Η βιταμίνη D, γνωστή ευρέως ως «βιταμίνη του ήλιου», αποτελεί βασικό θρεπτικό συστατικό για την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού. Το σώμα μας τη συνθέτει όταν το δέρμα εκτίθεται στην ηλιακή ακτινοβολία (UVB), γεγονός που καθιστά τον ήλιο την κύρια πηγή πρόσληψής της.
Της: Έπης Τρίμη
Ωστόσο, κατά τους χειμερινούς μήνες, ιδιαίτερα στο βόρειο ημισφαίριο, η μειωμένη ηλιοφάνεια και η περιορισμένη έκθεση του δέρματος στον ήλιο οδηγούν συχνά σε χαμηλότερα επίπεδα βιταμίνης D.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του περιοδικού Time, η εποχική πτώση της βιταμίνης D αποτελεί συχνό φαινόμενο. Μάλιστα, μελέτη που πραγματοποιήθηκε το 2023 στη Σλοβενία έδειξε ότι το 63% των ενηλίκων που δεν λάμβαναν συμπληρώματα βιταμίνης D εμφάνισαν ανεπαρκή επίπεδα τον χειμώνα, έναντι μόλις 6% το καλοκαίρι.
Όπως εξηγεί η διαιτολόγος Kelsey Higgins από το Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Vanderbilt, όταν το σώμα είναι καλυμμένο με ρούχα και η έκθεση στον ήλιο είναι περιορισμένη, η παραγωγή βιταμίνης D μειώνεται αισθητά.
Η κλινική καθηγήτρια Carla Bouwmeester επισημαίνει ότι η βιταμίνη D διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ανοσολογική λειτουργία, συμβάλλει στη μείωση της φλεγμονής, υποστηρίζει τον συντονισμό των μυών και ενισχύει την υγεία των οστών, βοηθώντας στην απορρόφηση του ασβεστίου και του φωσφόρου.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από έλλειψη βιταμίνης D
Η ανεπάρκεια βιταμίνης D δεν αφορά μόνο τον χειμώνα. Ορισμένες ομάδες πληθυσμού εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους:
-
Ηλικιωμένοι: Με την ηλικία μειώνεται η ικανότητα του δέρματος να συνθέτει βιταμίνη D.
-
Άτομα με παθήσεις δυσαπορρόφησης λίπους, όπως:
-
Celiac disease
-
Crohn’s disease
-
Ulcerative colitis
-
-
Άτομα που έχουν υποβληθεί σε γαστρική παράκαμψη (gastric bypass), καθώς επηρεάζεται η απορρόφηση λιποδιαλυτών βιταμινών.
-
Άτομα με σκουρόχρωμο δέρμα: Η μελανίνη μειώνει την ικανότητα σύνθεσης βιταμίνης D μέσω της ηλιακής ακτινοβολίας.
-
Όσοι λαμβάνουν συγκεκριμένα φάρμακα, όπως:
-
Κορτικοστεροειδή (π.χ. πρεδνιζόνη)
-
Φάρμακα για απώλεια βάρους όπως το Orlistat
-
Επιπλέον, αυξημένο κίνδυνο παρουσιάζουν:
-
Άτομα με παχυσαρκία, καθώς η βιταμίνη D «παγιδεύεται» στον λιπώδη ιστό.
-
Όσοι εργάζονται σε κλειστούς χώρους ή αποφεύγουν συστηματικά την έκθεση στον ήλιο.
-
Άτομα που ζουν σε περιοχές με υψηλό γεωγραφικό πλάτος.
Πόση βιταμίνη D χρειαζόμαστε;
Οι διεθνείς συστάσεις για ενήλικες έως 70 ετών κυμαίνονται περίπου στα 600 IU ημερησίως, ενώ για άτομα άνω των 70 ετών φτάνουν τις 800 IU ημερησίως, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτούνται υψηλότερες δόσεις μετά από ιατρική αξιολόγηση.
Η κλινική καθηγήτρια διατροφής Joan Salge Blake από το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης τονίζει ότι δεν υπάρχουν πολλές ισχυρές διατροφικές πηγές βιταμίνης D, γεγονός που καθιστά την έκθεση στον ήλιο και –όταν χρειάζεται– τη λήψη συμπληρωμάτων ιδιαίτερα σημαντικές.
Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη D
Παρότι λίγες τροφές περιέχουν σημαντικές ποσότητες, οι ακόλουθες αποτελούν τις καλύτερες φυσικές πηγές:
Λιπαρά ψάρια
-
Σολομός
-
Σαρδέλες
-
Τόνος
-
Πέστροφα
Τα λιπαρά ψάρια είναι οι πλουσιότερες φυσικές πηγές βιταμίνης D και παράλληλα παρέχουν ω-3 λιπαρά οξέα.
Ζωικά προϊόντα
-
Κρόκος αυγού
-
Συκώτι βοδινού
Περιέχουν μικρότερες αλλά αξιοσημείωτες ποσότητες.
