Η ειδική παιδαγωγός (Μ.ed) Νάνσυ Παπαδάτου συμβουλεύει:
Η εφηβεία αποτελεί μια περίοδο έντονων αλλαγών, κατά την οποία οι νέοι διαμορφώνουν την ταυτότητά τους, αναπτύσσουν κοινωνικές σχέσεις και καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξημένες σχολικές απαιτήσεις. Για τους εφήβους με μαθησιακές δυσκολίες, η διαδρομή αυτή συχνά συνοδεύεται από επιπλέον προκλήσεις, οι οποίες δεν αφορούν μόνο τη σχολική επίδοση αλλά και την ψυχική τους υγεία. Οι μαθησιακές δυσκολίες επηρεάζουν δεξιότητες όπως η ανάγνωση, η γραφή και η οργάνωση της μελέτης, χωρίς να συνδέονται με χαμηλή νοημοσύνη. Ωστόσο, οι επαναλαμβανόμενες εμπειρίες αποτυχίας, η σύγκριση με συνομηλίκους και η δυσκολία ανταπόκρισης στις σχολικές απαιτήσεις μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την αυτοεικόνα του εφήβου.
Η ειδική παιδαγωγός (Μ.ed) Νάνσυ Παπαδάτου
Σύγχρονες έρευνες δείχνουν ότι οι έφηβοι με μαθησιακές δυσκολίες εμφανίζουν αυξημένα επίπεδα άγχους, συναισθηματικής επιβάρυνσης και χαμηλότερη αυτοεκτίμηση σε σχέση με τους συνομηλίκους τους. Μάλιστα, πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 έδειξε ότι οι δυσκολίες στις σχέσεις με τους συνομηλίκους αποτελούν σημαντικό παράγοντα που επηρεάζει αρνητικά την αυτοεκτίμηση εφήβων με νευροαναπτυξιακές δυσκολίες, όπως η ΔΕΠΥ. Κατά την εφηβεία, η ανάγκη για αποδοχή και ένταξη στο κοινωνικό σύνολο γίνεται ιδιαίτερα έντονη. Όταν ένας μαθητής βιώνει συνεχώς δυσκολίες στο σχολείο ή αισθάνεται ότι υστερεί σε σχέση με τους συμμαθητές του, είναι πιθανό να αναπτύξει αισθήματα ανασφάλειας, απογοήτευσης και μειωμένης αυτοπεποίθησης. Παράλληλα, η πιθανότητα κοινωνικού αποκλεισμού ή σχολικού εκφοβισμού ενδέχεται να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ψυχοσυναισθηματική του κατάσταση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα ευρήματα πρόσφατης βιβλιογραφικής ανασκόπησης του 2024, σύμφωνα με την οποία το χρόνιο στρες που βιώνουν παιδιά και έφηβοι με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες μπορεί να επηρεάσει την ψυχική τους ευημερία, ενώ η ανάπτυξη ανθεκτικότητας λειτουργεί ως σημαντικός προστατευτικός παράγοντας.
Ως ειδική παιδαγωγός, παρατηρώ συχνά ότι πίσω από μια δυσκολία στη μελέτη ή μια χαμηλή σχολική επίδοση κρύβονται συναισθήματα ματαίωσης και φόβου αποτυχίας. Για τον λόγο αυτό, η παρέμβαση δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά στη βελτίωση των μαθησιακών δεξιοτήτων. Εξίσου σημαντική είναι η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης, η αναγνώριση των δυνατών σημείων του μαθητή και η δημιουργία εμπειριών επιτυχίας μέσα στο σχολικό και οικογενειακό περιβάλλον. Γονείς και εκπαιδευτικοί καλούνται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί σε ενδείξεις όπως η αποφυγή του σχολείου, η έντονη ανησυχία για τις επιδόσεις, η κοινωνική απόσυρση, η ευερεθιστότητα ή οι συχνές αρνητικές αναφορές του εφήβου για τον εαυτό του. Η έγκαιρη αναγνώριση αυτών των δυσκολιών μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην πρόληψη σοβαρότερων ψυχολογικών προβλημάτων. Η υποστήριξη των εφήβων με μαθησιακές δυσκολίες απαιτεί συνεργασία οικογένειας, σχολείου και ειδικών. Όταν οι δυσκολίες αντιμετωπίζονται με κατανόηση, αποδοχή και κατάλληλη εκπαιδευτική καθοδήγηση, οι έφηβοι μπορούν να αναπτύξουν όχι μόνο τις ακαδημαϊκές τους δεξιότητες αλλά και μια θετική εικόνα για τον εαυτό τους. Και αυτή η εικόνα αποτελεί ίσως το σημαντικότερο εφόδιο για τη μετάβασή τους στην ενήλικη ζωή.
Βιβλιογραφία:
• American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed., text revision; DSM-5-TR). American Psychiatric Publishing.
• Russell, A., Hoxha, D., & Murray, A. (2025). Developmental relations between ADHD and self-esteem: evaluating peer problems as a mediating mechanism. European Child & Adolescent Psychiatry.
• Stein, B., Hoeft, F., & Richter, C. G. (2024). Stress, resilience, and emotional well-being in children and adolescents with specific learning disabilities. Current Opinion in Behavioral Sciences, 58, 101410.
• Adi, N. S., Othman, A., Kuay, H. S., et al. (2024). A study on the psychological functioning of children with specific learning difficulties and typically developing children. BMC Psychology, 12, 725.
Η Νάνσυ Παπαδάτου είναι Φιλόλογος – Ειδική Παιδαγωγός (MEd).
Είναι απόφοιτη του Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής της Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ, με ειδίκευση στην Παιδαγωγική. Έχει εξειδίκευση στις Μαθησιακές Δυσκολίες και τη Δυσλεξία, καθώς και στις Διαταραχές Γραπτού και Προφορικού Λόγου. Έχει επιμορφωθεί εκτενώς σε ζητήματα όπως η ΔΕΠ/Υ, η ψυχολογική υποστήριξη μαθητών με Μαθησιακές Δυσκολίες και οι παρεμβάσεις στη Γλώσσα και τα Μαθηματικά. Είναι πιστοποιημένη στη χορήγηση εργαλείων αξιολόγησης Μαθησιακής Επάρκειας (γλωσσική και γνωστική επάρκεια, ανάγνωση, δυσαριθμησία) και είναι επιστημονική υπεύθυνη του Πρότυπου Κέντρου Εκπαίδευσης και Ειδικών Μαθησιακών Δυσκολιών στον Εύοσμο Θεσσαλονίκης.
