Για χρόνια, ο καρκίνος παχέος εντέρου θεωρούνταν νόσος που αφορά κυρίως άτομα άνω των 50 ετών. Σήμερα, όμως, τα δεδομένα δείχνουν μια ανησυχητική αλλαγή: όλο και περισσότερες διαγνώσεις καταγράφονται σε ανθρώπους στα είκοσι, τριάντα και σαράντα τους.
Το θέμα ήρθε ξανά στο προσκήνιο μετά τον θάνατο του Τζέιμς Βαν Ντερ Μπικ στα 48 του, υπενθυμίζοντας ότι ο κολοορθικός καρκίνος (παχέος εντέρου και ορθού) δεν είναι αποκλειστικά «υπόθεση» μεγαλύτερων ηλικιών.
Σύμφωνα με την American Cancer Society, πάνω από 158.000 νέα περιστατικά αναμένονται φέτος στις ΗΠΑ, ενώ παγκοσμίως καταγράφονται περισσότερα από 1,8 εκατομμύρια νέα κρούσματα ετησίως. Αν και στον γενικό πληθυσμό τα ποσοστά μειώνονται χάρη στον προληπτικό έλεγχο, στους κάτω των 50 ετών παρατηρείται σταθερή αύξηση από τις αρχές της δεκαετίας του 2000.
Τα αίτια δεν είναι πλήρως ξεκάθαρα. Εξετάζεται ο ρόλος του μικροβιώματος και του σύγχρονου τρόπου ζωής, ενώ ανησυχητικό είναι ότι πολλοί νεότεροι ασθενείς δεν έχουν τους «κλασικούς» παράγοντες κινδύνου.
Παράγοντες κινδύνου που παραμένουν σημαντικοί
Ανεξαρτήτως ηλικίας, ο κίνδυνος αυξάνεται όταν συνυπάρχουν:
-
Παχυσαρκία
-
Έλλειψη σωματικής άσκησης
-
Διατροφή πλούσια σε κόκκινο ή επεξεργασμένο κρέας
-
Χαμηλή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών
-
Κάπνισμα και αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ
-
Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου
-
Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου παχέος εντέρου
Όπως επισημαίνει ο Dr. Marshall, το ζήτημα δεν είναι η «απαγόρευση» συγκεκριμένων τροφών, αλλά η συνολική ισορροπία στη διατροφή και η τακτική φυσική δραστηριότητα.
Συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοήσεις
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι τα πρώτα σημάδια συχνά μοιάζουν αθώα. Χρειάζεται προσοχή αν παρατηρήσεις:
-
Αίμα στα κόπρανα ή αιμορραγία από το ορθό
-
Επίμονες αλλαγές στις κενώσεις (διάρροια, δυσκοιλιότητα, πιο στενά κόπρανα)
-
Ανεξήγητη απώλεια βάρους
-
Πόνο ή επίμονες κράμπες στην κοιλιά
Η έγκαιρη διάγνωση αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιβίωσης, ιδιαίτερα όταν η νόσος εντοπιστεί πριν εξαπλωθεί.
Πότε ξεκινά ο προληπτικός έλεγχος
Οι σύγχρονες οδηγίες προτείνουν προληπτικό έλεγχο από τα 45 έτη για τον γενικό πληθυσμό. Όσοι όμως έχουν αυξημένο κίνδυνο —λόγω οικογενειακού ιστορικού ή άλλων παραγόντων— θα πρέπει να συζητήσουν με τον γιατρό τους το ενδεχόμενο έναρξης νωρίτερα.
- Οι διαθέσιμες επιλογές περιλαμβάνουν τεστ κοπράνων, κολονοσκόπηση και νεότερες εξετάσεις αίματος για άτομα άνω των 45.
