Η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσιάζει για πρώτη φορά τον «Ορφέα» του Κλάουντιο Μοντεβέρντι, σε σκηνοθεσία του διεθνούς αναγνωρισμένου εικαστικού Ουίλλιαμ Κέντριτζ. Η μεγάλη διεθνής συμπαραγωγή εγκαινιάζει τη σεζόν 2026/27, από τις 30 Οκτωβρίου έως τις 14 Νοεμβρίου, στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος του ΚΠΙΣΝ.
Η παραγωγή αποτελεί συνεργασία της ΕΛΣ με το βρετανικό Φεστιβάλ του Γκλάιντμπορν και τη Μητροπολιτική Όπερα της Νέας Υόρκης, ενώ την ενορχήστρωση για σύγχρονα όργανα υπογράφει ο Αμερικανός συνθέτης Νίκο Μιούλυ. Τη μουσική διεύθυνση έχει αναλάβει ο Κωνσταντίνος Τερζάκης. Η παρουσίαση πραγματοποιείται με τη στήριξη της δωρεάς του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος για την ενίσχυση της καλλιτεχνικής εξωστρέφειας της ΕΛΣ.
Η παράσταση παρουσιάστηκε για πρώτη φορά τον περασμένο Ιούνιο στο Φεστιβάλ του Γκλάιντμπορν, όπου απέσπασε θερμή υποδοχή από κοινό και κριτικούς. Ο Guardian αναφέρθηκε στην «εκρηκτική δημιουργικότητα» του Κέντριτζ, ενώ ο Observer χαρακτήρισε την εικαστική του γλώσσα «πλούσια, τολμηρή, αντιπαραθετική και εμμονική».
Ο «Ορφέας», που πρωτοπαρουσιάστηκε το 1607 στη Μάντοβα, θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έργα στην ιστορία της μουσικής και σημείο αναφοράς για τη γέννηση της όπερας ως ολοκληρωμένης δραματικής τέχνης. Ο Μοντεβέρντι, σε λιμπρέτο του Αλεσσάντρο Στρίτζο, συνδύασε τον λόγο, τη μουσική και τη δράση σε ένα ενιαίο εκφραστικό σύνολο. Ξεχωριστή θέση κατέχει η περίφημη άρια «Possente spirto», στην οποία η μουσική του ήρωα γίνεται το μέσο για να συγκινήσει και να πείσει τις δυνάμεις του Κάτω Κόσμου.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης. Την ημέρα του γάμου τους, η Ευρυδίκη πεθαίνει ξαφνικά και ο Ορφέας αποφασίζει να κατέβει στον Άδη για να την πάρει πίσω. Με όπλο το τραγούδι του καταφέρνει να συγκινήσει τον Χάροντα και τις θεότητες του Κάτω Κόσμου. Ο Πλούτωνας τού επιτρέπει να επιστρέψει με την αγαπημένη του, θέτοντας όμως έναν αυστηρό όρο: να μην κοιτάξει πίσω του μέχρι να φτάσουν στον κόσμο των ζωντανών. Η αμφιβολία τον κυριεύει και, λίγο πριν ολοκληρωθεί η επιστροφή, γυρίζει το βλέμμα του, χάνοντας την Ευρυδίκη για πάντα.
Ο Κέντριτζ επιλέγει να διατηρήσει στη σκηνή και τις δύο εκδοχές του τέλους: τον διαμελισμό του Ορφέα από τις Βάκχες και την άνοδό του στους ουρανούς μαζί με τον Απόλλωνα. Η δράση μεταφέρεται περίπου στο 1910 και εμπνέεται, μεταξύ άλλων, από την ποιητική προσέγγιση του μύθου από τον Ράινερ Μαρία Ρίλκε. Σχέδια με κάρβουνο, κινούμενες εικόνες, βιντεοπροβολές και πραγματικά αντικείμενα συνθέτουν ένα σκηνικό σύμπαν που μεταμορφώνεται διαρκώς, συνδέοντας τη μνήμη, την απώλεια και τον χρόνο. Όπως σημειώνει ο σκηνοθέτης, το έργο αγγίζει «τον φόβο του θανάτου, το αναπόδραστο του θανάτου, και την ολοκληρωτική επιθυμία μας να αναιρέσουμε μια συμφορά που έχει συμβεί».
Τον ρόλο του Ορφέα ερμηνεύει ο Χρήστος Κεχρής, ενώ η Μαρία Κωστράκη αναλαμβάνει τους ρόλους της Μουσικής και της Ευρυδίκης. Η Μαίρη-Έλεν Νέζη εμφανίζεται ως Αγγελιαφόρος, ο Πέτρος Μαγουλάς ως Πλούτωνας και ο Γιάννης Καλύβας ως Α΄ Βοσκός και Πνεύμα.
Τη σκηνογραφία υπογράφει η Σαμπίν Τώυνισσεν, τα κοστούμια η Γκρέτα Χόιρις, τη χορογραφία ο Γκρέγκορυ Μακόμα, τους φωτισμούς ο Ουρς Σαίνεμπαουμ και το βίντεο ο Γιάνους Φουσέ. Τη Χορωδία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής προετοιμάζει ο Αγαθάγγελος Γεωργακάτος.
Ο Ουίλλιαμ Κέντριτζ, γεννημένος το 1955 στο Γιοχάνεσμπουργκ, συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους σύγχρονους εικαστικούς δημιουργούς. Έγινε διεθνώς γνωστός μέσα από τα έργα κινούμενης εικόνας που δημιουργούσε με σχέδια από κάρβουνο, ενώ έχει σκηνοθετήσει σημαντικές παραγωγές όπερας σε κορυφαία θέατρα, όπως η Μητροπολιτική Όπερα της Νέας Υόρκης και η Σκάλα του Μιλάνου.
Παραστάσεις: 30 Οκτωβρίου έως 14 Νοεμβρίου 2026.
Χώρος: Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος, Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
