Καριέρα: Πόσες φορές έχετε βρεθεί να αναρωτιέστε αν αξίζετε πραγματικά τη θέση σας στον επαγγελματικό χώρο; Ερωτήματα όπως «Είμαι αρκετά ικανή;», «Μήπως υστερώ σε προσόντα;» ή «Κι αν αντιληφθούν οι άλλοι ότι δεν γνωρίζω όσα νομίζουν;» είναι ασυνήθιστα οικεία σε όσους έχουν βιώσει τις λεγόμενες σκέψεις του απατεώνα.
Της: Έπης Τρίμη
Παρότι για χρόνια αντιμετωπίζονταν ως ένα επίμονο ψυχολογικό εμπόδιο, η σύγχρονη έρευνα αποκαλύπτει κάτι διαφορετικό: αυτό το αίσθημα αμφιβολίας δεν είναι ούτε αδυναμία ούτε ψυχική διαταραχή, αλλά μια φυσική αντίδραση στην εξέλιξη και την ανάληψη νέων ρόλων.
Οι επιστήμονες πλέον προτείνουν να εγκαταλείψουμε τον όρο «σύνδρομο» και να υιοθετήσουμε μια πιο ρεαλιστική οπτική. Οι στιγμές που νιώθετε ότι δεν είστε «αρκετές», δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματική σας αξία, αλλά την πρόθεση να ανταποκριθείτε σε προκλήσεις και να τα καταφέρετε. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι πως αυτές οι αμφιβολίες μπορούν να γίνουν ένα ισχυρό εργαλείο ανάπτυξης τόσο προσωπικής όσο και επαγγελματικής.
Όταν η αμφιβολία γίνεται ένδειξη εξέλιξης στην καριέρα σου
Οι σκέψεις του απατεώνα εμφανίζονται συχνά σε περιόδους αλλαγών όπως μια νέα προαγωγή, η ανάληψη ευθυνών, η είσοδος σε έναν απαιτητικό τομέα. Αντί να υποδηλώνουν ανεπάρκεια, οι ειδικοί τονίζουν ότι δείχνουν ακριβώς το αντίθετο. Όταν κάποιος αισθάνεται πίεση, σημαίνει συχνά ότι βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης. Οι δε ικανότητες του δοκιμάζονται σε νέο επίπεδο, κάτι που φυσιολογικά γεννά αμφιβολίες.
Η έρευνα επιβεβαιώνει ότι πολλοί επιτυχημένοι εργαζόμενοι —ειδικά όσοι ανεβαίνουν ιεραρχικά— έχουν ανάλογα συναισθήματα, Αυτό που τους διαφοροποιεί δεν είναι ότι δεν αμφιβάλλουν, αλλά ότι επιλέγουν να διαχειριστούν την αβεβαιότητα με θετικό τρόπο.
Η αμφιβολία ενισχύει την ηγεσία και την καινοτομία στην καριέρα
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα των επιστημονικών μελετών είναι ότι οι άνθρωποι που παραδέχονται πως «δεν γνωρίζουν τα πάντα», τείνουν να γίνονται καλύτεροι συνεργάτες και πιο αποτελεσματικοί ηγέτες. Ένας προϊστάμενος που είναι πρόθυμος να εκφράσει ανοιχτά μια αποτυχία του ή να ζητήσει βοήθεια, δημιουργεί ισχυρότερη ψυχολογική ασφάλεια στον χώρο εργασίας.
Η κουλτούρα αυτή:
-
ενθαρρύνει τον πειραματισμό,
-
μειώνει τον φόβο του λάθους,
-
επιτρέπει στους εργαζομένους να προτείνουν νέες ιδέες,
-
και ενισχύει την κουλτούρα της μάθησης.
Με άλλα λόγια, η αμφιβολία λειτουργεί ως αντίβαρο στην υπερβολική αυτοπεποίθηση, η οποία συχνά οδηγεί σε λανθασμένες αποφάσεις και εσωστρέφεια.
Καλύτερες σχέσεις χάρη στη… μη βεβαιότητα
Πολλοί περιμένουν ότι το αίσθημα ανασφάλειας θα απομονώσει κάποιον. Αντίθετα, οι σύγχρονες έρευνες δείχνουν το αντίθετο. Όσοι νιώθουν πως δεν είναι «τέλειοι», είναι πιο πιθανό:
-
να ζητήσουν υποστήριξη όταν χρειάζεται,
-
να ακούν περισσότερο τους συναδέλφους τους,
-
να δείχνουν πραγματικό ενδιαφέρον για τη συνεργασία,
-
να δημιουργούν αυθεντικές και υγιείς σχέσεις.
Η διάθεση για μάθηση και αλληλεπίδραση οδηγεί σε πιο ουσιαστική επικοινωνία, λιγότερες συγκρούσεις και δυνατότερες επαγγελματικές ομάδες.
Δεν αφορά το φύλο — αφορά το περιβάλλον
Για χρόνια θεωρούνταν ότι οι γυναίκες επηρεάζονται περισσότερο από το «σύνδρομο του απατεώνα». Ωστόσο, τα νέα επιστημονικά δεδομένα καταρρίπτουν αυτή τη στερεοτυπική αντίληψη. Οι έρευνες δείχνουν ότι άνδρες και γυναίκες βιώνουν παρόμοια επίπεδα αμφιβολίας. Η πραγματική αιτία φαίνεται να είναι ο εργασιακός παράγοντας: το περιβάλλον, οι απαιτήσεις, η κουλτούρα της εταιρείας και όχι τα προσωπικά χαρακτηριστικά ή το φύλο.
Αυτό που δεν πρέπει καμία από εμάς να ξεχνά είναι πως οι αρνητικές σκέψεις δεν αποτελούν σημάδι αποτυχίας. Αντίθετα, μπορούν να υποδηλώνουν ότι βρίσκεστε ακριβώς στο σημείο όπου προοδεύετε. Η αναγνώριση, η κατανόηση και η αξιοποίηση των σκέψεων του απατεώνα μπορούν να ενισχύσουν την καριέρα σας και να συμβάλουν στη δημιουργία ενός υγιούς, δημιουργικού και υποστηρικτικού εργασιακού περιβάλλοντος.
Δεν χρειάζεται να «εξαφανίσουμε» αυτές τις σκέψεις, αυτό που χρειάζεται είναι να τις αποδεχτούμε ως φυσικό κομμάτι της εξέλιξης και να μάθουμε από αυτές.
Tips για να μετατρέψετε τις σκέψεις αμφιβολίας σε δύναμη στην καριέρα σας
1. Αναγνωρίστε τις σκέψεις χωρίς να τις υιοθετείτε
Μια σκέψη δεν είναι γεγονός. Παρατηρήστε την με ψυχραιμία και θυμηθείτε ότι είναι προσωρινή.
2. Μιλήστε με ανθρώπους που εμπιστεύεστε
Το να μοιραστείτε τις αμφιβολίες σας μειώνει την έντασή τους και προάγει τη σύνδεση.
3. Κρατήστε αρχείο επιτευγμάτων
Σημειώστε επιτυχίες, δεξιότητες και θετικά σχόλια που έχετε λάβει. Θα σας θυμίζουν την αξία σας όταν την ξεχνάτε.
4. Ζητήστε feedback με ανοιχτό μυαλό
Η εποικοδομητική ανατροφοδότηση δεν αποκαλύπτει αδυναμίες· χτίζει ικανότητες.
5. Αποδεχτείτε ότι το «δεν ξέρω» είναι δύναμη
Το να μην γνωρίζετε κάτι δεν μειώνει την αξία σας. Είναι ένδειξη διάθεσης για μάθηση.
6. Θέστε ρεαλιστικούς στόχους
Μην απαιτείτε από τον εαυτό σας τελειότητα. Στόχος είναι η πρόοδος, όχι η αψεγάδιαστη απόδοση.
7. Βλέπετε την αμφιβολία ως σημάδι ανάπτυξης
Κάθε φορά που αμφισβητείτε τον εαυτό σας, σημαίνει ότι βρίσκεστε ένα βήμα πιο κοντά στην εξέλιξη.
