κλικ εδώ
για να μας προσθέσεις στις Google πηγές σου και να μας διαβάζεις πιο συχνά!
Πόσες φορές έχουμε αναλάβει μια υποχρέωση που δεν θέλαμε, απλώς επειδή δυσκολευόμασταν να πούμε «όχι»; Πόσες φορές έχουμε συμφωνήσει σε κάτι για να μη στενοχωρήσουμε τους άλλους ή για να μη χαλάσουμε την εικόνα που έχουν για εμάς; Η δυσκολία να θέτουμε προσωπικά όρια μπορεί να οδηγήσει σε ψυχική εξάντληση, άγχος και συσσωρευμένη δυσαρέσκεια. Στην πραγματικότητα, όμως, τα όρια δεν αποτελούν ένδειξη εγωισμού ή δύσκολου χαρακτήρα. Είναι μια ουσιαστική μορφή αυτοσεβασμού και φροντίδας του εαυτού μας.
Γιατί δυσκολευόμαστε να πούμε «όχι»;
Η αδυναμία να αρνηθούμε κάτι συχνά συνδέεται με βαθύτερες πεποιθήσεις και φόβους. Ο φόβος της απόρριψης, για παράδειγμα, μας κάνει να πιστεύουμε ότι αν πάψουμε να είμαστε πάντα διαθέσιμοι, οι άλλοι θα μας αγαπούν λιγότερο. Παράλληλα, η ανάγκη για αποδοχή μπορεί να μας οδηγεί στην αναζήτηση επιβεβαίωσης μέσα από την προσφορά και την εξυπηρέτηση των γύρω μας.
Άλλες φορές θεωρούμε ότι πρέπει να τα καταφέρνουμε όλα μόνοι μας, αντιμετωπίζοντας την ξεκούραση ως αδυναμία. Οι ενοχές που αισθανόμαστε όταν βάζουμε τις δικές μας ανάγκες σε προτεραιότητα, αλλά και τα οικογενειακά μοτίβα που έχουμε υιοθετήσει από μικρή ηλικία, μπορούν επίσης να δυσκολέψουν τη διαδικασία.
Πώς επηρεάζει την ψυχική μας υγεία η έλλειψη ορίων;
Όταν προσπαθούμε διαρκώς να ικανοποιούμε τις ανάγκες των άλλων, συχνά παραμελούμε τις δικές μας. Η συνεχής πίεση μπορεί να αυξήσει το άγχος, καθώς βρισκόμαστε σε διαρκή εγρήγορση για να ανταποκριθούμε σε κάθε απαίτηση. Παράλληλα, η προσφορά περισσότερης ενέργειας από όση διαθέτουμε μπορεί να οδηγήσει σε συναισθηματική εξάντληση και επαγγελματική εξουθένωση (burnout).
Σταδιακά, μπορεί να συσσωρευτεί δυσαρέσκεια απέναντι στους ανθρώπους γύρω μας, ενώ χάνουμε την επαφή με τις προσωπικές μας επιθυμίες. Τα όρια, επομένως, δεν προστατεύουν μόνο τον χρόνο μας, αλλά και την ψυχική μας ισορροπία.
Πώς να θέτετε όρια στην καθημερινότητα
Η οριοθέτηση δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από ένταση ή συγκρούσεις. Αρκεί να εκφράζουμε με σαφήνεια και σεβασμό τι μπορούμε και τι δεν μπορούμε να αναλάβουμε.
Στον επαγγελματικό χώρο, αντί να δεχόμαστε μια επιπλέον υποχρέωση ενώ έχουμε εξαντληθεί, μπορούμε να πούμε: «Καταλαβαίνω ότι είναι επείγον, όμως για να το ολοκληρώσω σωστά θα χρειαστεί να το δούμε αύριο».
Στις προσωπικές σχέσεις, όταν δεν έχουμε διάθεση ή ενέργεια για μια συνάντηση, μπορούμε να απαντήσουμε: «Σε ευχαριστώ που με σκέφτηκες, αλλά αυτή τη στιγμή χρειάζομαι χρόνο για να ξεκουραστώ. Θα χαρώ να βρεθούμε κάποια άλλη στιγμή».
Αντίστοιχα, στην οικογένεια μπορούμε να εκφράσουμε την ανάγκη μας χωρίς να απορρίπτουμε τον άλλον: «Θέλω να σε ακούσω, αλλά αυτή τη στιγμή είμαι κουρασμένος. Μπορούμε να μιλήσουμε αργότερα;».
Ο ρόλος της ψυχοθεραπείας στην οριοθέτηση
Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει να αναγνωρίσουμε τους λόγους για τους οποίους δυσκολευόμαστε να αρνηθούμε, να κατανοήσουμε τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα συμπεριφοράς και να διαχειριστούμε τις ενοχές που συνοδεύουν την οριοθέτηση.
Μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία μπορούμε να μάθουμε να εκφράζουμε τις ανάγκες μας, να διαχειριζόμαστε το άγχος και να αναπτύσσουμε πιο σταθερές σχέσεις με τους ανθρώπους γύρω μας. Η ψυχοθεραπεία δεν χρειάζεται να αποτελεί επιλογή μόνο σε περιόδους κρίσης, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως ένας σταθερός χώρος αυτογνωσίας και προσωπικής φροντίδας.
Το να βάζουμε όρια δεν σημαίνει ότι αγαπάμε λιγότερο τους άλλους ή ότι αδιαφορούμε για τις ανάγκες τους. Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε πως και οι δικές μας ανάγκες έχουν αξία. Το να λέμε «όχι» όταν κάτι ξεπερνά τις αντοχές μας είναι ένας τρόπος να προστατεύουμε τον εαυτό μας, χωρίς να ακυρώνουμε τους ανθρώπους που έχουμε στη ζωή μας. Και ίσως το σημαντικότερο πρώτο βήμα είναι να μάθουμε να λέμε ένα ουσιαστικό «ναι» στη δική μας ψυχική ηρεμία.
