Στο «Εgo magazine» φιλοξενούμε τη συγγραφέα και πολύτιμη φίλη κυρία Νικολέττα Κυρίδη με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα «Αγκάθια και Ρόδα», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Bell της σειράς Silk. Η ιστορία μας μεταφέρει στα Σφακιά των αρχών της δεκαετίας του ’90, σε ένα τοπίο άγριο και ασυμβίβαστο, όπου η Δάφνη, μια κοπέλα που έμαθε να ζει στη σκιά, προσπαθεί να ανθίσει ως δασκάλα.
Συνέντευξη στη δημοσιογράφο Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Το «Αγκάθια και Ρόδα» δεν είναι μια απλή ιστορία αγάπης, αλλά μια μελέτη πάνω στην αντοχή της ψυχής και τη σύγκρουση ανάμεσα στο «περιτύλιγμα» και την ουσία. Μέσα από τη σχέση της Δάφνης με τον «μονόχνωτο» Μιχάλη, η συγγραφέας χτίζει έναν έρωτα που κινείται αργά και σταθερά, σαν το κύμα που σπάει τον βράχο, υπενθυμίζοντάς μας πως ακόμα και μετά το πιο βαθύ μάζεμα από τα αγκάθια, η ομορφιά του ρόδου παραμένει η τελική δικαίωση.
Κυρία Κυρίδη, στο «Αγκάθια και Ρόδα» η Δάφνη είναι μια ηρωίδα που μεγάλωσε ως «αόρατη» μέσα στην ίδια της την οικογένεια. Πιστεύετε ότι ο διορισμός της στα Σφακιά ήταν η αφορμή για να ξεφύγει από τους άλλους ή κυρίως μια ευκαιρία να συστηθεί για πρώτη φορά στον ίδιο της τον εαυτό;
Ν.Κ.: Αγαπημένη Νεκταρία, αρχικά σ’ ευχαριστώ για το χρόνο που διέθεσες στο βιβλίο μου και χαίρομαι που σου άρεσε πραγματικά. Ο διορισμός της Δάφνης στα Σφακιά δεν έχει μόνο μία ερμηνεία. Σαν πρώτη ανάγνωση ναι, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ήταν μία ευκαιρία να ξεφύγει από τους άλλους. Όμως μην ξεχνάμε ότι μέσα στην αδυναμία της να πει “Όχι” στην οικογένεια της -γεγονός που την καθιστά άβουλη, έχει ήδη σταθεί στα πόδια της και έχει ήδη αποδείξει στον εαυτό της ότι μπορεί να τα βγάλει πέρα σε δύσκολες συνθήκες. Τα Σφακιά είναι για εκείνη ένας τόπος όπου, για πρώτη φορά, θα νιώσει ζεστασιά, τρυφερότητα και αποδοχή. Κατ’ επέκταση, αυτό θα τη βοηθήσει να αποβάλει τα βάρη που κουβαλούσε τόσα χρόνια και να γνωρίσει τον εαυτό της μέσα από το πρίσμα της αγάπης και της αποδοχής. Άλλωστε, δεν είναι αυτό που όλοι αναζητούμε; Να αγαπήσουμε τον εαυτό μας, αποδεχόμενοι όλα μας τα κομμάτια;
Επιλέγετε την Κρήτη των αρχών του ’90, όπου οι λέξεις «τιμή» και «οικογένεια» έχουν ειδικό βάρος. Πόσο βοήθησε το άγριο τοπίο των Σφακίων στην απόδοση της εσωτερικής πάλης των ηρώων σας, που μοιάζουν και οι ίδιοι σμιλεμένοι από τον άνεμο και τα βράχια;
Ν.Κ.: Το τοπίο των Σφακίων δεν λειτουργεί απλώς ως σκηνικό, αλλά ως ενεργός αφηγηματικός παράγοντας. Δεν νομίζω ότι θα μπορούσα να τους τοποθετήσω σε άλλο μέρος. Η αγριάδα του, η λιτότητα του αντανακλούν την εσωτερική πάλη των ηρώων, οι οποίοι μεγαλώνουν μέσα σε αξίες όπως η τιμή και η οικογένεια, αξίες που προστατεύουν αλλά ταυτόχρονα βαραίνουν. Οι ήρωες μου έχουν διαμορφωθεί από σκληρές συνθήκες, ανείπωτα συναισθήματα και άγραφους κανόνες. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η σύγκρουση ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, στο τραύμα και στην ίαση, στο μίσος και την αγάπη, είναι αναπόφευκτα. Όσο για το νικητή της μάχης αυτής, δεν μένει παρά να το ανακαλύψετε.
Ο Μιχάλης είναι ένας άντρας που έχει κλείσει την καρδιά του λόγω του παρελθόντος, βρίσκοντας καταφύγιο στη δουλειά του. Γιατί είναι τόσο δύσκολο για έναν άνθρωπο που έχει πληγωθεί να αποδεχτεί ότι η ευτυχία μπορεί να κρύβεται σε μια τυχαία συγκατοίκηση;
Ν.Κ.: Σε μία τυχαία συνάντηση θα πω εγώ… γιατί ποτέ δύο άνθρωποι κατά την άποψη μου δεν συναντιούνται τυχαία. Ο Μιχάλης και κάθε Μιχάλης αυτού του κόσμου που έχει γονατίσει από τα γεγονότα της ζωής, που έχει νιώσει να χάνει τη γη κάτω από τα πόδια του – ένα πολύ άσχημο συναίσθημα αν με ρωτάς – δεν θέλει και δεν επιτρέπει για κανέναν λόγο να ξανανιώσει τόσο αδύναμος. Έτσι με στόχο να μην ξαναπληγωθεί οχυρώνει τον εαυτό του πίσω από τείχη. Όμως η αγάπη δεν είναι αδυναμία, είναι δύναμη. Και για να μην παρεξηγηθώ, όχι δύναμη που θα δώσεις στον άλλον άνθρωπο που θα σε πλησιάσει να σε ξαναγονατίσει, αλλά μία δύναμη που κρύβει βαθιά εμπιστοσύνη για τον εαυτό μας. Και ίσως εκεί βρίσκεται το πιο δύσκολο βήμα, να αποδεχτείς ότι η ευτυχία δεν έρχεται όταν είσαι έτοιμος, αλλά όταν τολμάς να ρισκάρεις ξανά. Όταν βρίσκεις το θάρρος να αφήσεις κάποιον να δει την ατέλεια και όχι την τελειότητά σου.
Νικολέττα Κυρίδη: Μια συγκλονιστική αναδρομή στην Κρήτη των 90s, εκεί όπου η τιμή και το πάθος αναμετρώνται με τις πληγές του παρελθόντος
Σε αντίθεση με τα συνηθισμένα romance, ο έρωτας στη δική σας ιστορία χτίζεται αργά και σταθερά. Πιστεύετε ότι στην εποχή της «γρήγορης κατανάλωσης» σχέσεων, η λογοτεχνία οφείλει να μας θυμίζει τη μαγεία του να κερδίζεις τον άλλον βήμα-βήμα;
Ν.Κ.: Το πιστεύω απόλυτα, γι’ αυτό και το γράφω. Ο κεραυνοβόλος έρωτας, τα γρήγορα συναισθήματα, είναι σαν πυροτεχνήματα: σκάνε ξαφνικά και σε μαγεύουν, όμως σβήνουν γρήγορα και σε αφήνουν με μια γλύκα και μια έλλειψη. Εγώ πιστεύω στην αγάπη και στον έρωτα που έρχονται όταν έχεις πραγματικά δει τον άλλον, όταν έχεις αγαπήσει και τις ατέλειές του. Εκεί χτίζονται η αγάπη, ο σεβασμός και η επικοινωνία — συστατικά απαραίτητα για κάθε υγιή σχέση. Και ίσως η λογοτεχνία να οφείλει ακριβώς αυτό: να μας θυμίζει ότι τα πιο σημαντικά πράγματα θέλουν χρόνο.
Η Κατερίνα, η αδερφή της Δάφνης, εκπροσωπεί την εμμονή με το «περιτύλιγμα» και τον φθόνο. Πόσο επικίνδυνος μπορεί να γίνει ένας άνθρωπος που δεν αντέχει να βλέπει την ευτυχία να ανθίζει σε εκείνους που θεωρούσε δεδομένους και κατώτερους;
Ν.Κ.: Υπάρχουν άνθρωποι του φαίνεσθαι και άνθρωποι του είναι. Και ας μην γελιόμαστε, όλοι μας αρχικά στεκόμαστε στο φαίνεσθαι· η πρώτη εντύπωση είναι πάντα η εικόνα. Το ζητούμενο, όμως, είναι να μη μένουμε εκεί, αλλά να προχωρούμε στο είναι. Η Κατερίνα έχει μείνει στο φαίνεσθαι. Μεγάλωσε με ένα διογκωμένο εγώ, χωρίς όμως να στηριχθεί σε ουσιαστικές αξίες, κι έτσι αυτό που κουβαλά είναι ένα κούφιο περιτύλιγμα. Όταν λοιπόν βλέπει ανθρώπους που θεωρούσε δεδομένους ή κατώτερους να βρίσκουν την ευτυχία που η ίδια δεν κατάφερε να βρει, ο φθόνος τη μετατρέπει σε επικίνδυνη. Γιατί ένας άνθρωπος που δεν αντέχει την ευτυχία του άλλου είναι ικανός να καταστρέψει οτιδήποτε του θυμίζει τη δική του αποτυχία.
Στο βιβλίο, η φιλία της Δέσποινας λειτουργεί ως άγρυπνος φρουρός για τη Δάφνη. Θέλατε να αναδείξετε ότι στις μεγάλες προσωπικές ανατροπές, η γυναικεία αλληλεγγύη είναι το μοναδικό σταθερό στήριγμα όταν όλα γύρω γκρεμίζονται;
Ν.Κ.: Δεν θα το περιόριζα στα φύλα, καθώς η φιλία είναι μια αξία που αφορά εξίσου άντρες και γυναίκες. Ως άνθρωπος που θεωρεί τη φιλία μία από τις υψηλότερες αξίες, φροντίζω να τη μεταφέρω πάντα και στα βιβλία μου. Η Δέσποινα δεν είναι μόνο ένα σταθερό και αδιαπραγμάτευτο στήριγμα για τη Δάφνη, αλλά και ένα ζωντανό παράδειγμα ότι το να μιλάς και να υπερασπίζεσαι τη θέση σου είναι πράξη δύναμης και βαθιάς αγάπης προς τον εαυτό σου. Και για να επιστρέψω στη φιλία, στις μεγάλες προσωπικές ανατροπές, είναι εκείνη που μένει όρθια όταν όλα γύρω καταρρέουν, όχι με θόρυβο, αλλά με παρουσία.
Πιστεύετε ότι η λογοτεχνία ακόμα και μέσα από μια ρομαντική ιστορία εποχής μπορεί από μόνη της να αναδιαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τη δύναμη της εσωτερικής ανθοφορίας κόντρα στις κοινωνικές προκαταλήψεις; Ποια η άποψη σας;
Ν.Κ.: Θα το ήθελα πολύ, αλλά δεν πιστεύω ότι η λογοτεχνία από μόνη της μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Αυτό που μπορεί να αλλάξει είναι ο τρόπος που βλέπουμε τον εαυτό μας μέσα σε αυτόν. Ναι, μια ρομαντική ιστορία εποχής μπορεί να λειτουργήσει ως καθρέφτης και να μας θυμίσει ότι η εσωτερική ανθοφορία είναι μια πράξη αντίστασης απέναντι στις προκαταλήψεις και τους ρόλους που μας επιβάλλονται από την εκάστοτε κοινωνία που ζει ο καθένας από εμάς. Μέσα από αυτές τις ιστορίες, αναγνωρίζουμε τις δικές μας σιωπές, τους φόβους, τις πληγές, τα όνειρα και τις επιθυμίες μας. Και αν η λογοτεχνία καταφέρει να φυτέψει έστω και έναν σπόρο σκέψης ή τόλμης, τότε έχει ήδη επιτελέσει τον ρόλο της.
