Από τη Μαρία Ρωμανού
Με το μυθιστόρημά της «Χωρίς Άλλοθι» που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Χάρτινη Πόλη, η Θεοφανία Ανδρονίκου Βασιλάκη επιστρέφει στην αστυνομική λογοτεχνία με μια ιστορία όπου το μυστήριο συνυπάρχει με την ψυχογράφηση, οι οικογενειακές σχέσεις δοκιμάζονται και η αλήθεια αποκαλύπτεται σταδιακά, χωρίς εύκολες απαντήσεις. Η ίδια μιλά για τη διαδικασία της συγγραφής, την ελληνική αστυνομική λογοτεχνία, τη Λητώ Ράλλη και την ανάγκη κάθε ιστορίας να αφήνει ένα αποτύπωμα στον αναγνώστη.
Το «Χωρίς Άλλοθι» είναι το νέο σας αστυνομικό μυθιστόρημα. Τι ήταν αυτό που θέλατε να αφηγηθείτε μέσα από αυτή την ιστορία;
Πριν από όλα, ήθελα να αφηγηθώ μια ιστορία ανθρώπων. Το έγκλημα είναι η αφετηρία, όχι ο προορισμός. Με απασχολούν οι σχέσεις, οι οικογενειακές ισορροπίες, τα μυστικά που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά και οι αποφάσεις που αλλάζουν τη ζωή των ανθρώπων για πάντα. Πιστεύω ότι κάθε αστυνομικό μυθιστόρημα αποκτά πραγματικό ενδιαφέρον όταν πίσω από την αναζήτηση του ενόχου υπάρχει μια ουσιαστική ανθρώπινη ιστορία.
Τι κάνει, κατά τη γνώμη σας, ένα αστυνομικό μυθιστόρημα να ξεχωρίζει;
Η ατμόσφαιρα και οι χαρακτήρες. Η πλοκή μπορεί να είναι ευρηματική, όμως αν οι άνθρωποι της ιστορίας δεν είναι αληθινοί, το βιβλίο δύσκολα θα μείνει στη μνήμη του αναγνώστη. Με ενδιαφέρει ο αναγνώστης να αμφιβάλλει, να αλλάζει γνώμη για τους ήρωες, να αναρωτιέται συνεχώς ποιος λέει την αλήθεια και ποιος κρύβει κάτι. Αυτή η διαρκής μετατόπιση είναι, πιστεύω, η μεγαλύτερη πρόκληση.
Η Λητώ Ράλλη επιστρέφει στην Ελλάδα μετά από χρόνια στο εξωτερικό. Γιατί επιλέξατε μια ηρωίδα που επιστρέφει αντί για μία που δεν έφυγε ποτέ;
Η απόσταση αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε τον τόπο μας. Η Λητώ επιστρέφει διαφορετική, πιο ώριμη, αλλά και πιο ευάλωτη. Βλέπει πρόσωπα και καταστάσεις με άλλη ματιά. Ήθελα αυτή η επιστροφή να λειτουργήσει σαν μια δεύτερη γνωριμία με την οικογένειά της, αλλά και με τον ίδιο της τον εαυτό.
Πόσο σημαντική είναι η έρευνα πριν από τη συγγραφή ενός αστυνομικού μυθιστορήματος;
Είναι απαραίτητη. Ο αναγνώστης σήμερα είναι ενημερωμένος και απαιτητικός. Δεν αρκεί μια καλή ιδέα. Χρειάζεται ακρίβεια στις λεπτομέρειες, γνώση των διαδικασιών και πειστικοί χαρακτήρες. Ωστόσο, η έρευνα είναι το εργαλείο, όχι ο σκοπός. Αν αρχίσει να κυριαρχεί πάνω στην αφήγηση, το βιβλίο χάνει τη λογοτεχνική του δύναμη.
Η δημοσιογραφική σας ιδιότητα επηρέασε τον τρόπο που γράφετε;
Αναμφίβολα. Η δημοσιογραφία μού έμαθε να παρατηρώ τους ανθρώπους, να ακούω προσεκτικά και να δίνω σημασία στη λεπτομέρεια. Από την άλλη, η λογοτεχνία μου έδωσε την ελευθερία να πάω πέρα από τα γεγονότα και να αναζητήσω τα κίνητρα και τα συναισθήματα των ηρώων. Είναι δύο κόσμοι διαφορετικοί, αλλά συναντιούνται στην αναζήτηση της αλήθειας.
Οι ήρωές σας είναι γεμάτοι αντιφάσεις. Είναι συνειδητή επιλογή;
Οι άνθρωποι είναι αντιφατικοί. Κανείς δεν είναι απόλυτα καλός ή απόλυτα κακός. Προσπαθώ να χτίζω χαρακτήρες που έχουν αδυναμίες, φόβους και εσωτερικές συγκρούσεις. Εκεί, πιστεύω, γεννιέται η λογοτεχνία. Όταν ο αναγνώστης δεν μπορεί να κατατάξει εύκολα έναν ήρωα σε μια κατηγορία, τότε αρχίζει να τον κατανοεί.
Η ελληνική αστυνομική λογοτεχνία έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια;
Νομίζω πως βρίσκεται στην πιο ώριμη περίοδό της. Υπάρχουν αξιόλογοι συγγραφείς που δεν αντιμετωπίζουν το αστυνομικό μυθιστόρημα ως έναν απλό γρίφο, αλλά ως ένα λογοτεχνικό είδος που μπορεί να σχολιάσει την κοινωνία, την πολιτική, τις ανθρώπινες σχέσεις και την εποχή μας. Αυτό είναι ιδιαίτερα αισιόδοξο.
Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν συγγραφέα σήμερα;
Να παραμείνει ειλικρινής απέναντι στην ιστορία του. Είναι εύκολο να παρασυρθεί κανείς από τις απαιτήσεις της αγοράς ή από τις μόδες της εποχής. Όμως κάθε βιβλίο έχει τον δικό του ρυθμό και τη δική του φωνή. Ο συγγραφέας οφείλει να την ακούσει και να την ακολουθήσει.
Τι θα θέλατε να κρατήσει ο αναγνώστης όταν ολοκληρώσει το “Χωρίς Άλλοθι”;
Θα ήθελα να θυμάται τους ανθρώπους του βιβλίου περισσότερο από την ίδια την υπόθεση. Να αναρωτηθεί τι θα έκανε αν βρισκόταν στη θέση τους, πόσο εύκολα μπορεί να ανατραπεί μια βεβαιότητα και αν η αλήθεια είναι πάντοτε λυτρωτική. Όταν ένα βιβλίο συνεχίζει να σε απασχολεί και μετά την τελευταία σελίδα, τότε έχει πετύχει τον σκοπό του.
Τι σημαίνει για εσάς η συγγραφή;
Είναι ένας τρόπος να κατανοήσω τον κόσμο. Κάθε βιβλίο είναι ένα ταξίδι που ξεκινά με περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις. Γράφοντας, ανακαλύπτω τους ήρωές μου, αλλά πολλές φορές ανακαλύπτω και κομμάτια του εαυτού μου. Ίσως γι’ αυτό δεν κουράζομαι ποτέ να γράφω. Κάθε ιστορία είναι μια νέα πρόκληση, μια νέα συνομιλία με τον άνθρωπο και τις αλήθειες του.
