Ηέκθεση South by Southeast σηματοδοτεί μια καθοριστική στιγμή στην εξέλιξη της συλλογής του EMΣT και του προσανατολισμού της. Περιλαμβάνοντας πρόσφατα αποκτήματα και δωρεές, μια βασική ομάδα έργων που ήδη υπήρχαν στη συλλογή από καλλιτέχνες της Μέσης Ανατολής, έργα Ελλήνων καλλιτεχνών διαφορετικών γενεών και επιλεγμένους δανεισμούς, αναδεικνύει τη νέα συλλεκτική πολιτική, που ξεκίνησε το 2021. Αυτή στρέφει το βλέμμα πέρα από τις κληρονομημένες Δυτικές συμβάσεις, επανατοποθετώντας την Ελλάδα στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πολιτισμικής γεωγραφίας της Μεσογείου και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης –μιας περιοχής που περιλαμβάνει τα Βαλκάνια, την Τουρκία, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική– εξού και ο τίτλος της έκθεσης, South by Southeast. Με αυτόν τον τρόπο, επαναπροσδιορίζει την Ελλάδα όχι ως περιφέρεια της Δυτικής Ευρώπης, αλλά ως κεντρικό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Μέσης ή «Εγγύς» Ανατολής, μιας περιοχής που διατρέχεται και συνέχεται από ένα πλέγμα ιστορικών δεσμών διαμορφωμένων από την κινητικότητα, τις ανταλλαγές, τις συγκρούσεις, την πολυγλωσσία και τις πολυεπίπεδες ταυτότητες. H έκθεση συμπεριλαμβάνει πάνω από 100 έργα 50 καλλιτεχνών, από 20 και πλέον χώρες.
Ο τίτλος της έκθεσης αποτελεί ένα σκόπιμο λογοπαίγνιο πάνω σε αυτόν της ταινίας του Alfred Hitchcock, North by Northwest, σηματοδοτώντας έναν συμβολικό αναπροσανατολισμό πέρα από τη μακροχρόνια προσκόλληση στα αγγλοσαξονικά και δυτικοευρωπαϊκά πολιτισμικά πρότυπα, που χαρακτήρισε την ελληνική νεωτερικότητα από την ανεξαρτησία και μετά. Αντίθετα, η έκθεση South by Southeast επιμένει σε μια πιο σύνθετη, πλουραλιστική χαρτογράφηση, η οποία αναγνωρίζει τη στρατηγική γεωγραφική θέση της Ελλάδας στο σταυροδρόμι ηπείρων, αυτοκρατοριών και συστημάτων πίστης, καθώς και τις βαθιές ιστορικές συγγένειές της με την περιοχή που κάποτε ήταν γνωστή ως Λεβάντε. Αυτή η μετατόπιση απηχεί ευρύτερες πολιτισμικές και γεωπολιτικές τάσεις, ανάμεσά τους και αυτήν που έχει περιγραφεί πρόσφατα ως μια σύγχρονη «στροφή προς την Ανατολή» στην Ελλάδα, αντανακλώντας ανανεωμένες πολιτικές, οικονομικές και πολιτισμικές σχέσεις με τις γειτονικές περιοχές.
Στο πρόσφατο βιβλίο του, The New Byzantines: The Rise of Greece and Return of the Near East [Οι νέοι Βυζαντινοί: Η άνοδος της Ελλάδας και η επιστροφή της Εγγύς Ανατολής] (2025), ο συγγραφέας Sean Matthews υποστηρίζει ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε διαδικασία γεωπολιτικού και πολιτισμικού αναπροσανατολισμού προς την Ανατολική Μεσόγειο και την Εγγύς Ανατολή, αντί να είναι αποκλειστικά τοποθετημένη ως μέρος του Δυτικού κόσμου. Ο Mathews δεν είναι ο μόνος που υποστηρίζει ότι η ιδέα της νεότερης Ελλάδας ως αμιγώς Δυτικής οντότητας είναι και Δυτικής κατασκευής (σε μεγάλο βαθμό φαινόμενο του 19ου και 20ού αιώνα), που επιβλήθηκε στη μικρή, νεοσύστατη χώρα από τις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις της εποχής.
Μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, ως αποτέλεσμα της Επανάστασης του 1821, η πολιτική δομή του νέου ελληνικού κράτους καθορίστηκε εν πολλοίς από τις τρεις ευρωπαϊκές Μεγάλες Δυνάμεις: το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και τη Ρωσία. Επιδιώκοντας σταθερότητα και ισορροπία επιρροής στην περιοχή, αυτές οι δυνάμεις αποφάσισαν ότι η Ελλάδα θα έπρεπε να γίνει μοναρχία και επέλεξαν τον νεαρό και άπειρο Βαυαρό πρίγκιπα Όθωνα ως πρώτο βασιλιά της χώρας (ο οποίος, παρεμπιπτόντως, ήταν επίσης ρωμαιοκαθολικός). Αυτός ο διακανονισμός επισημοποιήθηκε με τη Συνθήκη του Λονδίνου (1832), η οποία αναγνώρισε την Ελλάδα ως ανεξάρτητο βασίλειο υπό την προστασία τους.
