Η ειδική παιδαγωγός (Μ.ed) Αναστασία Παπαδάτου γράφει :
«Δεν κάθεται στιγμή ήσυχος». «Δεν ακούει ποτέ». «Ξεκινάει κάτι και δεν το τελειώνει». Είναι φράσεις που πολλοί γονείς και εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούν για να περιγράψουν παιδιά με έντονη κινητικότητα, παρορμητικότητα ή δυσκολίες συγκέντρωσης. Όμως πίσω από ορισμένες από αυτές τις συμπεριφορές μπορεί να υπάρχει η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ/Υ), μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που μπορεί να επηρεάζει τη μάθηση, την οργάνωση, τις σχέσεις και την καθημερινή λειτουργικότητα του παιδιού.
Ο Οκτώβριος, μήνας ευαισθητοποίησης για τις μαθησιακές δυσκολίες, τη Δυσλεξία και τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ/Υ), μας δίνει την ευκαιρία να αναρωτηθούμε: μήπως κάποιες φορές ζητάμε από τα παιδιά να προσπαθήσουν περισσότερο, ενώ αυτό που πραγματικά χρειάζονται είναι να τα κατανοήσουμε καλύτερα;
Όλα τα παιδιά μπορεί κάποιες φορές να αφαιρούνται, να ξεχνούν οδηγίες ή να δυσκολεύονται να παραμείνουν συγκεντρωμένα. Στη ΔΕΠ/Υ, όμως, τα χαρακτηριστικά της απροσεξίας ή/και της υπερκινητικότητας και παρορμητικότητας είναι επίμονα, δεν αντιστοιχούν στο αναπτυξιακό επίπεδο του παιδιού και επηρεάζουν ουσιαστικά την καθημερινότητά του. Η ΔΕΠ/Υ μπορεί να εκδηλώνεται κυρίως με δυσκολίες απροσεξίας, με υπερκινητικότητα και παρορμητικότητα ή με συνδυασμό των δύο. Επομένως, δεν είναι απαραίτητο κάθε παιδί με ΔΕΠ/Υ να είναι έντονα κινητικό. Ορισμένα παιδιά δυσκολεύονται κυρίως να οργανώσουν τις εργασίες τους, να συγκρατήσουν πληροφορίες, να ολοκληρώσουν δραστηριότητες ή να παρακολουθήσουν οδηγίες.
Ενδείξεις που μπορεί να χρειάζονται διερεύνηση είναι η συστηματική δυσκολία διατήρησης της προσοχής, τα συχνά ξεσπάσματα, η απώλεια σχολικών αντικειμένων, η δυσκολία οργάνωσης και ολοκλήρωσης εργασιών, η υπερβολική κινητικότητα ή η δυσκολία αναμονής της σειράς. Ιδιαίτερη σημασία έχει να εξετάζουμε αν οι δυσκολίες εμφανίζονται σε περισσότερα από ένα περιβάλλοντα, όπως στο σπίτι και στο σχολείο, και αν επηρεάζουν τη λειτουργικότητα του παιδιού. Δεν αρκεί, ωστόσο, μια συμπεριφορά ή ένα ερωτηματολόγιο για να τεθεί διάγνωση. Η ολοκληρωμένη αξιολόγηση περιλαμβάνει πληροφορίες από γονείς και εκπαιδευτικούς, αναπτυξιακό ιστορικό και διερεύνηση άλλων πιθανών αιτιών ή συνυπαρχουσών δυσκολιών.
Ένα παιδί που δυσκολεύεται να ελέγξει την παρόρμησή του μπορεί να ακούει συνεχώς παρατηρήσεις. Ένα παιδί που ξεχνά ή δεν ολοκληρώνει τις εργασίες του μπορεί να θεωρείται αδιάφορο. Ένα παιδί που δυσκολεύεται να οργανωθεί μπορεί να βιώνει καθημερινά συγκρούσεις γύρω από τη μελέτη. Όταν αυτές οι εμπειρίες επαναλαμβάνονται, ενδέχεται να επηρεάσουν την αυτοπεποίθηση, τις σχέσεις και τη σχολική του συμμετοχή.
Η έγκαιρη αναγνώριση επιτρέπει να σχεδιαστεί η κατάλληλη υποστήριξη, ανάλογα με τις ανάγκες του παιδιού. Αυτή μπορεί να περιλαμβάνει εκπαιδευτικές προσαρμογές, στρατηγικές οργάνωσης και αυτορρύθμισης, καθοδήγηση γονέων και, όπου ενδείκνυται, άλλες θεραπευτικές ή ιατρικές παρεμβάσεις από τους αρμόδιους επαγγελματίες. Το παιδί με ΔΕΠ/Υ δεν χρειάζεται περισσότερες παρατηρήσεις για όσα δυσκολεύεται να κάνει. Χρειάζεται να κατανοήσουμε τις δυσκολίες του και να το βοηθήσουμε να αναπτύξει δεξιότητες που θα το στηρίξουν στην καθημερινότητά του. Η ευαισθητοποίηση δεν σημαίνει ότι κάθε ζωηρό παιδί έχει ΔΕΠ/Υ. Σημαίνει ότι αποφεύγουμε τόσο τις βιαστικές διαγνώσεις όσο και την αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην αναζήτηση βοήθειας. Πίσω από μια συμπεριφορά που μας δυσκολεύει, υπάρχει ένα παιδί που αξίζει να το κατανοήσουμε πριν το κρίνουμε.
Η Νάνσυ Παπαδάτου είναι Φιλόλογος – Ειδική Παιδαγωγός (MEd).
Είναι απόφοιτη του Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής της Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ, με ειδίκευση στην Παιδαγωγική. Έχει εξειδίκευση στις Μαθησιακές Δυσκολίες και τη Δυσλεξία, καθώς και στις Διαταραχές Γραπτού και Προφορικού Λόγου. Έχει επιμορφωθεί εκτενώς σε ζητήματα όπως η ΔΕΠ/Υ, η ψυχολογική υποστήριξη μαθητών με Μαθησιακές Δυσκολίες και οι παρεμβάσεις στη Γλώσσα και τα Μαθηματικά. Είναι πιστοποιημένη στη χορήγηση εργαλείων αξιολόγησης Μαθησιακής Επάρκειας (γλωσσική και γνωστική επάρκεια, ανάγνωση, δυσαριθμησία) και είναι επιστημονική υπεύθυνη του Πρότυπου Κέντρου Εκπαίδευσης και Ειδικών Μαθησιακών Δυσκολιών στον Εύοσμο Θεσσαλονίκης.
