Η πρωτοποριακή μελέτη της Οξφόρδης και της Moderna επιχειρεί να «εκπαιδεύσει» το ανοσοποιητικό ώστε να εντοπίζει τις προκαρκινικές αλλοιώσεις πριν εξελιχθούν σε καρκίνο
Ένα σημαντικό βήμα προς μια νέα εποχή στην πρόληψη του καρκίνου βρίσκεται σε εξέλιξη στη Βρετανία. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και τη Moderna ξεκίνησαν την πρώτη κλινική δοκιμή ενός ερευνητικού εμβολίου που έχει σχεδιαστεί για ανθρώπους με σύνδρομο Lynch, μια κληρονομική κατάσταση που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.
Το εμβόλιο, που βασίζεται στην τεχνολογία mRNA, δεν έχει στόχο να θεραπεύσει έναν ήδη υπάρχοντα καρκίνο. Η φιλοδοξία των επιστημόνων είναι διαφορετική: να «εκπαιδεύσει» το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίζει και να καταστρέφει κύτταρα που έχουν αρχίσει να εμφανίζουν προκαρκινικές αλλαγές, πριν αυτά εξελιχθούν σε καρκινικό όγκο.
Η μελέτη ονομάζεται INTERCEPT-Lynch και αποτελεί συνεργασία του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης με τη Moderna. Η πρώτη φάση της κλινικής δοκιμής έχει λάβει έγκριση από τη βρετανική ρυθμιστική αρχή MHRA και εξετάζει την ασφάλεια του εμβολίου, την ανοσολογική του απόκριση και την κατάλληλη δόση για τις επόμενες φάσεις της έρευνας.
Τι είναι το σύνδρομο Lynch
Το σύνδρομο Lynch είναι μια κληρονομική γενετική κατάσταση που προκαλείται από αλλαγές σε γονίδια τα οποία συμμετέχουν στην επιδιόρθωση του DNA. Όταν το σύστημα αυτό δεν λειτουργεί σωστά, οι βλάβες στο DNA μπορούν να συσσωρεύονται στα κύτταρα και να αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου.
Οι άνθρωποι με σύνδρομο Lynch έχουν αυξημένο κίνδυνο για αρκετές μορφές καρκίνου, μεταξύ άλλων του παχέος εντέρου και του ορθού, του ενδομητρίου, των ωοθηκών, του στομάχου, του παγκρέατος και του προστάτη. Ανάλογα με τη συγκεκριμένη γενετική μετάλλαξη, ο συνολικός κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου στη διάρκεια της ζωής μπορεί να φτάσει έως και το 80%.
Γι’ αυτό και οι άνθρωποι με σύνδρομο Lynch υποβάλλονται ήδη σε στενή ιατρική παρακολούθηση, με εξετάσεις που έχουν στόχο να εντοπίζουν όσο το δυνατόν νωρίτερα τυχόν προκαρκινικές αλλοιώσεις.
Η νέα προσέγγιση φιλοδοξεί να προσθέσει ένα ακόμη «όπλο» στην πρόληψη.
Πώς λειτουργεί το εμβόλιο
Το ερευνητικό εμβόλιο mRNA-4194 έχει σχεδιαστεί ώστε να αξιοποιεί την τεχνολογία mRNA για να δώσει στο ανοσοποιητικό σύστημα τις πληροφορίες που χρειάζεται προκειμένου να αναγνωρίζει συγκεκριμένες αλλαγές οι οποίες εμφανίζονται στα κύτταρα ανθρώπων με σύνδρομο Lynch.
Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι οι γενετικές αλλαγές που συνδέονται με το σύνδρομο μπορούν να δημιουργήσουν χαρακτηριστικές πρωτεΐνες στα κύτταρα που βρίσκονται στα πρώιμα στάδια της καρκινογένεσης.
Αυτό ακριβώς θέλουν να εκμεταλλευτούν.
Ο καθηγητής David Church, επικεφαλής της μελέτης, εξηγεί ότι στόχος είναι να χρησιμοποιηθεί η τεχνολογία mRNA ώστε το ανοσοποιητικό να αναγνωρίζει αυτές τις πρώιμες αλλαγές και να επιτίθεται στα προκαρκινικά κύτταρα.
Με απλά λόγια, οι ερευνητές προσπαθούν να κάνουν τον οργανισμό να εντοπίζει τον κίνδυνο πριν εμφανιστεί ο καρκίνος.
Από τη θεραπεία στην πρόληψη
Η συγκεκριμένη έρευνα έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή μεταφέρει το ενδιαφέρον από την αντιμετώπιση ενός ήδη εγκατεστημένου καρκίνου στην πρόληψη της ίδιας της εμφάνισής του.
Φυσικά, πρόκειται ακόμη για πολύ πρώιμο στάδιο. Η πρώτη φάση μιας κλινικής δοκιμής δεν μπορεί να αποδείξει ότι ένα εμβόλιο προλαμβάνει τον καρκίνο. Πρέπει πρώτα να διαπιστωθεί ότι είναι ασφαλές και να μελετηθεί η ανοσολογική αντίδραση που προκαλεί. Η αποτελεσματικότητα θα χρειαστεί να αξιολογηθεί σε μεγαλύτερες και πιο προχωρημένες μελέτες.
Παράλληλα, η συγκεκριμένη προσπάθεια δεν είναι η μοναδική έρευνα στον κόσμο που εξετάζει εμβόλια για την πρόληψη καρκίνων που σχετίζονται με το σύνδρομο Lynch. Τουλάχιστον τρεις διαφορετικές προσεγγίσεις βρίσκονται υπό ανάπτυξη, γεγονός που δείχνει το αυξανόμενο ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας για την ανοσολογική πρόληψη του καρκίνου.
Το μεγάλο ζητούμενο είναι εάν, στο μέλλον, το ανοσοποιητικό σύστημα θα μπορεί να «προλαβαίνει» τη νόσο πριν ακόμη δημιουργηθεί ένας όγκος.
Αν οι δοκιμές αποδειχθούν επιτυχείς, η εξέλιξη θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται άνθρωποι που γνωρίζουν από τη γέννησή τους ότι έχουν αυξημένο κίνδυνο καρκίνου — από την απλή παρακολούθηση και την έγκαιρη διάγνωση σε μια ενεργή στρατηγική πρόληψης.
