Όλοι γνωρίζουμε πως η σωματική βία είναι αδιαπραγμάτευτα απαράδεκτη. Τι συμβαίνει όμως με τις πιο ύπουλες και σιωπηλές μορφές κακοποίησης; Εκείνες που δεν αφήνουν μώλωπες, αλλά διαβρώνουν αργά και σταθερά την αυτοεκτίμηση, την ψυχική ισορροπία και την αίσθηση ασφάλειας;
Της: Έπης Τρίμη
Η συναισθηματική κακοποίηση είναι πολύ πιο συχνή απ’ όσο πιστεύουμε και συχνά περνά απαρατήρητη ακόμη και από το ίδιο το άτομο που τη βιώνει. Αν αναρωτιέσαι αν αυτό που ζεις είναι απλώς μια δύσκολη περίοδος ή κάτι βαθύτερο και πιο ανησυχητικό, τα παρακάτω σημάδια αξίζουν σοβαρή προσοχή.
Οι συγκρούσεις είναι φυσιολογικές – η κακοποίηση όχι
Καμία σχέση δεν είναι απαλλαγμένη από διαφωνίες, εντάσεις ή στιγμές απομάκρυνσης. Αυτά είναι κομμάτι της ανθρώπινης επαφής. Εκεί που πρέπει να μπει ξεκάθαρη γραμμή, είναι στην κακοποίηση είτε εκφράζεται σωματικά είτε συναισθηματικά.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πού τελειώνει μια δύσκολη σχέση και πού ξεκινά η συναισθηματική κακοποίηση;
Ποια σημάδια δείχνουν ότι υπάρχει συναισθηματική κακοποίηση;
1. Είναι μόνιμα κακόκεφος/η – και πάντα εσύ φταις
Δεν πρόκειται για μια απλή κακή μέρα. Υπάρχει μια σταθερή αίσθηση ότι κάτι έκανες λάθος, χωρίς ποτέ να ξέρεις τι ακριβώς. Προσπαθείς να είσαι προσεκτική/ός, να μην προκαλείς, να αποφεύγεις τις εντάσεις και παρ’ όλα αυτά, τίποτα δεν αρκεί.
Ζεις με την αίσθηση ότι περπατάς σε τεντωμένο σκοινί και πως κάθε λέξη μπορεί να οδηγήσει σε έκρηξη. Αν η παρουσία του/της σου προκαλεί μόνιμο άγχος ή κόμπο στο στομάχι, αυτό είναι σοβαρό καμπανάκι κινδύνου.
2. Διαφωνεί με τα πάντα και σε υποτιμά
Στη συναισθηματική κακοποίηση δεν υπάρχει χώρος για διάλογο. Ό,τι κι αν πεις, εκείνος/η παίρνει την αντίθετη θέση. Οι απόψεις του/της παρουσιάζονται ως απόλυτες αλήθειες, ενώ οι δικές σου χαρακτηρίζονται λάθος, αφελείς ή υπερβολικές.
Η υποτίμηση γίνεται σταδιακά και διαβρωτικά. Το παράδοξο; Δημόσια μπορεί να δείχνει ευγενικός/ή και γοητευτικός/ή, με αποτέλεσμα όταν προσπαθείς να μιλήσεις σε άλλους, να νιώθεις ότι κανείς δεν σε πιστεύει.
3. Σε κατηγορεί και σε υποψιάζεται χωρίς λόγο
Η αβάσιμη καχυποψία είναι καθημερινότητα. Υπονοεί ότι φλερτάρεις, ότι κρύβεις πράγματα ή ότι τον/την πληγώνεις σκόπιμα, χωρίς καμία πραγματική απόδειξη. Αυτό δεν είναι ζήλια από αγάπη. Είναι μέθοδος ελέγχου, που σε αναγκάζει να απολογείσαι διαρκώς για πράγματα που δεν έκανες.
4. Δεν νιώθεις ότι μπορείς να μιλήσεις ανοιχτά
Έχεις προσπαθήσει να εξηγήσεις πώς νιώθεις. Να μιλήσεις για τα προβλήματα. Κάθε φορά όμως η συζήτηση καταλήγει σε κατηγορίες, ειρωνεία ή γελοιοποίηση των συναισθημάτων σου. Έτσι σιγά σιγά, μαθαίνεις να σωπαίνεις. Να φιλτράρεις τις σκέψεις σου και να αμφισβητείς την ίδια σου την αντίληψη.
5. Νιώθεις παγιδευμένη/ος και μπερδεμένη/ος
Στη συναισθηματική κακοποίηση δεν είσαι ευτυχισμένη/ος, αλλά ούτε μπορείς να δεις καθαρά τις επιλογές σου. Έχεις αρχίσει να βλέπεις τα πάντα μέσα από τη δική του/της οπτική.
Υφίστασαι bullying, χειραγώγηση και gaslighting. Σου λέει ότι είσαι υπερβολική/ος, ότι «τα φαντάζεσαι», ότι φταις εσύ για όλα. Κι όμως, εξακολουθείς να πιστεύεις ότι με αρκετή αγάπη και κατανόηση θα αλλάξει.
Ο φαύλος κύκλος της συναισθηματικής κακοποίησης
Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε αυτά τα σημάδια, είναι σημαντικό να θυμάσαι:
-
Δεν είναι φυσιολογικό
-
Δεν είναι εντάξει
-
Και δεν είσαι υπερβολική/ος
Η συναισθηματική κακοποίηση σπάνια σταματά από μόνη της. Συνήθως ακολουθεί έναν κυκλικό μηχανισμό που περιλαμβάνει ένταση, έκρηξη, προσωρινή ηρεμία και ξανά από την αρχή. Με τον χρόνο, ο κύκλος αυτός συχνά κλιμακώνεται και μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε σωματική βία. Αν βιώνεις μια ανάλογη σχέση πρέπει να σκεφτείς αν αξίζει να βασανίζεσαι. Στις περιπτώσεις αυτές η απομάκρυνση είναι ο καλύτερη επιλογή, πίστεψέ με.
