Σε ηλικία 99 ετών απεβίωσε σήμερα (16/2) η διακεκριμένη ιστορικός και πανεπιστημιακή καθηγήτρια, Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ. Υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρύτανης στη Σορβόνη, αφήνοντας πίσω της ένα σπουδαίο συγγραφικό έργο με επίκεντρο το Βυζάντιο, πλήθος διεθνών διακρίσεων και ενεργό δημόσια παρουσία μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής της.
Μεταξύ των σημαντικών τιμητικών διακρίσεων που έλαβε ήταν ο Μεγαλόσταυρος του Εθνικού Τάγματος της Τιμής της Γαλλίας, ενώ τιμήθηκε και από πολλές ακόμη ευρωπαϊκές χώρες για τη συμβολή της στις ανθρωπιστικές σπουδές και την επιστημονική έρευνα.
Γεννήθηκε στην Αθήνα από γονείς μικρασιατικής καταγωγής. Πατέρας της ήταν ο Νίκος Γλύκατζης, έμπορος από τη Μικρά Ασία και επιστάτης των κτημάτων της οικογένειας της μητέρας της, Καλλιρόης το γένος Ψαλτίδη, η οποία προερχόταν από εύπορη οικογένεια της Προύσας.
Ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές της σπουδές στο Δ΄ Γυμνάσιο Αθηνών και στη συνέχεια φοίτησε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ).
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ, αναλαμβάνοντας την ευθύνη των μαθητριών της περιοχής του Παγκρατίου, υπό την καθοδήγηση του Χρήστου Πασαλάρη. Στα Δεκεμβριανά ακολούθησε τον ΕΛΑΣ Αθηνών κατά την αποχώρησή του από την Αττική και επέστρεψε στον Βύρωνα μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, ενώ ακόμη ήταν φοιτήτρια, εργάστηκε ως γνώστρια της γαλλικής γλώσσας στον κύκλο της βασίλισσας Φρειδερίκης. Μετά την αποφοίτησή της από τη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ, εργάστηκε ως ερευνήτρια στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών την περίοδο 1949-1953.
Το 1953 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι για να συνεχίσει τις σπουδές της. Δύο χρόνια αργότερα διορίστηκε στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS). Το 1964 ανέλαβε καθήκοντα διευθύντριας σπουδών και το 1967 εκλέχθηκε καθηγήτρια στη Σορβόνη.
Το 1966 απέκτησε το δίπλωμα doctorat ès lettres, με τη μελέτη της για το Βυζάντιο και τη θάλασσα, η οποία εκδόθηκε με τίτλο Byzance et la mer από τις Presses universitaires de France.
Διετέλεσε Διευθύντρια του Κέντρου Ιστορίας και Πολιτισμού του Βυζαντίου και της Χριστιανικής Αρχαιολογίας, ενώ υπήρξε Αντιπρύτανις (1970-1973) και το 1976 εξελέγη Πρύτανις στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris I). Ήταν η πρώτη γυναίκα Πρύτανης στην ιστορία των 700 ετών του ιδρύματος, αλλά και η πρώτη γυναίκα παγκοσμίως που κατείχε αντίστοιχη θέση σε διεθνώς αναγνωρισμένο πανεπιστήμιο.
Στη Γαλλία γνώρισε τον σύζυγό της, τον Ζακ Αρβελέρ (1918–2010), αξιωματικό του Πολεμικού Ναυτικού της Γαλλίας, προερχόμενο από μεγαλοαστική οικογένεια του Παρισιού. Μαζί απέκτησαν μία κόρη, τη Μαρί-Ελέν. Τα τελευταία χρόνια ζούσε μόνιμα στη Γαλλία.
Διετέλεσε Πρόεδρος της Επιτροπής Ηθικής του CNRS, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου των Δελφών, καθώς και Επίτιμη Πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής Βυζαντινών Σπουδών.
Παράλληλα, υπηρέτησε ως Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Θεάτρου της Ελλάδας, Πρύτανις της Ακαδημίας και Καγκελάριος των Πανεπιστημίων των Παρισίων, Πρόεδρος του Κέντρου Georges Pompidou-Beaubourg, Πρόεδρος του Αμερικανικού Μουσείου Τέχνης και Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου στο Παρίσι. Ήταν επίσης μέλος του επιστημονικού εποπτικού συμβουλίου του Ιδρύματος Λαμπράκη και Επίτιμη Πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Βυζαντινών Σπουδών.
Στο Ελληνικό δημοψήφισμα του 2015 τάχθηκε υπέρ του «Ναι». Τον Νοέμβριο του 2015 προχώρησε σε ανακοίνωση και δημοσίευση βίντεο, με το οποίο δήλωσε την έμπρακτη στήριξή της στον Κυριάκο Μητσοτάκη για τις εσωκομματικές εκλογές της Νέας Δημοκρατίας, αφιερώνοντάς του και ποίημα.
Ισχυρίστηκε ότι στον τάφο της Βεργίνας είναι θαμμένος ο Μέγας Αλέξανδρος, άποψη την οποία αναπτύσσει στο βιβλίο της «Ο Μέγας Αλέξανδρος των Βυζαντινών».
Τον Ιούνιο του 2019, μαζί με άλλες προσωπικότητες, ζήτησε την κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου. Υπήρξε επίσης μέλος της Επιτροπής «Ελλάδα 2021» για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση.
