Το 2026 αναμένεται να αποτελέσει χρονιά-σταθμό για τη θεραπεία της παχυσαρκίας, καθώς τουλάχιστον δύο νέα φάρμακα, σχεδιασμένα αποκλειστικά για την απώλεια βάρους, βρίσκονται ήδη στην τελική ευθεία για έγκριση. Το ένα μάλιστα θα είναι χάπι, γεγονός που σηματοδοτεί μια εντελώς νέα εποχή στη φαρμακευτική αντιμετώπιση του υπερβολικού βάρους.
Η παγκόσμια «έκρηξη» που προκάλεσαν οι ενέσιμες θεραπείες GLP-1, οι οποίες αρχικά προορίζονταν για τη ρύθμιση του διαβήτη τύπου 2, αλλά τελικά χρησιμοποιήθηκαν off-label από εκατομμύρια ανθρώπους για αδυνάτισμα χωρίς στερήσεις, λειτούργησε ως καταλύτης. Η επιστημονική κοινότητα πέρασε πλέον στο επόμενο στάδιο: τη δημιουργία φαρμάκων που δεν προσαρμόζονται εκ των υστέρων, αλλά αναπτύσσονται εξ αρχής για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας ως χρόνιας, πολύπλοκης νόσου.
Οι νέες αυτές ουσίες δοκιμάζονται αποκλειστικά σε άτομα με παχυσαρκία ή υπέρβαρο βάσει Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) και με τουλάχιστον μία συννοσηρότητα, όπως υπέρταση, υπνική άπνοια, δυσλιπιδαιμία ή άλλους καρδιομεταβολικούς παράγοντες κινδύνου. Στόχος δεν είναι μόνο τα κιλά, αλλά η συνολική βελτίωση της υγείας.
Σημαντική διευκρίνιση είναι ότι τα φάρμακα αυτά δεν προορίζονται για γενική χρήση. Δεν έχουν δοκιμαστεί σε άτομα με φυσιολογικό βάρος και η αυθαίρετη χρήση τους μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη.
Ήδη στην αγορά υπάρχουν συνδυαστικά φάρμακα για τη χρόνια διαχείριση του βάρους, όμως όλα δείχνουν ότι πολύ σύντομα ένα μόνο σκεύασμα θα αρκεί. Μέχρι τις αρχές του 2026, αναμένεται να κατατεθούν για έγκριση στον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) δύο δραστικές ουσίες που ολοκλήρωσαν τις βασικές κλινικές δοκιμές με ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα.
Το χάπι που δείχνει απώλεια βάρους έως 12,4%
Η πρώτη μεγάλη καινοτομία ακούει στο όνομα ορφοργλιπρόνη. Πρόκειται για μια νέα δραστική ουσία που μιμείται τη δράση των αγωνιστών του υποδοχέα GLP-1, δηλαδή της ίδιας κατηγορίας με τις γνωστές ενέσιμες θεραπείες, με τη διαφορά όμως ότι λαμβάνεται από το στόμα. Δεν απαιτεί συγκεκριμένη ώρα λήψης, ούτε συνοδεύεται από διατροφικούς περιορισμούς.
Στην κλινική δοκιμή Φάσης 3 (ACHIEVE-1) συμμετείχαν πάνω από 3.000 ενήλικες με παχυσαρκία ή υπερβολικό βάρος. Η ορφοργλιπρόνη, η οποία δεν είναι πεπτιδικής φύσης, πέτυχε σαφώς μεγαλύτερη απώλεια βάρους σε σχέση με το εικονικό φάρμακο.
Οι συμμετέχοντες που έλαβαν τη μεγαλύτερη δόση των 36 mg έχασαν κατά μέσο όρο 12,4% του αρχικού σωματικού τους βάρους, δηλαδή περίπου 12,38 κιλά, μέσα σε 72 εβδομάδες. Ακόμη και οι χαμηλότερες δόσεις έδωσαν κλινικά σημαντικά αποτελέσματα, με απώλεια 7,8% στα 6 mg και 9,3% στα 12 mg.
Πέρα από τα κιλά, παρατηρήθηκε και σαφής βελτίωση των καρδιαγγειακών δεικτών, με χαμηλότερα επίπεδα μη-HDL χοληστερόλης, τριγλυκεριδίων και συστολικής αρτηριακής πίεσης. Όσον αφορά τις παρενέργειες, αυτές ήταν οι τυπικές της κατηγορίας GLP-1, δηλαδή ναυτία και διάρροια, κυρίως στις πρώτες εβδομάδες χρήσης.
Το ενέσιμο σκεύασμα που αγγίζει απώλεια βάρους έως και 24%
Η δεύτερη ουσία που συγκεντρώνει τεράστιο επιστημονικό ενδιαφέρον είναι η ρετατρουτίδη, ένα πειραματικό φάρμακο για την παχυσαρκία και τα μεταβολικά νοσήματα, όπως ο διαβήτης τύπου 2. Η τρίτη φάση των κλινικών δοκιμών αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους και στη συνέχεια θα ακολουθήσει η κατάθεση για έγκριση στον FDA, ο οποίος συνήθως χρειάζεται 6 έως 10 μήνες για την τελική απόφαση.
Σε μελέτη του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου, που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Μάιο, η ρετατρουτίδη χαρακτηρίστηκε ευθέως στον τίτλο ως «Game Changer» στη φαρμακοθεραπεία της παχυσαρκίας. Και όχι άδικα.
Πρόκειται για το μοναδικό μέχρι σήμερα δραστικό συστατικό που μιμείται τρεις διαφορετικές ορμόνες ταυτόχρονα: GLP-1, GIP και γλυκαγόνη. Αυτό την καθιστά εξαιρετικά ισχυρή, αλλά και όχι κατάλληλη για όλους.
Με μία ένεση την εβδομάδα, η μελέτη έδειξε ότι οι ασθενείς μπορούν να χάσουν έως και το 24% του σωματικού τους βάρους – στους άνδρες – ενώ στις γυναίκες το ποσοστό έφτασε ακόμη και το 29%. Παράλληλα, τα τριγλυκερίδια μειώθηκαν έως και 40,6%, ενώ καταγράφηκαν και σημαντικές βελτιώσεις στο λιπώδες ήπαρ.
Η Guardian ωστόσο έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την παράνομη διακίνηση της ρετατρουτίδης, επισημαίνοντας ότι τα προϊόντα που πωλούνται εκτός επίσημων καναλιών δεν ελέγχονται, ενδέχεται να έχουν λανθασμένη δοσολογία και μπορεί να μην είναι αποστειρωμένα, γεγονός που εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την υγεία.
Η ένεση που «δουλεύει» χωρίς GLP-1 και φτάνει έως 20% απώλεια βάρους
Σε προχωρημένο στάδιο μελέτης βρίσκεται και μια τρίτη ουσία, η ελοραλιντίδη, η οποία φιλοδοξεί να αποτελέσει εναλλακτική λύση για όσους δεν ανταποκρίνονται στα GLP-1. Η δράση της βασίζεται στην ορμόνη αμυλίνη, η οποία εκκρίνεται από το πάγκρεας κατά τη διάρκεια των γευμάτων και παίζει κρίσιμο ρόλο στη ρύθμιση της γλυκόζης, της όρεξης και του ενεργειακού μεταβολισμού.
Η ελοραλιντίδη δρα στον εγκέφαλο ρυθμίζοντας την όρεξη, καθυστερώντας τη γαστρική κένωση και ενισχύοντας τον μεταβολισμό. Όπως εξήγησε η επικεφαλής της μελέτης, Δρ Liana K. Billings, πρόκειται για «την πιο αποτελεσματική και καλά ανεκτή επιλογή για τη μακροχρόνια διαχείριση βάρους».
Στην κλινική δοκιμή Φάσης 2 συμμετείχαν 263 ενήλικες με παχυσαρκία ή υπερβολικό βάρος και με τουλάχιστον μία συννοσηρότητα, χωρίς όμως να έχουν διαβήτη τύπου 2. Μετά από 48 εβδομάδες, όλοι όσοι έλαβαν ελοραλιντίδη παρουσίασαν μέση απώλεια βάρους από 9% έως 20%, ενώ στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου η απώλεια ήταν μόλις 0,4%.
Η απώλεια αυτή είχε σαφή κλινικό αντίκτυπο, με βελτίωση ή υποχώρηση παθήσεων όπως η υπέρταση, η υπερλιπιδαιμία, η οστεοαρθρίτιδα και η υπνική άπνοια. Το 90% των συμμετεχόντων βελτιώθηκε κατά τουλάχιστον μία κατηγορία BMI, ενώ καταγράφηκαν θετικές επιδράσεις σε όλους τους βασικούς καρδιομεταβολικούς δείκτες, από την περιφέρεια μέσης έως τα λιπιδαιμικά προφίλ και τους δείκτες φλεγμονής.
Τα επόμενα βήματα περιλαμβάνουν την έναρξη των κλινικών δοκιμών Φάσης 3, οι οποίες θα κρίνουν την τελική αποτελεσματικότητα, τη μακροχρόνια ασφάλεια και την πιθανή έγκριση από τις ρυθμιστικές αρχές.
