Από τον «Μπάμπη» του «Ρεμπέτικου» και τον Γιάννη της «Λούφας και Παραλλαγής» μέχρι τους «Ιππείς της Πύλου» – Η ζωή ενός αντισυμβατικού καλλιτέχνη που έφυγε από τη ζωή στα 74 του χρόνια
Ο Νίκος Καλογερόπουλος έφυγε από τη ζωή την Κυριακή 9 Αυγούστου, σε ηλικία 74 ετών, αφήνοντας πίσω του μια καλλιτεχνική διαδρομή που δύσκολα χωρά σε έναν απλό κατάλογο ταινιών, θεατρικών παραστάσεων και τηλεοπτικών ρόλων.
Ηθοποιός, σκηνοθέτης, σεναριογράφος, ποιητής και τραγουδοποιός, ο Νίκος Καλογερόπουλος υπήρξε ένας δημιουργός που ακολούθησε τον δικό του δρόμο. Δεν προσπάθησε να προσαρμοστεί σε όσα θεωρούνταν ασφαλή ή αναμενόμενα και συχνά επέλεγε να απομακρύνεται από τα φώτα της δημοσιότητας.
Η είδηση του θανάτου του προκάλεσε συγκίνηση στον καλλιτεχνικό κόσμο, με ανθρώπους που συνεργάστηκαν μαζί του ή τον γνώρισαν να αναφέρονται στην ιδιαίτερη προσωπικότητα, το ταλέντο και την αντισυμβατικότητά του.
Ο «Μπάμπης» του «Ρεμπέτικου» που διεκδίκησε τον ρόλο του
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές ιστορίες της καριέρας του συνδέεται με την ταινία «Ρεμπέτικο» του Κώστα Φέρρη.
Όταν του προτάθηκε αρχικά ο ρόλος του Φώντα, ο Νίκος Καλογερόπουλος είχε άλλη επιθυμία. Ήθελε να υποδυθεί τον Μπάμπη. Και δεν δίστασε να το πει ξεκάθαρα στον σκηνοθέτη.
«Ή τον Μπάμπη ή φεύγω», φέρεται να του είπε.
Τελικά, η επιμονή του δικαιώθηκε. Ο ρόλος του Μπάμπη έγινε ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς της καριέρας του.
Αρχικά, τον ρόλο προοριζόταν να παίξει ο Σπύρος Φωκάς, όμως η παραγωγή αντιμετώπισε προβλήματα και ο ηθοποιός αποχώρησε. Στη συνέχεια είχε προταθεί ο Νίκος Ξανθόπουλος, ο οποίος όμως βρισκόταν στην Αμερική. Έτσι, ο ρόλος κατέληξε τελικά στον Καλογερόπουλο.
Για τον ίδιο, το «Ρεμπέτικο» ήταν κάτι πολύ περισσότερο από μία ταινία. Χρόνια αργότερα μιλούσε με ιδιαίτερη αγάπη για το έργο, το οποίο συνέδεε με μια ολόκληρη ιστορία και έναν πολιτισμό, από τη Σμύρνη μέχρι την Ελλάδα.
Το χαρακτήριζε χαρακτηριστικά «το τρένο που κουβαλάει όλον τον πολιτισμό».
Το μπουζούκι και η σχέση του με το ρεμπέτικο
Η συμμετοχή του στο «Ρεμπέτικο» είχε ακόμη μία σημαντική επίδραση στη ζωή του.
Μέχρι τότε δεν έπαιζε ουσιαστικά μπουζούκι. Για τις ανάγκες της ταινίας όμως ασχολήθηκε σοβαρά με το όργανο και ήρθε ακόμη πιο κοντά στη μουσική που αγαπούσε.
Είχε μεγαλώσει με δημοτικά τραγούδια, ενώ στη συνέχεια ασχολήθηκε ενεργά με τη μουσική, κυκλοφόρησε δικό του δίσκο και έγραψε στίχους και ποιήματα.
Η μουσική παρέμεινε έτσι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της καλλιτεχνικής του ταυτότητας.
Η «Λούφα και Παραλλαγή» και ο Γιάννης Παπαδόπουλος
Αν ο Μπάμπης του «Ρεμπέτικου» ανέδειξε τη δραματική του πλευρά, ο Γιάννης Παπαδόπουλος στη «Λούφα και Παραλλαγή» του Νίκου Περάκη τον έκανε γνωστό σε ολόκληρη την Ελλάδα.
Η ταινία του 1984 αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες στιγμές της πορείας του και του χάρισε το Α΄ Βραβείο Ανδρικού Ρόλου στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.
Ακόμη και τα γυρίσματα της ταινίας συνδέθηκαν με μία χαρακτηριστική ιστορία. Ο Καλογερόπουλος είχε εμφανιστεί στα γυρίσματα με νάρθηκα, ύστερα από τραυματισμό.
Όταν είχαν προγραμματιστεί γυρίσματα σε χιονισμένες περιοχές στα σύνορα με τη Βουλγαρία, ο Νίκος Περάκης πρότεινε να πραγματοποιηθούν νωρίτερα στην Αθήνα, όπου είχε χιονίσει. Έτσι, μέσα σε μία ημέρα, πραγματοποιήθηκαν γυρίσματα που κανονικά θα απαιτούσαν ολόκληρη μετακίνηση.
Από το «Μάθε παιδί μου γράμματα» μέχρι τα μεγάλα βραβεία
Η πρώτη κινηματογραφική εμφάνιση του Νίκου Καλογερόπουλου ήρθε το 1981, στην ταινία «Μάθε παιδί μου γράμματα».
Η ερμηνεία του ήταν αρκετή για να του χαρίσει το Β΄ Βραβείο Ανδρικού Ρόλου στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.
Ακολούθησε το βραβείο εξαιρετικής ερμηνείας για το «Ρεμπέτικο» και στη συνέχεια το Α΄ Βραβείο Ανδρικού Ρόλου για τη «Λούφα και Παραλλαγή».
Χρόνια αργότερα, το 2000, επέστρεψε δυναμικά στον κινηματογράφο με την ταινία «Ένας κι ένας», για την οποία κέρδισε ξανά το Α΄ Βραβείο Ανδρικού Ρόλου.
Η τηλεοπτική του διαδρομή
Ο Νίκος Καλογερόπουλος είχε αφήσει το αποτύπωμά του και στην τηλεόραση.
Η πρώτη του τηλεοπτική εμφάνιση έγινε το 1975, στον «Χριστό ξανασταυρώνεται» της ΕΡΤ.
Ακολούθησαν συμμετοχές σε σημαντικές παραγωγές, μεταξύ άλλων στη «Μεθυσμένη πολιτεία» και στο «Κάμπινγκ», ρόλοι που έμειναν στη μνήμη των τηλεθεατών.
Η παρουσία του στην τηλεόραση μπορεί να μην ήταν συνεχής, όμως κάθε εμφάνισή του είχε το δικό της ιδιαίτερο βάρος.
Η σκηνοθεσία, η ποίηση και οι «Ιππείς της Πύλου»
Ο Καλογερόπουλος δεν περιορίστηκε ποτέ στην υποκριτική.
Έγραψε ποιήματα, εξέδωσε ποιητικές συλλογές, ασχολήθηκε με το θέατρο και τη σκηνοθεσία, αναζητώντας διαρκώς διαφορετικούς τρόπους έκφρασης.
Το 2011 σκηνοθέτησε και πρωταγωνίστησε στους «Ιππείς της Πύλου», μια δουλειά που αποτύπωνε τη δική του προσωπική ματιά και την ανάγκη του να δημιουργεί έξω από τα καθιερωμένα.
Η απομάκρυνση από το προσκήνιο
Η καλλιτεχνική του διαδρομή δεν ήταν χωρίς διακοπές.
Το 1986 επιχείρησε να πραγματοποιήσει τη δική του ταινία, όμως το εγχείρημα δεν προχώρησε και ακολούθησε μια μακρά κινηματογραφική απουσία.
Δεν ήταν άνθρωπος που φοβόταν να απομακρυνθεί από το προσκήνιο. Αντίθετα, πολλές φορές φαίνεται πως προτιμούσε να ακολουθεί τις δικές του ανάγκες και πεποιθήσεις, ακόμη κι αν αυτό σήμαινε ότι θα έμενε μακριά από τη δημοσιότητα.
Φοίβος Δεληβοριάς: «Κατά τον δαίμονα εαυτού»
Ο Φοίβος Δεληβοριάς ήταν ανάμεσα στους καλλιτέχνες που θέλησαν να τον αποχαιρετήσουν δημόσια.
Στο μήνυμά του αναφέρθηκε στον ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο ο Καλογερόπουλος προσέγγιζε την τέχνη, σημειώνοντας ότι «έπινε κάθε φορά κατ’ ευθείαν από την Πηγή των Μουσών».
Θυμήθηκε μεταξύ άλλων τον Μαραγκό, τον Περάκη, το «Όνειρο Αριστερής Νύχτας», το «Κάμπινγκ» και τους «Ιππείς της Πύλου».
Ο αποχαιρετισμός του ολοκληρώθηκε με τη φράση «κατά τον δαίμονα εαυτού», αποτυπώνοντας με λίγες λέξεις την ανεξάρτητη και αντισυμβατική πορεία του ηθοποιού.
Σεμίνα Διγενή: «Ένα σπουδαίο και απείθαρχο πλάσμα»
Με ιδιαίτερη συγκίνηση τον αποχαιρέτησε και η Σεμίνα Διγενή.
Η δημοσιογράφος θυμήθηκε μία παλαιότερη τηλεοπτική εμφάνισή του, αλλά και εκείνο το ιδιαίτερο ζεϊμπέκικο που είχε τραγουδήσει για εκείνον ο Δημητράτος στην εκπομπή «Κοίτα τι έκανες».
Τον χαρακτήρισε «σπουδαίο και απείθαρχο πλάσμα», περιγράφοντας με αυτόν τον τρόπο μία προσωπικότητα που δύσκολα χωρούσε σε καλούπια.
Σπύρος Μπιμπίλας: Το μήνυμα για τον καλλιτέχνη και τον άνθρωπο
Ο Σπύρος Μπιμπίλας στάθηκε στη σημαντική θέση που είχε ο Νίκος Καλογερόπουλος μέσα στην καλλιτεχνική οικογένεια.
Στον αποχαιρετισμό του αναφέρθηκε στην αγάπη του για τη δουλειά, στη φιλοσοφία ζωής που ακολούθησε και στη διαρκή προσπάθειά του για έναν πιο δίκαιο κόσμο.
Ένας άνθρωπος που, σύμφωνα με το μήνυμα του Μπιμπίλα, δεν αντιμετώπιζε την τέχνη απλώς ως επάγγελμα, αλλά ως τρόπο ζωής.
Πάνος Βλάχος: Μία φωτογραφία για τον αποχαιρετισμό
Ο Πάνος Βλάχος επέλεξε έναν διαφορετικό τρόπο για να αποχαιρετήσει τον Νίκο Καλογερόπουλο.
Ανάρτησε μία φωτογραφία του, αφήνοντας την εικόνα να μιλήσει από μόνη της.
Χωρίς πολλά λόγια, η φωτογραφία με το χαρακτηριστικό βλέμμα του Καλογερόπουλου λειτούργησε ως ένας λιτός αλλά ιδιαίτερα συμβολικός αποχαιρετισμός.
Ελένη Ράντου: «Καλό ταξίδι Νικόλα!»
Συγκινητικό ήταν και το μήνυμα της Ελένης Ράντου, η οποία έγραψε:
«Καλό ταξίδι Νικόλα! Ξεκληρίζεται σιγά σιγά όχι μια γενιά, αλλά ένα είδος ανθρώπων που είχαν τόση ανιδιοτέλεια στους αγώνες τους, τόσο ταλέντο, τόση ψυχή, τόση ετοιμότητα να καούν από τις αγάπες τους. Σ’ αυτούς τους μίζερους, σωστά υπολογισμένους καιρούς μας, δεν χώραγες. Ευγνώμων που σε γνώρισα».
Τα λόγια της περιγράφουν έναν άνθρωπο που, όπως φαίνεται, δεν προσπάθησε ποτέ να προσαρμοστεί σε μια εποχή που απαιτούσε από τους ανθρώπους να είναι διαρκώς «σωστοί» και προβλέψιμοι.
Ένας καλλιτέχνης που δεν χωρούσε σε καλούπια
Ο Νίκος Καλογερόπουλος αφήνει πίσω του χαρακτήρες που έγιναν κομμάτι της ελληνικής κινηματογραφικής και τηλεοπτικής μνήμης, αλλά και ένα έργο που ξεπερνά την υποκριτική.
Υπήρξε ηθοποιός, σκηνοθέτης, σεναριογράφος, ποιητής και μουσικός. Έζησε με τους δικούς του όρους, απομακρύνθηκε όταν το επέλεξε, επέστρεψε όταν είχε κάτι να πει και δεν φοβήθηκε να διεκδικήσει αυτό που ήθελε.
Και ίσως γι’ αυτό οι αποχαιρετισμοί των ανθρώπων που τον γνώρισαν έχουν ένα κοινό στοιχείο: δεν μιλούν απλώς για έναν σπουδαίο ηθοποιό.
Μιλούν για έναν ξεχωριστό άνθρωπο, έναν απείθαρχο καλλιτέχνη και μια προσωπικότητα που δεν χωρούσε εύκολα σε κανένα καλούπι.
