Οι γιορτές είναι συνδεδεμένες με τη χαρά, την προσμονή και φυσικά… τα δώρα. Πολλοί γονείς θέλουν να δουν τα παιδιά τους να χαμογελούν και πιστεύουν ότι όσο περισσότερα προσφέρουν, τόσο μεγαλύτερη θα είναι και η ευτυχία τους.
Της: Έπης Τρίμη
Όμως, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η υπερβολή στα δώρα μπορεί, χωρίς να το καταλάβουμε, να αλλοιώσει τις αξίες των παιδιών, να επηρεάσει τη συναισθηματική τους ισορροπία και να δυσκολέψει την ικανότητά τους να νιώθουν ικανοποίηση. Το ζητούμενο δεν είναι να «κοπούν» τα δώρα, αλλά να αποκτήσουν νόημα.
1. Πότε τα δώρα χάνουν τη μαγεία τους
Ένα δώρο έχει αξία όταν συνοδεύεται από συναίσθημα, προσμονή και σχέση. Όταν όμως τα παιδιά συνηθίζουν σε συνεχείς παροχές χωρίς όρια, η έκπληξη μειώνεται, η χαρά γίνεται πρόσκαιρη και δημιουργείται ένα είδος «ανοσίας» απέναντι στην ικανοποίηση. Η υπερκατανάλωση μετατρέπει το δώρο από πράξη αγάπης σε κάτι αυτονόητο.
2. Η ψυχολογική παγίδα της υπερβολής
Τα παιδιά μαθαίνουν από πολύ νωρίς να συνδέουν την αξία τους με αυτό που έχουν, αντί με αυτό που είναι. Όταν η αγάπη εκφράζεται κυρίως μέσα από αντικείμενα, ενισχύεται ασυνείδητα η ιδέα ότι η ευτυχία «αγοράζεται».
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε:
-
ασταθές αίσθημα ικανοποίησης
-
έντονη σύγκριση με άλλους
-
ανάγκη για συνεχώς περισσότερα ερεθίσματα για να νιώσουν χαρά
3. Τρία σημάδια ότι τα πολλά δώρα αρχίζουν να βλάπτουν
α) Έντονες εκρήξεις θυμού και ανυπομονησία
Παιδιά που παίρνουν εύκολα αυτό που θέλουν δυσκολεύονται να διαχειριστούν την απογοήτευση. Το «όχι» τους φαίνεται αφόρητο.
β) Μειωμένη αυτοεκτίμηση
Όταν το παιδί μαθαίνει να μετρά την αξία του μέσα από αντικείμενα, η εικόνα του εαυτού του γίνεται εύθραυστη και εξαρτώμενη από εξωτερικούς παράγοντες.
γ) Έλλειψη ευγνωμοσύνης
Η συνεχής παροχή εμποδίζει την ανάπτυξη εκτίμησης. Το παιδί συνηθίζει να θεωρεί ότι όλα του ανήκουν δικαιωματικά.
4. Γιατί κάποια παιδιά παίρνουν περισσότερα δώρα από άλλα
Συχνά, περισσότερα δώρα παίρνουν τα παιδιά που:
-
επιμένουν έντονα
-
εκδηλώνουν χειριστικές συμπεριφορές
-
χρησιμοποιούν κλάματα, θυμό ή πίεση
Όταν οι γονείς υποχωρούν συνεχώς, χωρίς να το θέλουν, ενισχύουν αυτά τα μοτίβα.
5. Τι έχουν πραγματικά ανάγκη τα παιδιά στις γιορτές
Τα παιδιά χρειάζονται:
-
χρόνο
-
αληθινή σύνδεση
-
προσοχή χωρίς περισπασμούς
-
αίσθηση ασφάλειας
Οι στιγμές, τα παιχνίδια μαζί, οι κοινές αναμνήσεις και οι μικρές οικογενειακές παραδόσεις έχουν πολύ μεγαλύτερη συναισθηματική αξία από οποιοδήποτε παιχνίδι.
6. Πώς να μειώσουμε τον υλισμό χωρίς να στερήσουμε τη χαρά
-
Καθιερώστε λιγότερα αλλά πιο ουσιαστικά δώρα
-
Δώστε έμφαση στην εμπειρία και όχι στο αντικείμενο
-
Μιλήστε για την αξία της αναμονής
-
Διδάξτε το μοίρασμα και τη γενναιοδωρία μέσα από μικρές πράξεις προσφοράς
-
Ενθαρρύνετε το παιδί να χαρίζει παιχνίδια που δεν χρειάζεται πια
7. Η ευτυχία δεν τυλίγεται σε χαρτί δώρου
Η πραγματική ικανοποίηση δεν έρχεται από την ποσότητα αλλά από τη σύνδεση, τη συμμετοχή και τη συναισθηματική ασφάλεια. Τα παιδιά που μαθαίνουν να χαίρονται με απλά πράγματα μεγαλώνουν με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, ενσυναίσθηση και ψυχική ισορροπία.
Τα δώρα είναι όμορφα όταν παραμένουν μέσα σε ένα λογικό πλαίσιο. Η αγάπη δεν μετριέται με σακούλες και κουτιά. Μετριέται με χρόνο, παρουσία και συναισθηματική διαθεσιμότητα. Όταν οι γονείς τολμούν να βάλουν όρια με τρυφερότητα, προσφέρουν στα παιδιά τους ένα από τα πιο πολύτιμα δώρα: τη δυνατότητα να εκτιμούν πραγματικά όσα έχουν.
