκα με δυναμισμό, ευφυΐα, πολιτική συνείδηση και αξιοπρέπεια, που δεν φοβήθηκε ποτέ να εκφράσει τις απόψεις της ούτε να υπερασπιστεί όσα πίστευε. Με περισσότερες από τρεις δεκαετίες συνεχούς παρουσίας στο θέατρο και τον κινηματογράφο, κατάφερε να δημιουργήσει έναν μύθο που παραμένει ζωντανός μέχρι σήμερα, ενώ η προσωπική της ζωή απασχόλησε όσο λίγων καλλιτεχνών της εποχής.
Πίσω από τη λάμψη των προβολέων, η Τζένη Καρέζη ήταν ένας άνθρωπος που έζησε έντονες χαρές, μεγάλους έρωτες, δύσκολες αποφάσεις και σκληρές δοκιμασίες. Από τα πρώτα της βήματα μέχρι την τελευταία της παράσταση, δεν σταμάτησε ποτέ να εξελίσσεται, να διεκδικεί και να παλεύει τόσο για την τέχνη όσο και για την ίδια τη ζωή.
Tα παιδικά χρόνια και η ταραγμένη σχέση με τον πατέρα της
Η Ευγενία Καρπούζη, όπως ήταν το αληθινό της όνομα, γεννήθηκε στην Αθήνα στις 12 Ιανουαρίου, το 1932. Ήταν μοναχοπαίδι. Ο πατέρας της, Κώστας Καρπούζης, ήταν ένας αυστηρός γυμνασιάρχης και η μητέρα της, Θεανώ, δασκάλα. Πέρασε τα παιδικά της χρόνια στη Θεσσαλονίκη, επειδή εκεί είχε πάρει μετάθεση ο πατέρας της. Στα χρόνια της Κατοχής, η μικρή Ευγενία, ήταν περίπου 10 έτων και η ναζίστικη θηριωδία, την σημάδεψε σε όλη την μετέπειτα ζωή της. Τον Σεπτέμβριο του 43′, δύο συμμαθητές της, εκτελέσθηκαν στην πλατεία Αριστοτέλους, από τους Ναζί.
Ο Κώστας Καρπούζης, ήταν προσωπικός φίλος του Ιωάννη Μεταξά, ένας βαθιά συντηρητικός άνθρωπος. Ωστόσο, ένα ασήμαντο συμβάν, στάθηκε η αφορμή για να χάσει την εύνοια του προσωπικού του φίλου. Έτυχε να βρίσει τον Μεταξά, γεγονός που μαθεύτηκε και ξεκίνησε η «τιμωρία» του, δηλαδή οι συνεχείς μεταθέσεις. Πρώτα μετατέθηκε στην Σύρο και έπειτα στη Θεσσαλονίκη. Εκεί, στην συμπρωτεύουσα, φρόντισε να γράψει την μοναχοκόρη του, σε καθολικό σχολείο, στην Ελληνογαλλική Σχολή. Σε ένα μάθημα, μία καλόγρια φώναξε την Ευγενία με το όνομα Τζένη. Στην μικρή Ευγενεία, άρεσε πολύ το όνομά Τζένη, το ίδιο και στη μητέρα της. Ο αυστηρός όμως, Κώστας Καρπούζης δεν ενθουσιάστηκε στην ιδέα να αλλάξει όνομα η κόρη του.
Στο σπίτι, όταν έλειπε ο πατέρας της, επικρατούσε το γέλιο και η χαρά. Όταν επέστρεφε όμως εκείνος, άλλαζε η ατμόσφαιρα. «Ημουν μικρούλα τότε για να της πω: “Μάνα, μη με φορτώνεις έτσι. Δεν το θέλω αυτό το φορτίο. Φύγε. Εχεις τη δουλειά σου, έχεις τα νιάτα σου, έχεις την ομορφιά σου. Φύγε. Σταμάτα να ζεις αυτή την απαίσια ζωή. Φύγε. Μη με αφήνεις να τα βλέπω όλα αυτά (…). Ο,τι κι αν συμβεί θα ‘ναι καλύτερο. Φύγε, μάνα. Μάνα μου”. Δεν έφυγε. Εμεινε. Εμεινα κι εγώ», είχε γράψει η ίδια στο βιβλίο της με τίτλο, «Τετράδια ζωής».
Η οριστική ρήξη πατέρα -κόρης συνέβη όταν η Τζένη αποφάσισε να γίνει ηθοποιός. «Ο πατέρας της δεν ήθελε με τίποτα να ασχοληθεί η κόρη του με το θέατρο. Το θεωρούσε κάτι πολύ φτηνό», είχε εξομολογηθεί ο γιος της αξέχαστης σταρ και ηθοποιός, Κωνσταντίνος Καζάκος. Η νεαρή Τζένη για να τον μεταπείσει, έκανε απεργία πείνας. Εννιά μέρες έμεινε νηστική, για να καταφέρει να δώσει εξετάσεις στο Εθνικό θέατρο. Τότε η οικογένεια, ζούσε στο Χαλάνδρι. Αφού πέρασε στη σχολή του Εθνικού, για έναν χρόνο, κατάφερε να κρατήσει μυστικό το γεγονός, ότι σπούδαζε υποκριτική. Όταν ο πατέρας της το ανακάλυψε, της «απάντησε» με ένα δυνατό χαστούκι. «Ο χωρισμός κόρης-πατέρα, έγινε όταν η Τζένη ήταν στην πρώτη τάξη του Εθνικού. Όταν το έμαθε της έδωσε ένα χαστούκι. Δεν δεχότανε αυτή τέτοια πράγματα. Επαναστάτησε. Του έπιασε το χέρι και του είπε: “Αυτό δεν θα ξαναγίνει”. Και πηρε την μητέρα της και έφυγαν από το σπίτι!», είχε αποκαλύψει ο Κώστας Καζάκος. Από τότε ιδώθηκαν μετρημένες φορές. Εκείνος πήγαινε καμία φορά να τη βλέπει στο θέατρο, αλλά φρόντιζε να κάθεται στα πίσω καθίσματα.
Με τους γονείς της
Την επισκέφτηκε ξανά, το 1969, μετά τη γέννηση του γιου της, Κωνσταντίνου. «Χτύπησε η πόρτα μία ημέρα. Και πήγε να ανοίξει η Τζένη και τον είδε μπροστά της. Έπαθε σοκ. Άνοιξε την πόρτα και κρύφτηκε. Βγήκα και εγώ έξω να δω τι συνέβη. Εκείνος ούτε μία ματιά δεν μου έριξε. Ούτε με κοίταξε καθόλου. Της είπε: “Αυτός είναι;”. Και πήγε στο δωμάτιο του Κωνσταντίνου και του έβαλε κάποια ελβετικά φλουριά επάνω του. Κάθισε καμία ώρα και μιλούσε όλο για τον εαυτό του. Πώς θα καταφέρει να ζήσει πολλά χρόνια!», είχε εξομολογηθεί ο Κώστας Καζάκος, στη «Μηχανή του Χρόνου». Δύο χρόνια αργότερα, ο Κώστας Καρπούζης σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα.
«Το τρομερό συμβάν με τον πατέρα της έλαβε χώρα λίγο αργότερα. Υπήρχε κατά βάθος τέτοια αγάπη μεταξύ τους, που είναι να τρομάζει ο άνθρωπος. Μας ειδοποίησαν ότι τον χτύπησε ένα φορτηγό και τον είχαν στο “Λαϊκό”, σε κώμα. Δεν συνήλθε ποτέ. Τρέξαμε μέσα στη νύχτα και τον βρήκαμε σε ένα ράντζο. Η Τζένη άρχισε να φωνάζει να φέρουμε γιατρούς από τη Γαλλία, όμως ήταν θέμα ωρών, όπως της έλεγαν οι γιατροί. Το άλλο βράδυ, μετά την παράσταση, μπαίνουμε στο δωμάτιο όπου πλέον τον είχαν μεταφέρει και μέσα στο μισοσκόταδο πλησιάζουμε στο προσκεφάλι του, από τη μία μεριά η Τζένη, από την άλλη εγώ. Είχε κλειστά τα μάτια του, δεν τα άνοιξε ποτέ, και όταν η Τζένη έσκυψε επάνω του, τον άκουσα να λέει “Ευγενούλα”. Μου κόπηκαν τα γόνατα, την έπιασαν τα κλάματα την Τζένη. Δεν ξαναμίλησε εκείνος», είχε αποκαλύψει σε παλαιότερη συνέντευξή του στο Βήμα, ο Κώστας Καζάκος.
Η άνοδος στο θέατρο και ο κινηματογράφος
Τα πρώτα της επαγγελματικά βήματα έγιναν στο θέατρο, όπου οι σκηνοθέτες εντυπωσιάζονταν από τη φυσικότητα της ερμηνείας της. Σε μια εποχή που το θεατρικό παίξιμο ήταν συχνά πιο επιτηδευμένο, η Καρέζη έφερνε μια διαφορετική προσέγγιση.
Μελετούσε εξαντλητικά κάθε ρόλο, αναζητούσε τα κίνητρα του χαρακτήρα και απέφευγε τις υπερβολές, γεγονός που την έκανε να ξεχωρίζει ακόμη και δίπλα σε καταξιωμένους ηθοποιούς. Η μεγάλη αναγνώριση δεν άργησε να έρθει και από τον κινηματογράφο. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 η ελληνική κινηματογραφική παραγωγή γνώριζε τεράστια άνθηση και οι παραγωγοί αναζητούσαν συνεχώς νέα πρόσωπα.
Η Τζένη Καρέζη διέθετε όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που την έκαναν μοναδική: αριστοκρατική εμφάνιση, έντονη εκφραστικότητα, χιούμορ αλλά και μια εσωτερική δύναμη που περνούσε αβίαστα στον φακό. Οι επιτυχίες διαδέχονταν η μία την άλλη και πολύ σύντομα καθιερώθηκε ως μία από τις μεγαλύτερες πρωταγωνίστριες της χρυσής εποχής του ελληνικού κινηματογράφου. Ταινίες όπως «Λατέρνα, Φτώχεια και Φιλότιμο», «Η Κυρία Δήμαρχος», «Δεσποινίς Διευθυντής», «Μια Τρελή… Τρελή Οικογένεια», «Τζένη Τζένη» και πολλές ακόμη απέδειξαν ότι μπορούσε να υπηρετήσει με την ίδια επιτυχία τόσο την κωμωδία όσο και το δράμα.
Ο λαμπερός γάμος με τον Ζάχο Χατζηφωτίου
Το 1962 η προσωπική ζωή της Τζένης Καρέζη βρέθηκε στο επίκεντρο της δημοσιότητας, όταν παντρεύτηκε τον δημοσιογράφο, συγγραφέα και κοσμικογράφο Ζάχο Χατζηφωτίου. Εκείνος αποτελούσε ήδη μια από τις πιο γνωστές προσωπικότητες της αθηναϊκής υψηλής κοινωνίας. Κοσμοπολίτης, καλλιεργημένος, με εμπειρίες από το εξωτερικό και έντονη παρουσία στα κοσμικά σαλόνια, γοήτευσε αμέσως τη νεαρή πρωταγωνίστρια.
Ο γάμος τους θεωρήθηκε ένα από τα σημαντικότερα κοσμικά γεγονότα της δεκαετίας. Οι φωτογραφίες του ζευγαριού δημοσιεύονταν συνεχώς στα περιοδικά, ενώ οι δημόσιες εμφανίσεις τους προκαλούσαν το ενδιαφέρον του κόσμου. Έμοιαζαν να αποτελούν το ιδανικό ζευγάρι της εποχής: όμορφοι, επιτυχημένοι, καλλιεργημένοι και ιδιαίτερα αγαπητοί. «Μου τον σύστησαν σε ένα ελληνικό σπίτι. ”Χαίρω πολύ” είπαμε αμφότεροι. Ξανασυναντηθήκαμε λίγο μετά, την Πρωτοχρονιά, εδώ στην Αθήνα, που ο Ζάχος ήρθε για διακοπές. Ξαναχαρήκαμε πολύ. Και ένα μήνα αργότερα, κεραυνοβόλα, βιαστικά, αμερικάνικα αν θέλετε, το συναποφασίσαμε να χορέψουμε στη Φιλοθέη», είχε πει η Τζένη για την πρώτη γνωριμία τους, αμέσως μετά τον γάμο της, σε συνέντευξή της.
Πίσω όμως από τη λαμπερή εικόνα υπήρχαν σημαντικές διαφορές. Η Τζένη ζούσε αποκλειστικά για το θέατρο. Οι πρόβες, οι παραστάσεις και η ανάγκη της να εξελίσσεται ως ηθοποιός βρίσκονταν πάνω από όλα. Ο Ζάχος Χατζηφωτίου, αντίθετα, αγαπούσε την κοινωνική ζωή, τα ταξίδια, τις δημόσιες σχέσεις και τη δημοσιογραφία. Οι διαφορετικοί ρυθμοί ζωής τους άρχισαν σταδιακά να δημιουργούν αποστάσεις.
Η ίδια η Καρέζη απέφευγε να μιλά δημόσια για την προσωπική της ζωή. Δεν επιθυμούσε να μετατρέψει τον γάμο της σε θέμα προς σχολιασμό, παρότι δεχόταν συνεχώς πιέσεις από τον Τύπο. Το διαζύγιο ήρθε λίγα χρόνια αργότερα, ήρεμα και χωρίς δημόσιες συγκρούσεις. Οι δυο τους διατήρησαν τον αλληλοσεβασμό τους, ενώ ο Ζάχος Χατζηφωτίου δεν έκρυψε ποτέ ότι η Τζένη υπήρξε μία από τις σημαντικότερες γυναίκες που πέρασαν από τη ζωή του. «Υπήρχαν διάφοροι καλοθελητές Έλληνες που με έβλεπαν στο εξωτερικό και έρχονταν και της έλεγαν τα πλέον παράλογα πράγματα. Τον είδαμε με μια καλλονή εδώ, τον είδαμε με μια άλλη εκεί. Για αυτούς τους λόγους τελικά επήλθε ο χωρισμός». Θυμάμαι που είχε πει, “Εγώ είμαι η Τζένη Καρέζη δεν γίνεται να με απατάς”», είχε εκμυστηρευτεί ο Ζάχος Χατζηφωτίου.
Ο έρωτας με τον Καζάκο και η γέννηση του γιου της
Με μία παρτίδα τάβλι ξεκίνησε ο έρωτας της Τζένης Καρέζη και του Κώστα Καζάκου, στα γυρίσματα της ταινίας «Κοντσέρτο για Πολυβόλα», στην Ισθμό της Κορίνθου. Περιμένοντας να ξεκινήσει το γύρισμα της ταινίας, κάθισαν κάτω από μία ελιά για να παίξουν τάβλι, ώστε να περάσει η ώρα. «Αργούσε το γύρισμα, κάτσαμε δύο τρεις ώρες να περιμένουμε. Καθόμασταν κάτω από μία ελιά και παίζαμε τάβλι. Ήταν ταβλαδόρισα η Τζένη. Μανιακή ταβλαδόρισα. Μεγάλη παρτίδα τάβλι! Τράβηξε 27 χρόνια!», είχε πει ο Κώστας Καζάκος στην κάμερα της εκπομπής «Η Μηχανή του χρόνου».
Η ταινία δεν ήταν η πρώτη συνάντηση της Τζένης με τον Καζάκο. Είχαν προηγηθεί δύο συνεργασίες των ηθοποιών. Η πρώτη ήταν σε ένα ραδιοφωνικό θέατρο και η άλλη σε μία ταινία του Ερρίκου Θαλασσινού. Δύο συναντήσεις που όπως είχε δηλώσει ο Κώστας Καζάκος, χαρακτηριστικά, «ήταν σαν να μην είχαν συμβεί ποτέ!». «Στην ταινία του Θαλασσινού, την έπιανα το πρωί στο καμαρίνι της, να μάθει τα λόγια της. Αλλού κοιτούσε αυτή, αλλού εγώ! Σαν να μην είχαμε ειδωθεί!», είχε πει ο Κώστας Καζάκος.
Ήταν Οκτώβριος του 67΄. Έναν χρόνο αργότερα, η Τζένη Καρέζη και ο Κώστας Καζάκος, ανέβηκαν τα σκαλιά της εκκλησίας του Αγίου Χαραλάμπους, που βρισκόταν κοντά στο σπίτι τους. Από τη λιτή τελετή, απουσιάζαν οι φωτογράφοι, ενώ καλεσμένοι ήταν στενοί φίλοι και συγγενείς του ζευγαριού.
Η Τζένη Καρέζη είχε επιλέξει ένα μίνι νυφικό ενώ τα μαλλιά της στόλιζαν λευκά λουλούδια. Μετά το γάμο, ακολούθησε γεύμα στη βεράντα του σπιτιού του ζευγαριού. «Θα ήθελα να είχα γνωρίσει πιο πριν τον Κώστα. Να είχα κερδίσει τα χαμένα χρόνια. Τίποτα άλλο. Βλέπεις εγώ σε όλη μου τη ζωή περίμενα τον Καζάκο. Δεν τον είχα βρει και περιπλανιόμουν», είχε πει χρόνια αργότερα η Τζένη, για τον άντρα της ζωής της.
«Η δήλωση μετανοίας για να παντρευτώ την Τζένη»
Ο Κώστας Καζάκος, νέος ανερχόμενος ηθοποιός του θεάτρου Τέχνης Κάρολος Κουν και βαθιά πολιτικοποιημένος στον χώρο της Αριστεράς, θέλησε να παντρευτεί την συντηρητική Τζένη Καρέζη. «Με φωνάζανε στο τμήμα και μου έλεγε ο διοικητής: “Ξέρεις τι πας να κάνεις; Να παντρευτείς την Καρέζη; Το κορίτσι μας; Και με πίεζε να υπογράψω δήλωση μετανοίας! Το 68′! Λες και είμαστε στο 50’», είχε εξομολογηθεί.
Περίπου ένα χρόνο μετά τον γάμο, τον Απρίλιο του 1969, η ευτυχία του ζευγαριού ολοκληρώθηκε με τον ερχομό του γιού τους, Κωνσταντίνου. «Τα πιο συγκινητικά Χριστούγεννα, ήταν εκείνα του 69΄. Είχα γεννήσει τον γιο μου και ήταν κάπου 8-9 μηνών. Αυτή η αίσθηση, ότι ένα μωράκι, ήταν δίπλα στο δέντρο το χριστούγεννιατικο, ήταν καταπληκτική. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τα πρώτα Χριστούγεννα με το παιδί μου», φαίνεται να λέει η Τζένη Καρέζη σε μία από τις σπάνιες τηλεοπτικές της εμφανίσεις.
Η σχέση της με την Αλίκη
Πολλά έχουν γραφτεί για τη σχέση της Τζένης Καρέζη και της Αλίκης Βουγιουκλάκη, των δύο μεγαλύτερων σταρ που έχουν περάσει από τον ελληνικό κινηματογράφο και θέατρο. Η φιλία τους ξεκίνησε από τα χρόνια του Εθνικού. Η Τζένη τότε ήταν ξανθιά και η Αλίκη μελαχρινή. Ήταν τόσο φίλες που όταν έβγαιναν μαζί, ντυνόνταν με τα ίδια ρούχα!
Παρά τον επαγγελματικό ανταγωνισμό που τις χώριζε, οι δύο γυναίκες ήταν πάντα ενωμένες στα δύσκολα. Ο Κωνσταντίνος Καζάκος, ο γιος της αείμνηστης ηθοποιού, αποκάλυψε ότι όταν η Αλίκη αντιμετώπιζε κάποιο επαγγελματικό ή προσωπικό πρόβλημα, αναζητούσε πάντοτε την συμβουλή της Καρέζη. Ο αξέχαστος θεατρικός επιχειματίας, Γιώργος Λεμπέσης, είχε δηλώσει στην εκπομπή «Η Μηχανή του Χρόνου»: «Η μία υποστήριζε και αγαπούσε την άλλη! Όταν εμένα με κάλεσε η Βουγιουκλάκη να αναλάβω διευθυντής στις δουλειές να υπερασπίσω τη δουλειά της, γιατί ενώ γέμιζε το θέατρο, χρήματα δεν της μένανε, είπα “όχι”. Γιατί και εγώ κάπου μέσα μου, αμφιταλαντευόμουν. Έλεγα ότι μεταξύ τους, δεν είναι τόσο πια αγαπημένες φίλες. Όταν εγώ είπα όχι στη Βουγιουκλάκη, η Καρέζη θύμωσε. Μου είπε: ”Βλέπεις ότι πνίγεται, σε φωνάζει να τη σώσεις και λες όχι; Να πας αμέσως!”».
«Για το αν έχω ανταγωνισμό με την Αλίκη Βουγιουκλάκη; Μην τα ακούς αυτά. Ποτέ δεν υπήρξε. Κάποτε εξυπηρετούσε, ειδικά στον κινηματογράφο, τις εταιρείες στο να μας μοιράζονται. Από κει και πέρα είμαστε εντελώς διαφορετικοί σαν χαρακτήρες. Αυτό όμως δεν μας εμπόδισε να έχουμε μια ωραία σχέση ανάμεσα μας», είχε δηλώσει η Τζένη Καρέζη στον Παναγιώτη Τιμογιαννάκη, στην τελευταία συνέντευξη της, το 1990.
Το 1968, σε μία επιθεώρηση, ο Σταύρος Παράβας, σατίριζε τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ. Τα κείμενα ήταν του Αλέκου Σακελλάριου και του Γιώργου Τζαβέλλα. Σατίριζαν το γεγονός ότι ο αξέχαστος πρωταγωνιστής του ελληνικού κινηματογράφου, είχε βάλει κάποια κιλά.
Η Αλίκη Βουγιουκλάκη, απάντησε με μία μήνυση στους θεατρικούς συγγραφείς. Σε σχετική ερώτηση δημοσιογράφου, η Τζένη Καρέζη είχε πει: «Θεωρώ απαράδεκτο, συγγραφείς που έχουν συνεργαστεί με ηθοποιούς, και έχουν βγάλει χρήματα από αυτούς, να βγαίνουν και να τους υβρίζουν!». Εξαιτίας αυτής της δήλωσης, η Καρέζη κάθισε στο εδώλιο του κατηγορούμενου για εξύβριση συγγραφέων. Μάρτυρας υπεράσπισης της, δεν ήταν άλλη από την Αλίκη.
«Θεωρούσα πάντα την Τζένη καλύτερη από εμένα. Ηξερε να παίζει υπέροχα την κωμωδία… Καλύτερα από εμένα», είχε πει η Αλίκη για την «αδερφή» της, Τζένη, έναν χρόνο μετά τον θάνατο της.
Η Αλίκη αποχαιρετά με σπαραγμό τη Τζένη
«Το Μεγάλο μας Τσίρκο» – Η παράσταση που έγινε σύμβολο αντίστασης
Αν υπάρχει ένα έργο που συνδέθηκε όσο κανένα άλλο με το όνομα της Τζένης Καρέζη και του Κώστα Καζάκου, αυτό ήταν αναμφίβολα το «Μεγάλο μας Τσίρκο» του Ιάκωβου Καμπανέλλη. Η παράσταση ανέβηκε το καλοκαίρι του 1973, σε μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, όταν η χώρα βρισκόταν ακόμη κάτω από το καθεστώς της στρατιωτικής δικτατορίας.
Μέσα από τη σάτιρα, το χιούμορ και την αναδρομή σε σημαντικές στιγμές της ελληνικής ιστορίας, το έργο μιλούσε για την ελευθερία, την αξιοπρέπεια και την ανάγκη ενός λαού να αντιστέκεται απέναντι στην καταπίεση. Το κοινό αντιλήφθηκε αμέσως τους συμβολισμούς. Κάθε βράδυ το θέατρο γέμιζε ασφυκτικά, ενώ οι θεατές χειροκροτούσαν όρθιοι σε σκηνές που έμοιαζαν να περιγράφουν όχι μόνο το παρελθόν αλλά και τη δική τους καθημερινότητα.
Η μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου και η συγκλονιστική ερμηνεία του Νίκου Ξυλούρη έδιναν ακόμη μεγαλύτερη δύναμη στην παράσταση, μετατρέποντάς την σε σημείο αναφοράς για όσους αναζητούσαν έναν τρόπο να εκφράσουν την αντίθεσή τους προς το καθεστώς.
Η Τζένη Καρέζη και ο Κώστας Καζάκος γνώριζαν πολύ καλά ότι αναλάμβαναν ένα μεγάλο προσωπικό ρίσκο. Ωστόσο, δεν δίστασαν ούτε στιγμή. Πίστευαν ότι το θέατρο δεν μπορεί να παραμένει αδιάφορο απέναντι στην κοινωνία και πως ο καλλιτέχνης έχει χρέος να παίρνει θέση όταν το απαιτούν οι περιστάσεις.
Η σύλληψη από τη Χούντα
Μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, τον Νοέμβριο του 1973, η δικτατορία προχώρησε σε μαζικές συλλήψεις ανθρώπων που θεωρούσε επικίνδυνους για το καθεστώς. Ανάμεσά τους βρίσκονταν και η Τζένη Καρέζη με τον Κώστα Καζάκο.
Η σύλληψή τους προκάλεσε τεράστια αναστάτωση στον καλλιτεχνικό κόσμο. Το ζευγάρι κρατήθηκε από την Ασφάλεια και ανακρίθηκε, καθώς οι αρχές θεωρούσαν ότι μέσα από το «Μεγάλο μας Τσίρκο» περνούσαν αντιδικτατορικά μηνύματα. Η είδηση έκανε τον γύρο της Ελλάδας και ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τον συμβολισμό της παράστασης.
Η κράτησή τους δεν κράτησε πολλές ημέρες, όμως το γεγονός έδειξε ξεκάθαρα ότι το καθεστώς θεωρούσε πλέον το θέατρο έναν χώρο που μπορούσε να επηρεάσει την κοινή γνώμη. Για την Τζένη Καρέζη, εκείνη η περίοδος υπήρξε μία από τις σημαντικότερες της ζωής της. Δεν καυχιόταν ποτέ για τη στάση της, όμως όσοι τη γνώριζαν έλεγαν πως αισθανόταν ότι είχε πράξει το αυτονόητο.
Η μεγάλη κυρία του ελληνικού θεάτρου
Μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, η Τζένη Καρέζη συνέχισε να πρωταγωνιστεί σε απαιτητικές θεατρικές παραγωγές, απομακρυνόμενη σταδιακά από τον κινηματογράφο. Πίστευε ότι η σκηνή ήταν ο φυσικός της χώρος και αφιέρωνε ατελείωτες ώρες στις πρόβες, αναζητώντας πάντα νέες καλλιτεχνικές προκλήσεις.
Συνεργάστηκε με κορυφαίους Έλληνες συγγραφείς και σκηνοθέτες, ενώ δεν δίστασε να παρουσιάσει έργα με έντονο κοινωνικό προβληματισμό. Οι θεατές δεν έβλεπαν πλέον μόνο τη λαμπερή σταρ των κινηματογραφικών επιτυχιών, αλλά μια ώριμη ηθοποιό με βαθιά γνώση της τέχνης της και σπάνια σκηνική παρουσία.
Την ίδια περίοδο άρχισε να απολαμβάνει την καθολική αναγνώριση ακόμη και από τους πιο αυστηρούς κριτικούς. Η Τζένη Καρέζη είχε πλέον ξεπεράσει τα όρια της δημοφιλίας. Είχε εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες μορφές του ελληνικού πολιτισμού.
Η μάχη με τον καρκίνο
Η Καρέζη διαγνώστηκε με καρκίνο τη θεατρική χρονιά 1988-89 όταν πρωταγωνιστούσε στην παράσταση «Βυσσινόκηπος» του Τσέχοφ, μαζί με τον σύζυγό της, Κώστα Καζάκο.
Οι παραστάσεις του ζευγαριού διακόπηκαν και η ηθοποιός ταξίδεψε στο εξωτερικό για εξετάσεις. Έπειτα από πολύχρονη μάχη με την αρρώστια, στις 27 Ιουλίου του 1992, η Τζένη έφυγε από τη ζωή. Αν και δεν ήταν ποτέ συμφιλιωμένη με την ιδέα του θανάτου, η Ελληνίδα ηθοποιός έδωσε μία γενναία μάχη με την αρρώστια. «Η Τζένη ήταν ένας άνθρωπος επιθετικός στη ζωή. Ήταν γατζωμένη με νύχια και με δόντια στη ζωή και στη δημιουργία. Με τον θάνατο δεν είχε συμφιλιωθεί ποτέ. Ο θάνατος ήταν έξω από το οπτικό της πεδίο. Η Τζένη δρούσε σαν να μην επρόκειτο να πεθάνει ποτέ! Ωστόσο, το τελευταίο 3μηνο, 4μηνο, όταν τέλειωσαν οι θεραπείες στο Λονδίνο και δεν έμενε να κάνουμε τίποτα άλλο. Παρέμειναν κάποιες ελπίδες αλλά ήταν αόριστες. Μέσα της ήξερε πολύ καλά, ότι οδηγείται στο αναπόφευκτο. Εκείνο το τρίμηνο, η Τζένη έκανε μία πορεία, που ένας άνθρωπος μπορεί να την κάνει σε 100 χρόνια. Κάλυψε όλο αυτό το ασυμφιλιώτο κενό, με τον θάνατο! Άρχισε να βγάζει, να ακτινοβολεί μία ευγνωμοσύνη για όλα τα πράγματα», είχε πει ο Κώστας Καζάκος, μετά το θάνατό της στην εκπομπή «Ενώπιος Ενωπίω».
Η κηδεία της Τζένης
Τον Μάιο του 1992, δύο μήνες πριν από το θάνατό της, η Τζένη Καρέζη, είχε αναφέρει σε επιστολή της στον Τύπο: «Θέλω να ζω με τους δικούς μου. Θέλω να κάνω τη λατρεμένη μου δουλειά. Θέλω να προσφέρω. Να αγαπώ και να με αγαπούν. Δεν χάνονται αυτά. Δεν πρέπει να χαθούν. Δεν θέλω να χαθούν. Και πάντα θα ελπίζω».
