Στο «Εgo magazine » φιλοξενούμε τη συγγραφέα Δήμητρα Ιωάννου με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα « Η γνωστή ανιψιά » , που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός . Μια ιστορία ενηλικίωσης και αυτογνωσίας που μας μεταφέρει στην επαρχία της δεκαετίας του ’70, εκεί όπου τα μυστικά θάβονται βαθιά κάτω από το χαλί της ευπρέπειας, μέχρι τη στιγμή που μια γυναίκα αποφασίζει να γράψει τη δική της ιστορία.
Συνέντευξη στη δημοσιογράφο Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Κυρία Ιωάννου, στο βιβλίο σας, η Στέλλα Καλλέργη μεγαλώνει ως «ξένο σώμα» μέσα στην ίδια την οικογένεια. Πιστεύετε ότι ο τίτλος «Ανεπιθύμητη» είναι μια ταμπέλα που καθόρισε ή το κίνητρο για να αναζητήσει με μεγαλύτερο πάθο την πραγματική της ταυτότητα;
Δ.Ι.: Η αίσθηση της παιδικής ‘ανεπιθύμητης’ σημαδεύει βαθιά τη Στέλλα ήδη από τα χρόνια της. Μεγαλώνει σε ένα σπίτι όπου οι συγγενείς της την κάνουν να νιώθει βάρος και όπου οφείλει συνεχώς να αποδεικνύει πως αξίζει την αγάπη τους. Όμως αυτή ακριβώς η αίσθηση απόρριψης σταδιακά το εσωτερικό της καύσιμο. Αντί να τη λυγίσει, τη σπρώχνει να αναζητήσει με μεγαλύτερο πάθο την αλήθεια. Η αίσθηση της ‘ανεπιθύμητης’ μετατρέπεται σε κινητήρια δύναμη που της γεννά την ανάγκη να συνειδητοποιήσει και να ορίσει μόνη της ποια είναι και τι αξίζει, αφήνοντας πίσω της τη θολή εικόνα που είχε καθρεφτίσει οι άλλοι.
Πώς ο «μανδύας της αξιοπρέπειας» μιας κλειστής κοινωνίας βοηθά στο να παραμένουν οι αλήθειες θαμμένες;
Δ.Ι.: Ο «μανδύας της αξιοπρέπειας» σε μια κλειστή κοινωνία ενδέχεται κάποιες φορές να λειτουργεί σαν μια βιτρίνα που κρύβει από πίσω της ότι δεν βολεύει: αδικίες, συνενοχές, συγκαλύψεις, μικρές και μεγάλες προδοσίες. Έτσι λοιπόν η αξιοπρέπεια σε αυτή την περίπτωση δεν συμβαδίζει με τον ήθο και την αλήθεια. Συνδέεται με τον καθωσπρεπισμό και την κοινωνική υποκρισία και γίνεται συνώνυμο του ‘να μην εκτεθούμε’ και ‘να μην ταράξουμε τα νερά’. Κάποιοι γνωρίζουν αλλά δε μιλούν και όποιος τολμά να πει την αλήθεια γίνεται γνωστός ή αντιμετωπίζεται ως παρίας. Έτσι οι αλήθειες δεν θάβονται από άγνοια αλλά συνειδητά και στο όνομα της καλής εικόνας.
Ο Σίμος Σαράντης, ένας δημοσιογράφος με τις δικές του πληγές, γίνεται ο συνοδοιπόρος της Στέλλας. Είναι ο έρωτας το «κλειδί» που ξεκλειδώνει τις αντοχές των ηρώων ή απλώς το φως που χρειάζονται για να αντέξουν το σκοτάδι των αποκαλύψεων;
Δ.Ι.: Είναι και τα δύο. Στην περίπτωση της Στέλλας και του Σίμου ο έρωτας δίνει ενέργεια στην ψυχή όταν όλα γύρω τους μοιάζουν να καταρρέουν και παράλληλα γίνεται φως που ξεπλένει την καρδιά από τα άσχημα συναισθήματα και τη λάσπη των ένοχων μυστικών. Έρχεται για να τους ενώσει και να τους δώσει τη δύναμη να αντέξουν και να διαλύσουν το σκοτάδι με την αποκάλυψη της αλήθειας.
Δήμητρα Ιωάννου: Ένα ταξίδι στην Πρέβεζα του ’70, εκεί όπου οι οικογενειακές «βιτρίνες» καταρρέουν και η αλήθεια διεκδικεί το φως
Η οικογένεια του Δημάρχου Βρασίδα Δόση αντιπροσωπεύει την τέλεια εικόνα. Πόσο επίκαιρο παραμένει το θέμα της «βιτρίνας» στην εποχή μας και πόσο θαρρώ χρειάζεται τελικά για να σηκώσει κανείς το χαλί και να αποκαλύψει τη «βρωμιά» που κρύβεται από κάτω;
Δ.Ι.: Ζούμε στην εποχή των social media, όπου επιφανειακά όλα δείχνουν τέλεια. Ευτυχισμένες σχέσεις, κινήσεις ζωές, λαμπερά χαμόγελα. Κάτω όμως από αυτή τη γυαλιστερή εικόνα κρύβεται συχνά μια δύσκολη πραγματικότητα, πολλή μοναξιά, φόβοι και αδιέξοδα. Είναι πολύ δύσκολο σήμερα να παραδεχτεί κανείς ότι κάποιες φορές πονάει, αποτυγχάνει και ότι η ζωή του δεν είναι πάντα σπαρμένη με ροδοπέταλα. Σε έναν κόσμο βιτρίνας το να είσαι ειλικρινής με τον εαυτό σου και με τους άλλους απαιτούν τεράστιο θάρρος, γιατί σημαίνει ότι πρέπει να σηκώσεις το χαλί, να αποκαλύψεις τα ελαττώματα και να χαλάσεις την τέλεια εικόνα που συνήθως προβάλλεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Στο μυθιστόρημα θίγετε θέματα όπως η κακοποίηση και η εκμετάλλευση (ένα πρώιμο #metoo). Πώς καταφέρατε να ενταχθείτε τόσο σκληρά κοινωνικά ζητήματα σε μια ιστορία που διατηρεί ταυτόχρονα τον ρομαντισμό και το σασπένς;
Δ.Ι.: Πιστεύω ότι οι πιο αληθινές ιστορίες δεν είναι μονοδιάστατες. Κουβαλούν πολλά επίπεδα, όπως και οι ανθρώπινοι χαρακτήρες. Έτσι στην ιστορία της Στέλλας άφησα το σκοτάδι και το φως να συνυπάρξουν, όπως ακριβώς συμβαίνει και στη ζωή. Η κακοποίηση και η εκμετάλλευση είναι σκληρές πραγματικότητες που δεν μπορούσα ούτε και ήθελα να εξωραΐσω. Από την άλλη ιδιαίτερα όμορφα συναισθήματα και η αλληλεγγύη έρχονται για να θυμίσουν ότι υπάρχει ελπίδα και δυνατότητα για αντίσταση στις τραυματικές καταστάσεις, προστασία και ψυχική ίαση.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον έχει η μορφή του συμβολαιογράφου Χαρίδημου Γάκη, που γνωρίζει τα πάντα αλλά σωπαίνει. Πόσο επικίνδυνη είναι για μια κοινωνία η σιωπή εκείνων που κατέχουν την αλήθεια αλλά επιλέγουν την απόσταση και τον κυνισμό;
Δ.Ι.: Αυτού του είδους η σιωπή είναι βαθιά επικίνδυνη και τελικά εγκληματική. Όταν οι άνθρωποι που κατέχουν την αλήθεια επιλέγουν τη σιωπή από συμφέρον, φόβο ή βόλεμα, τότε δεν είναι ουδέτεροι παρατηρητές. Γίνονται ενεργοί συνένοχοι. Θυσιάζουν την αλήθεια στο βωμό του κέρδους, της ασφάλειας και της προσωπικής τους ηρεμίας και αφήνουν την αδικία να συνεχίζεται. Μια κοινωνία δεν διακρίνεται μόνο από όσους διαπράττουν το κακό, αλλά και από εκείνους που γνωρίζουν και επιλέγουν την απόσταση και την αποσιώπηση. Η σιωπή τους δίνει χρόνο, χώρο και δύναμη στο ψέμα να ριζώσει και να γίνει μια ζωή κανονικότητα.
Πιστεύετε ότι η λογοτεχνία ακόμα και μέσα από μια ιστορία μυστηρίου και παλιών οικογενειακών πληγών μπορεί από μόνη της να αναδιαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι βλέπουν τη μοίρα τους και τη δύναμη να ορίζουν οι ίδιοι τον εαυτό τους; Ποια η άποψη σας;
Δ.Ι.: Ναι, το πιστεύω βαθιά. Η λογοτεχνία μπορεί να γίνει ένας καθρέφτης μέσα στον οποίο ο αναγνώστης τον εαυτό του και μέσα από τις ιστορίες των άλλων βλέπει τους φόβους του, τα τραύματα και τις άρρητες επιθυμίες του. Η λογοτεχνία μπορεί να φυτέψει τον σπόρο της σκέψης και να δώσει στον αναγνώστη να καταλάβει ότι υπάρχει πάντα η ελεύθερη βούληση και ότι έχει περιθώριο ελευθερίας για να πάρει συνειδητές αποφάσεις για τον εαυτό του και τη ζωή του.
