H ειδική παιδαγωγός(M.ed) Νάνσυ Παπαδάτου γράφει:
Η μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο αποτελεί ένα σημαντικό αναπτυξιακό και εκπαιδευτικό ορόσημο για κάθε μαθητή. Για τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες ή ΔΕΠΥ, η αλλαγή αυτή μπορεί να συνοδεύεται από αυξημένες απαιτήσεις, νέα οργανωτικά δεδομένα και συναισθηματικές προκλήσεις που επηρεάζουν τόσο τη σχολική επίδοση όσο και την ψυχολογική τους προσαρμογή. Στο Δημοτικό, οι μαθητές συνήθως λειτουργούν σε ένα πιο σταθερό και υποστηρικτικό πλαίσιο, με έναν βασικό εκπαιδευτικό και πιο εξατομικευμένη καθοδήγηση. Στο Γυμνάσιο, όμως, καλούνται να προσαρμοστούν σε διαφορετικό τρόπο διδασκαλίας, πολλούς εκπαιδευτικούς, αυξημένο γνωστικό φορτίο και μεγαλύτερη ανάγκη για αυτονομία και οργάνωση.
H ειδική παιδαγωγός(M.ed) Νάνσυ Παπαδάτου
Σύγχρονες έρευνες έχουν δείξει ότι η σχολική μετάβαση αποτελεί περίοδο αυξημένου κινδύνου για μαθησιακή και συναισθηματική απορρύθμιση, ιδιαίτερα για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Οι μαθητές αυτοί συχνά εμφανίζουν δυσκολίες στην οργάνωση της μελέτης, στη διαχείριση χρόνου και στην προσαρμογή σε νέες απαιτήσεις, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την αυτοεκτίμηση και το κίνητρο για μάθηση. Πρόσφατες μελέτες (2023–2025) υπογραμμίζουν ότι οι μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες που δεν λαμβάνουν επαρκή υποστήριξη κατά τη μετάβαση στο Γυμνάσιο εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα σχολικού άγχους και χαμηλότερη σχολική εμπλοκή. Αντίθετα, η οργανωμένη προετοιμασία και η συνεργασία μεταξύ εκπαιδευτικών βαθμίδων λειτουργεί προστατευτικά και διευκολύνει σημαντικά την προσαρμογή τους. Η επιτυχής μετάβαση δεν είναι τυχαία διαδικασία, αλλά απαιτεί συστηματική προετοιμασία. Ο μαθητής χρειάζεται χρόνο για να εξοικειωθεί με τις νέες απαιτήσεις, να αναπτύξει δεξιότητες οργάνωσης και να ενισχύσει την αυτονομία του. Εξίσου σημαντική είναι η συναισθηματική υποστήριξη, καθώς η αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος συχνά συνοδεύεται από άγχος και ανασφάλεια.
Οι μαθητές που δυσκολεύονται περισσότερο στη μετάβαση είναι εκείνοι που δεν έχουν αναπτύξει επαρκείς δεξιότητες εκτελεστικών λειτουργιών, όπως ο προγραμματισμός, η οργάνωση και η αυτορρύθμιση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η στοχευμένη παρέμβαση πριν και κατά τη διάρκεια της μετάβασης μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά. Ο ρόλος της οικογένειας είναι καθοριστικός. Οι γονείς μπορούν να ενισχύσουν την προσαρμογή του παιδιού μιλώντας θετικά για τη νέα σχολική βαθμίδα, ενθαρρύνοντας την αυτονομία και βοηθώντας το παιδί να αναπτύξει ρεαλιστικές προσδοκίες. Παράλληλα, η συνεργασία με το σχολείο και τους εκπαιδευτικούς ειδικής αγωγής συμβάλλει στη δημιουργία ενός συνεκτικού πλαισίου υποστήριξης. Εξίσου σημαντικό είναι το νέο σχολικό περιβάλλον να λειτουργεί με ευαισθησία απέναντι στις διαφοροποιημένες ανάγκες των μαθητών. Η έγκαιρη αναγνώριση των δυσκολιών και η προσαρμογή της διδασκαλίας μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την ακαδημαϊκή και συναισθηματική προσαρμογή των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες.
Η μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο δεν είναι απλώς μια αλλαγή σχολείου. Είναι μια διαδικασία προσαρμογής που επηρεάζει τη μαθησιακή πορεία, την αυτοεικόνα και την ψυχική ανθεκτικότητα του παιδιού. Όταν αυτή η μετάβαση υποστηρίζεται κατάλληλα, μπορεί να αποτελέσει μια ευκαιρία ανάπτυξης και ενδυνάμωσης.
Βιβλιογραφία:
- Eccleston, C., & Rapee, R. M. (2024). School transitions and mental health outcomes in early adolescence. Journal of Adolescent Health.
- Simmons, R. G., & Blyth, D. A. (2019). Moving Into Adolescence: The Impact of Pubertal Change and School Context. Aldine Press.
- Kathleen Lynne Lane (2023). Research on transition support for students with disabilities.
- Robert J. Blum (2022). Adolescent school transitions and well-being studies.
- OECD (2023). Education at a Glance: Transition points in education systems and student outcomes.
Η Νάνσυ Παπαδάτου είναι Φιλόλογος – Ειδική Παιδαγωγός (MEd).
Είναι απόφοιτη του Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής της Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ, με ειδίκευση στην Παιδαγωγική. Έχει εξειδίκευση στις Μαθησιακές Δυσκολίες και τη Δυσλεξία, καθώς και στις Διαταραχές Γραπτού και Προφορικού Λόγου. Έχει επιμορφωθεί εκτενώς σε ζητήματα όπως η ΔΕΠ/Υ, η ψυχολογική υποστήριξη μαθητών με Μαθησιακές Δυσκολίες και οι παρεμβάσεις στη Γλώσσα και τα Μαθηματικά. Είναι πιστοποιημένη στη χορήγηση εργαλείων αξιολόγησης Μαθησιακής Επάρκειας (γλωσσική και γνωστική επάρκεια, ανάγνωση, δυσαριθμησία) και είναι επιστημονική υπεύθυνη του Πρότυπου Κέντρου Εκπαίδευσης και Ειδικών Μαθησιακών Δυσκολιών διάΔΡΑΣΗ στον Εύοσμο Θεσσαλονίκης.
