Οι εμβληματικές μορφές της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, όπως η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα και η Μαντώ Μαυρογένους, αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για τον ελληνικό κινηματογράφο και το θέατρο. Ήταν φυσικό να ενσαρκωθούν από κορυφαίες πρωταγωνίστριες όπως η Ειρήνη Παπά, η Τζένη Καρέζη και η Αλίκη Βουγιουκλάκη, αφήνοντας το δικό τους αποτύπωμα στην καλλιτεχνική αποτύπωση της ιστορίας.
Η Ειρήνη Παπά ως Μπουμπουλίνα στον κινηματογράφο
Η Ειρήνη Παπά υποδύθηκε τη θρυλική Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα στην ταινία Μπουμπουλίνα (1959), παραγωγής ΦΑΡΟΣ ΦΙΛΜ και σκηνοθεσίας του Κώστας Ανδρίτσος.
Στο πλευρό της εμφανίστηκε ο Νίκος Κούρκουλος, σε μία από τις πρώτες του κινηματογραφικές εμφανίσεις, υποδυόμενος τον Γιάγκο Γιάννουζα, γιο της ηρωίδας.
Για πολλά χρόνια, τα αρνητικά της ταινίας θεωρούνταν χαμένα και υπήρχε μόνο μία χαμηλής ποιότητας κασέτα από τηλεοπτική εγγραφή.
Η αποκατάσταση του φιλμ κατέστη δυνατή χάρη στην Ελευθερία Θανούλη, η οποία εντόπισε τα αρνητικά. Με τη συμβολή των παιδιών του Νίκου Κούρκουλου, Εριέττας και Φίλιππου, η ταινία αποκαταστάθηκε και προβλήθηκε ξανά στις 25 Μαρτίου 2021 από την ΕΡΤ2, στο πλαίσιο των 200 χρόνων από την Επανάσταση.
Στην ταινία συμμετείχαν επίσης σημαντικοί ηθοποιοί όπως ο Ανδρέας Μπάρκουλης, ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος και η Γεωργία Βασιλειάδου.
Η Τζένη Καρέζη ως Μαντώ Μαυρογένους στη μεγάλη οθόνη
Η Τζένη Καρέζη ενσάρκωσε τη Μαντώ Μαυρογένους στην ταινία Μαντώ Μαυρογένους (1971), παραγωγής των Καραγιάννης-Καρατζόπουλος.
Η ταινία δημιουργήθηκε σε μια περίοδο που ο εμπορικός κινηματογράφος βρισκόταν σε παρακμή, γεγονός που αποτυπώνεται στον περιορισμένο αριθμό σκηνών μάχης. Η αφήγηση επικεντρώνεται κυρίως στον έρωτα της Μαντούς με τον πρίγκιπα Υψηλάντη, τον οποίο υποδύεται ο Πέτρος Φυσσούν.
Το σενάριο υπέγραψαν οι Νίκος Καμπάνης και Κώστας Καραγιάννης, με τον δεύτερο να αναλαμβάνει και τη σκηνοθεσία. Η ταινία σημείωσε επιτυχία με περισσότερα από 200.000 εισιτήρια τη σεζόν 1970-71.
Η Αλίκη Βουγιουκλάκη στη θεατρική Μαντώ
Το 1974, η Αλίκη Βουγιουκλάκη ανέλαβε τον ρόλο της Μαντούς Μαυρογένους στο θέατρο, στην παράσταση Μαντώ Μαυρογένους- Προδομένος Λαός του Γεώργιος Ρούσσος.
Η παραγωγή ανέβηκε στο Θέατρο Αλίκη τη σεζόν 1974-75, με μουσική του Μίκης Θεοδωράκης. Στο πλευρό της πρωταγωνίστριας βρέθηκαν σημαντικοί ηθοποιοί όπως ο Μάνος Κατράκης στον ρόλο του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη και ο Νικήτας Τσακίρογλου ως Υψηλάντης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τον ίδιο ρόλο είχε ερμηνεύσει περίπου μία δεκαετία νωρίτερα και η Μαίρη Αρώνη.
Λίγα χρόνια αργότερα, οι σχέσεις της Βουγιουκλάκη με τον Μάνο Κατράκη διαταράχθηκαν, όταν η ηθοποιός εξασφάλισε από τον Δήμο Αθηναίων τον χώρο που στέγαζε το «Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο», μετατρέποντάς τον στο θερινό θέατρο «Αλίκη».
Η τηλεοπτική Μαντώ της Κάτιας Δανδουλάκη
Το έργο του Γεώργιου Ρούσσου μεταφέρθηκε αργότερα και στην τηλεόραση, προβαλλόμενο από την ΕΡΤ-1 σε σκηνοθεσία του Σταμάτης Χονδρογιάννης.
Τη Μαντώ Μαυρογένους ενσάρκωσε αυτή τη φορά η Κάτια Δανδουλάκη, ενώ τον ρόλο του Υψηλάντη ανέλαβε ο Νίκος Γαλανός, δίνοντας νέα πνοή στην ιστορία μέσα από την τηλεοπτική αφήγηση των 80s.
