Στο «Εγώ» φιλοξενούμε την εκπαιδευτικό και συγγραφέα κυρία Κωνσταντία Κοζανίτου, με αφορμή το μυθιστόρημά της «Οι πρώην», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κέδρος. Με αφετηρία μια σορό άγνωστου άντρα και φόντο τη μετά Covid-19 εποχή, η συγγραφέας πλέκει μια ιστορία όπου τέσσερις γυναίκες, η Ελπίδα, η Άννα, η Χρυσάνθη και η Μαρίνα, συνδέονται μέσα από μια φιλία που δεν ξεκινά ρομαντικά ούτε εύκολα, αλλά μέσα από ανάγκη, ερωτήματα, απώλειες και παλιές ζωές που επιμένουν να ζητούν απαντήσεις.
Η Κωνσταντία Κοζανίτου, με πορεία στην εκπαίδευση και με ήδη καταγεγραμμένη παρουσία στη λογοτεχνία, επιστρέφει με ένα μυθιστόρημα που κινείται ανάμεσα στο κοινωνικό δράμα, το μυστήριο και την ψυχογραφία. Στο απόσπασμα του βιβλίου, η ανακάλυψη ανθρώπινου οστού από δύο κυνηγούς λειτουργεί σαν σκοτεινή σπίθα, ενώ λίγο αργότερα η συνάντηση των τεσσάρων γυναικών ανοίγει έναν άλλο κόσμο, πιο οικείο, πιο καθημερινό, μα εξίσου γεμάτο κρυμμένες εντάσεις.
Συνέντευξη στη Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Κυρία Κοζανίτου, στο μυθιστόρημά σας «Οι πρώην» μια άγνωστη σορός γίνεται η αφορμή για να συναντηθούν τέσσερις γυναίκες και να δεθούν με έναν τρόπο βαθύτερο. Τι σας ενδιέφερε περισσότερο: το μυστήριο της ταυτότητας του νεκρού ή οι ταυτότητες των ζωντανών που αρχίζουν να αποκαλύπτονται;
Κ.Κ.: Και τα τρία μου μυθιστορήματα είναι κατά βάση κοινωνικά. Στις Πρώην, σαφώς επίκεντρο αποτελούν οι ταυτότητες των ζωντανών , το κοινωνικό τους υπόβαθρο, το οποίο όμως είναι αλληλένδετο με τις ρίζες τους οπότε και στην ταυτότητα του νεκρού δίνω βαρύτητα . Εφόσον, σύμφωνα με τις επιστημονικές έρευνες το γονιδιακό φορτίο επηρεάζει κατά μεγάλο ποσοστό τον ανθρώπινο χαρακτήρα, ο Πέτρος, για παράδειγμα, που υποφέρει από χρόνια ψυχικά τραύματα με την αποκάλυψη του μυστικού λυτρώνεται ∙ έμμεσα και η Ελπίδα που ξανασυναντάει τον εαυτό της προσωπικά και επαγγελματικά.
Η Ελπίδα, η Άννα, η Χρυσάνθη και η Μαρίνα κουβαλούν διαφορετικές πληγές, αλλά βρίσκουν κοινό βηματισμό. Πώς γεννήθηκε αυτή η τετράδα γυναικών και πόσο δύσκολο ήταν να κρατήσετε καθεμία ξεχωριστή, χωρίς να χαθεί η συλλογική τους δύναμη;
Κ.Κ.: Η πρώτη συνάντηση βασίζεται σε πραγματικό γεγονός. Τότε οι τέσσερις αποφάσισαν για ένα ταξίδι το οποίο όμως δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Είχα στοιχεία για την καθεμιά τους, παρόλα αυτά δεν ήταν αρκετά για την πλοκή, εμπλούτισα λοιπόν τα διαφορετικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους. Από γυναίκες που γνώρισα, της ‘διπλανής πόρτας’, των οποίων τις ταυτότητες και ιδιότητες, τις ιστορίες τους τις επέλεξα για να συνδράμουν στην μυθοπλασία. Έπρεπε να υπάρχει αφενός μια γενετίστρια για να αποκαλυφθεί το DNA του νεκρού ή μια Χρυσάνθη αφετέρου, ο συνδετικός κρίκος, για να δράσουν συλλογικά έχοντας αποκτήσει κοινό στόχο ζωής.
Η λέξη «πρώην» στο βιβλίο σας δεν δηλώνει μόνο έναν παλιό σύζυγο ή μια σχέση που τελείωσε. Μοιάζει σχεδόν με κώδικα μνήμης, συγχώρεσης και επιβίωσης. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η λέξη μέσα στην ιστορία;
Κ.Κ.: Χαίρομαι πολύ για την ερώτηση. Από προσωπικά μου βιώματα, χάνοντας γονείς , τον σύντροφο της ζωής μου, αγαπημένους φίλους πιστεύω ότι όλες οι σχέσεις έχουν ημερομηνία λήξης. Εκτός εάν τις συντηρείς, τις ποτίζεις, τις οριοθετείς. Μόνο με τη συνεχή προσπάθεια όλων των συμμετεχόντων εξελίσσονται. Με την όλη διεργασία καινούργια πεδία γνώσης, ικανοτήτων και δεξιοτήτων ανακαλύπτονται. Και οι τέσσερις κουβαλούν μια πρώην πορεία που μεταλλάσσεται στη συνέχεια σε νυν και συμβολίζει πόσο απρόβλεπτη είναι η ζωή και πόσο ευμετάβολα το παρελθόν ευθυγραμμίζεται με το παρόν. Όπως η Μαρίνα που γίνεται θύμα της παραβατικότητας των καιρών και επιβιώνει βρίσκοντας παρηγοριά, καταφύγιο και λύσεις χάρη στη συμπόρευση με τις τρεις.
Κωνσταντία Κοζανίτου: Ένα μυθιστόρημα για τέσσερις γυναίκες που συναντιούνται ξανά μετά από χωρισμούς, πανδημία, σιωπές και μυστικά, για να ανακαλύψουν πως η αλήθεια πολλές φορές έρχεται όταν η ζωή έχει ήδη αλλάξει πρόσωπο.
Το μυθιστόρημα τοποθετείται στη μετά Covid-19 εποχή, σε μια περίοδο όπου οι άνθρωποι βγήκαν από τον εγκλεισμό διαφορετικοί, κουρασμένοι, συχνά πιο μόνοι. Πόσο επηρέασε αυτή η συνθήκη τον τρόπο με τον οποίο στήσατε τις σχέσεις, τους φόβους και τις σιωπές των ηρωίδων σας;
Κ.Κ. Αναμφίβολα και σε υπέρτατο βαθμό με επηρέασε αρχικά σαν άνθρωπο όταν συνειδητοποίησα ποιες σχέσεις παρέμειναν ή και ενδυναμώθηκαν επειδή ήταν αληθινές, ενώ χάθηκαν όσες αποδείχτηκαν μια απλή παρέα για καφέ. Οπότε μέσα μου σαν συγγραφέας γεννήθηκε από μόνη της η ανάγκη να αποτυπώσω τη συνθήκη δηλαδή την απομόνωση, την ανασφάλεια και επιφυλακτικότητα για καινούργιες σχέσεις και τον φόβο της απώλειας φυσικής παρουσίας, εργασίας, εαυτού. Η ηρωίδα μου η Χρυσάνθη έχει βιώσει την απουσία λόγω θανάτου και δεν επιθυμεί καινούργια σχέση.
Στο σημείο της συνάντησης των τεσσάρων γυναικών, οι κουβέντες ξεκινούν σχεδόν καθημερινά, με γάμους, παιδιά, πρώην συζύγους, κρασί και αναμνήσεις, όμως κάτω από την επιφάνεια υπάρχει πολύ ανείπωτο υλικό. Πιστεύετε ότι οι γυναίκες λένε τις μεγαλύτερες αλήθειες τους όταν νιώσουν επιτέλους ασφαλείς η μία δίπλα στην άλλη;
Κ.Κ.: Αναμφισβήτητα οι γυναίκες μιλάνε μεταξύ τους πιο ελεύθερα, πιο απροκάλυπτα, χωρίς ηθικούς φραγμούς. Με τις καρδιακές μου φίλες μοιράζομαι ενδόμυχες σκέψεις, συναισθήματα , μελλοντικά μου σχέδια. Με την κάθε μία ,ξεχωριστά όμως, συμπίπτουμε σε διαφορετικούς τομείς. Στις πρώην προσπάθησα να δημιουργήσω μια ιδανική τετράδα φίλων, σαν μια γροθιά. Σε κάποια φάση οι τέσσερις λυγίζουν, διχάζονται, εν τούτοις στην επόμενη δύσκολη στιγμή που καλούνται να βιώσουν επανακάμπτουν, η φιλία τους διαφυλάσσεται με ισχυρούς δεσμούς. Η Ελπίδα με την ιδιότητά της συμβάλλει τα μέγιστα.
Έχετε ζήσει πολλά χρόνια στον χώρο της εκπαίδευσης, ως καθηγήτρια και διευθύντρια λυκείου. Αυτή η καθημερινή επαφή με ανθρώπους, χαρακτήρες, οικογένειες και εσωτερικές συγκρούσεις πόσο έχει επηρεάσει τη συγγραφική σας ματιά;
Κ.Κ.: Η επαφή με τα παιδιά και τους εφήβους είναι μια αμφίδρομη σχέση, καταλυτική συνθήκη στην εκπαιδευτική μου σταδιοδρομία συνάμα και στην συγγραφική μου οπτική. Σαν εκπαιδευτικός έδωσα ό, τι καλύτερο μπορούσα, όσα διέθετα στη γνωστική, ηθική και κοινωνική μου φαρέτρα. Διαδραστικά εισέπραξα πολλά περισσότερα. Οι νέοι σήμερα έχουν πιο καθαρή ματιά, εκφράζονται χωρίς φόβο, πιο ελεύθερα από μας τις παλιότερες γενιές. Είναι καθρέφτες όμως και των οικογενειών τους. Στα λύκεια που υπηρέτησα, σε Ελλάδα και Κύπρο, ο χαρακτήρας, οι πεποιθήσεις των 16χρονων μαθητών ήταν σχεδόν παγιωμένες. Θέλω να ελπίζω ότι συνέβαλα θετικά στη ενηλικίωσή τους εφόσον το σχολείο δεν είναι μόνο πεδίο γνώσεων αλλά κυρίως κοινωνικοποίηση. Καλεσμένη σαν συγγραφέας πλέον σε δράσεις γυμνασίων & λυκείων διαπιστώνω ευχάριστα ότι το σχολείο εξακολουθεί να συνιστά έναν ανεξερεύνητο κόσμο , μια ανεξάντλητη δεξαμενή ιδεών που με εξιτάρει συνεχώς να ανακαλύψω και να καταγράψω στα κείμενά μου. Όπως η μαθήτρια με το συμβολικό όνομα Φωτεινή στις ‘Πρώην’ διασαφηνίζει το μυστήριο.
Πιστεύετε ότι η δύναμη της λογοτεχνίας μπορεί από μόνη της να αναδιαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι βλέπουν τα βιβλία και την ανάγνωση; Ποια είναι η δική σας άποψη;
Κ.Κ.: Απαντώ ΝΑΙ με κεφαλαία. Ειδάλλως δεν θα έγραφα, δεν θα συνέχιζα να διαβάζω λογοτεχνικά βιβλία, πεζογραφία, ποίηση, να συζητάω το περιεχόμενό τους, να κοιμάμαι και να ξυπνάω με ήρωες που με συγκλόνισαν. Συνυπάρχω, για παράδειγμα, με την ηρωίδα μου τη Χρυσάνθη προβάλλοντας την συγγραφική της πρόθεση. Πιστεύω ότι κάθε βιβλίο είναι ένα παράθυρο γνώσης, πολιτισμού, ηθογραφίας, ευαισθητοποίησης και γενικά έκφρασης της ανθρώπινης ψυχής. Δυστυχώς, στην εποχή μας που κυριαρχεί η εικονική πραγματικότητα των ηλεκτρονικών κοινωνικών μέσων το βιβλιοφιλικό αναγνωστικό κοινό μειώνεται, η δύναμη της λογοτεχνίας υπονομεύεται . Είμαι αισιόδοξη όμως, η ψυχή δεν ψηλώνει χωρίς τέχνη, χωρίς λογοτεχνία, ο φοίνικας θα ξαναγεννηθεί από τις στάχτες του.
Κωνσταντία Κοζανίτου: «Οι πρώην»
